૩. હસધમ્મસિક્ખાપદં

૩૩૫. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ અચિરવતિયા નદિયા ઉદકે કીળન્તિ. તેન ખો પન સમયેન રાજા પસેનદિ કોસલો મલ્લિકાય દેવિયા સદ્ધિં ઉપરિપાસાદવરગતો હોતિ. અદ્દસા ખો રાજા પસેનદિ કોસલો સત્તરસવગ્ગિયે ભિક્ખૂ અચિરવતિયા નદિયા ઉદકે કીળન્તે. દિસ્વાન મલ્લિકં દેવિં એતદવોચ – ‘‘એતે તે, મલ્લિકે, અરહન્તો ઉદકે કીળન્તી’’તિ. ‘‘નિસ્સંસયં ખો, મહારાજ, ભગવતા સિક્ખાપદં અપઞ્ઞત્તં. તે વા ભિક્ખૂ અપ્પકતઞ્ઞુનો’’તિ. અથ ખો રઞ્ઞો પસેનદિસ્સ કોસલસ્સ એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો અહં ઉપાયેન ભગવતો ચ ન આરોચેય્યં, ભગવા ચ જાનેય્ય ઇમે ભિક્ખૂ ઉદકે કીળિતા’’તિ? અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો સત્તરસવગ્ગિયે ભિક્ખૂ પક્કોસાપેત્વા મહન્તં ગુળપિણ્ડં અદાસિ – ‘‘ઇમં, ભન્તે, ગુળપિણ્ડં ભગવતો દેથા’’તિ. સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ તં ગુળપિણ્ડં આદાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘ઇમં, ભન્તે, ગુળપિણ્ડં રાજા પસેનદિ કોસલો ભગવતો દેતી’’તિ. ‘‘કહં પન તુમ્હે, ભિક્ખવે, રાજા અદ્દસા’’તિ. ‘‘અચિરવતિયા નદિયા, ભગવા, ઉદકે કીળન્તે’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ઉદકે કીળિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૩૬. ‘‘ઉદકે હસધમ્મે [હસ્સધમ્મે (સી. સ્યા.)] પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૩૭. ઉદકે હસધમ્મો નામ ઉપરિગોપ્ફકે ઉદકે હસાધિપ્પાયો નિમુજ્જતિ વા ઉમ્મુજ્જતિ વા પલવતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૩૩૮. ઉદકે હસધમ્મે હસધમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉદકે હસધમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉદકે હસધમ્મે અહસધમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

હેટ્ઠાગોપ્ફકે ઉદકે કીળતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઉદકે નાવાય કીળતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. હત્થેન વા પાદેન વા કટ્ઠેન વા કઠલાય વા ઉદકં પહરતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ભાજનગતં ઉદકં વા કઞ્જિકં વા ખીરં વા તક્કં વા રજનં વા પસ્સાવં વા ચિક્ખલ્લં વા કીળતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ઉદકે અહસધમ્મે હસધમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઉદકે અહસધમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઉદકે અહસધમ્મે અહસધમ્મસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૩૩૯. અનાપત્તિ ન હસાધિપ્પાયો, સતિ કરણીયે ઉદકં ઓતરિત્વા નિમુજ્જતિ વા ઉમ્મુજ્જતિ વા પલવતિ વા, પારં ગચ્છન્તો નિમુજ્જતિ વા ઉમ્મુજ્જતિ વા પલવતિ વા, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

હસધમ્મસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં તતિયં.