૪. દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદં

૩૯૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ઉપનન્દો સક્યપુત્તો સઞ્ચેતનિકં સુક્કવિસ્સટ્ઠિં આપત્તિં આપજ્જિત્વા ભાતુનો સદ્ધિવિહારિકસ્સ ભિક્ખુનો આરોચેસિ – ‘‘અહં, આવુસો, સઞ્ચેતનિકં સુક્કવિસ્સટ્ઠિં આપત્તિં આપન્નો. મા કસ્સચિ આરોચેહી’’તિ. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ સઞ્ચેતનિકં સુક્કવિસ્સટ્ઠિં આપત્તિં આપજ્જિત્વા સઙ્ઘં તસ્સા આપત્તિયા પરિવાસં યાચિ. તસ્સ સઙ્ઘો તસ્સા આપત્તિયા પરિવાસં અદાસિ. સો પરિવસન્તો તં ભિક્ખું પસ્સિત્વા એતદવોચ – ‘‘અહં, આવુસો, સઞ્ચેતનિકં સુક્કવિસ્સટ્ઠિં આપત્તિં આપજ્જિત્વા સઙ્ઘં તસ્સા આપત્તિયા પરિવાસં યાચિં, તસ્સ મે સઙ્ઘો તસ્સા આપત્તિયા પરિવાસં અદાસિ, સોહં પરિવસામિ, વેદિયામહં [વેદયામહં (સ્યા.)], આવુસો, વેદિયતી’’તિ મં આયસ્મા ધારેતૂ’’તિ.

‘‘કિં નુ ખો, આવુસો, યો અઞ્ઞોપિ ઇમં આપત્તિં આપજ્જતિ સોપિ એવં કરોતી’’તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ. ‘‘અયં, આવુસો, આયસ્મા ઉપનન્દો સક્યપુત્તો સઞ્ચેતનિકં સુક્કવિસ્સટ્ઠિં આપત્તિં આપજ્જિત્વા [આપજ્જિ (?)] સો મે આરોચેતિ મા કસ્સચિ આરોચેહી’’તિ. ‘‘કિં પન ત્વં, આવુસો, પટિચ્છાદેસી’’તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુ ભિક્ખુસ્સ જાનં દુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં પટિચ્છાદેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુસ્સ જાનં દુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં પટિચ્છાદેસીતિ. ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, ભિક્ખુસ્સ જાનં દુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં પટિચ્છાદેસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૯૮. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુસ્સ જાનં દુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં પટિચ્છાદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૯૯. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુસ્સાતિ અઞ્ઞસ્સ ભિક્ખુસ્સ.

જાનાતિ નામ સામં વા જાનાતિ અઞ્ઞે વા તસ્સ આરોચેન્તિ, સો વા આરોચેતિ.

દુટ્ઠુલ્લા નામ આપત્તિ ચત્તારિ ચ પારાજિકાનિ તેરસ ચ સઙ્ઘાદિસેસા.

પટિચ્છાદેય્યાતિ ‘‘ઇમં જાનિત્વા ચોદેસ્સન્તિ, સારેસ્સન્તિ ખુંસેસ્સન્તિ, વમ્ભેસ્સન્તિ, મઙ્કું કરિસ્સન્તિ નારોચેસ્સામી’’તિ ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૪૦૦. દુટ્ઠુલ્લાય આપત્તિયા દુટ્ઠુલ્લાપત્તિસઞ્ઞી પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. દુટ્ઠુલ્લાય આપત્તિયા વેમતિકો પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. દુટ્ઠુલ્લાય આપત્તિયા અદુટ્ઠુલ્લાપત્તિસઞ્ઞી પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અદુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નસ્સ દુટ્ઠુલ્લં વા અદુટ્ઠુલ્લં વા અજ્ઝાચારં પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અદુટ્ઠુલ્લાય આપત્તિયા દુટ્ઠુલ્લાપત્તિસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અદુટ્ઠુલ્લાય આપત્તિયા વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અદુટ્ઠુલ્લાય આપત્તિયા અદુટ્ઠુલ્લાપત્તિસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૪૦૧. અનાપત્તિ – ‘‘સઙ્ઘસ્સ ભણ્ડનં વા કલહો વા વિગ્ગહો વા વિવાદો વા ભવિસ્સતી’’તિ નારોચેતિ, ‘‘સઙ્ઘભેદો વા સઙ્ઘરાજિ વા ભવિસ્સતી’’તિ નારોચેતિ, ‘‘અયં કક્ખળો ફરુસો જીવિતન્તરાયં વા બ્રહ્મચરિયન્તરાયં વા કરિસ્સતી’’તિ નારોચેતિ, અઞ્ઞે પતિરૂપે ભિક્ખૂ અપસ્સન્તો નારોચેતિ, નછાદેતુકામો નારોચેતિ, ‘‘પઞ્ઞાયિસ્સતિ સકેન કમ્મેના’’તિ નારોચેતિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં ચતુત્થં.