૧. સુરાપાનસિક્ખાપદં

૩૨૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા ચેતિયેસુ ચારિકં ચરમાનો યેન ભદ્દવતિકા તેન પાયાસિ. અદ્દસંસુ ખો ગોપાલકા પસુપાલકા કસ્સકા પથાવિનો ભગવન્તં દૂરતોવ આગચ્છન્તં. દિસ્વાન ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘મા ખો, ભન્તે, ભગવા અમ્બતિત્થં અગમાસિ. અમ્બતિત્થે, ભન્તે, જટિલસ્સ અસ્સમે નાગો પટિવસતિ ઇદ્ધિમા આસિવિસો [આસીવિસો (સી. સ્યા.)] ઘોરવિસો. સો ભગવન્તં મા વિહેઠેસી’’તિ. એવં વુત્તે ભગવા તુણ્હી અહોસિ. દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો ગોપાલકા પસુપાલકા કસ્સકા પથાવિનો ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘મા ખો, ભન્તે, ભગવા અમ્બતિત્થં અગમાસિ. અમ્બતિત્થે, ભન્તે, જટિલસ્સ અસ્સમે નાગો પટિવસતિ ઇદ્ધિમા આસિવિસો ઘોરવિસો. સો ભગવન્તં મા વિહેઠેસી’’તિ. તતિયમ્પિ ખો ભગવા તુણ્હી અહોસિ.

અથ ખો ભગવા અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન ભદ્દવતિકા તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા ભદ્દવતિકાયં વિહરતિ. અથ ખો આયસ્મા સાગતો યેન અમ્બતિત્થસ્સ [અમ્બતિત્થકસ્સ (સી.), અમ્બતિત્થં (સ્યા.)] જટિલસ્સ અસ્સમો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા અગ્યાગારં પવિસિત્વા તિણસન્થારકં પઞ્ઞપેત્વા નિસીદિ પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા. અદ્દસા ખો સો નાગો આયસ્મન્તં સાગતં પવિટ્ઠં. દિસ્વાન દુમ્મનો [દુક્ખી દુમ્મનો (સી. સ્યા.)] પધૂપાયિ [પધૂપાસિ (સ્યા. ક.)]. આયસ્માપિ સાગતો પધૂપાયિ [પધૂપાસિ (સ્યા. ક.)]. અથ ખો સો નાગો મક્ખં અસહમાનો પજ્જલિ. આયસ્માપિ સાગતો તેજોધાતું સમાપજ્જિત્વા પજ્જલિ. અથ ખો આયસ્મા સાગતો તસ્સ નાગસ્સ તેજસા તેજં પરિયાદિયિત્વા યેન ભદ્દવતિકા તેનુપસઙ્કમિ. અથ ખો ભગવા ભદ્દવતિકાયં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન કોસમ્બી તેન ચારિકં પક્કામિ. અસ્સોસું ખો કોસમ્બિકા ઉપાસકા – ‘‘અય્યો કિર સાગતો અમ્બતિત્થિકેન નાગેન સદ્ધિં સઙ્ગામેસી’’તિ.

અથ ખો ભગવા અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન કોસમ્બી તદવસરિ. અથ ખો કોસમ્બિકા ઉપાસકા ભગવતો પચ્ચુગ્ગમનં કરિત્વા યેનાયસ્મા સાગતો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં સાગતં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો કોસમ્બિકા ઉપાસકા આયસ્મન્તં સાગતં એતદવોચું – ‘‘કિં, ભન્તે, અય્યાનં દુલ્લભઞ્ચ મનાપઞ્ચ, કિં પટિયાદેમા’’તિ? એવં વુત્તે છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ કોસમ્બિકે ઉપાસકે એતદવોચું – ‘‘અત્થાવુસો, કાપોતિકા નામ પસન્ના ભિક્ખૂનં દુલ્લભા ચ મનાપા ચ, તં પટિયાદેથા’’તિ. અથ ખો કોસમ્બિકા ઉપાસકા ઘરે ઘરે કાપોતિકં પસન્નં પટિયાદેત્વા આયસ્મન્તં સાગતં પિણ્ડાય પવિટ્ઠં દિસ્વાન આયસ્મન્તં સાગતં એતદવોચું – ‘‘પિવતુ, ભન્તે, અય્યો સાગતો કાપોતિકં પસન્નં, પિવતુ, ભન્તે, અય્યો સાગતો કાપોતિકં પસન્ન’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા સાગતો ઘરે ઘરે કાપોતિકં પસન્નં પિવિત્વા નગરમ્હા નિક્ખમન્તો નગરદ્વારે પરિપતિ.

અથ ખો ભગવા સમ્બહુલેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં નગરમ્હા નિક્ખમન્તો અદ્દસ આયસ્મન્તં સાગતં નગરદ્વારે પરિપતન્તં. દિસ્વાન ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ગણ્હથ, ભિક્ખવે, સાગત’’ન્તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા આયસ્મન્તં સાગતં આરામં નેત્વા યેન ભગવા તેન સીસં કત્વા નિપાતેસું. અથ ખો આયસ્મા સાગતો પરિવત્તિત્વા યેન ભગવા તેન પાદે કરિત્વા સેય્યં કપ્પેસિ. અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘નનુ, ભિક્ખવે, પુબ્બે સાગતો તથાગતે સગારવો અહોસિ સપ્પતિસ્સો’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘અપિ નુ ખો, ભિક્ખવે, સાગતો એતરહિ તથાગતે સગારવો સપ્પતિસ્સો’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘નનુ, ભિક્ખવે, સાગતો અમ્બતિત્થિકેન નાગેન [ડેડ્ડુભેનાપિ (સી. સ્યા.)] સદ્ધિં સઙ્ગામેસી’’તિ? ‘‘એવં, ભન્તે’’. ‘‘અપિ નુ ખો, ભિક્ખવે, સાગતો એતરહિ પહોતિ નાગેન સદ્ધિં સઙ્ગામેતુ’’ન્તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘અપિ નુ ખો, ભિક્ખવે, તં પાતબ્બં યં પિવિત્વા વિસઞ્ઞી અસ્સા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘અનનુચ્છવિકં, ભિક્ખવે, સાગતસ્સ અનનુલોમિકં અપ્પતિરૂપં અસ્સામણકં અકપ્પિયં અકરણીયં. કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખવે, સાગતો મજ્જં પિવિસ્સતિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૨૭. ‘‘સુરામેરયપાને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૨૮. સુરા નામ પિટ્ઠસુરા પૂવસુરા ઓદનસુરા કિણ્ણપક્ખિત્તા સમ્ભારસંયુત્તા.

મેરયો નામ પુપ્ફાસવો ફલાસવો મધ્વાસવો ગુળાસવો સમ્ભારસંયુત્તો.

પિવેય્યાતિ અન્તમસો કુસગ્ગેનપિ પિવતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

મજ્જે મજ્જસઞ્ઞી પિવતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. મજ્જે વેમતિકો પિવતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. મજ્જે અમજ્જસઞ્ઞી પિવતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અમજ્જે મજ્જસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અમજ્જે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અમજ્જે અમજ્જસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૩૨૯. અનાપત્તિ અમજ્જઞ્ચ હોતિ મજ્જવણ્ણં મજ્જગન્ધં મજ્જરસં તં પિવતિ, સૂપસમ્પાકે, મંસસમ્પાકે, તેલસમ્પાકે, આમલકફાણિતે, અમજ્જં અરિટ્ઠં પિવતિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

સુરાપાનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઠમં.