૯. પણીતભોજનસિક્ખાપદં

૨૫૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિસ્સન્તિ! કસ્સ સમ્પન્નં ન મનાપં, કસ્સ સાદું ન રુચ્ચતી’’તિ!! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિસ્સન્તી’’તિ …પે… સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જથાતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા …પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યાનિ ખો પન તાનિ પણીતભોજનાનિ, સેય્યથિદં – સપ્પિ નવનીતં તેલં મધુ ફાણિતં મચ્છો મંસં ખીરં દધિ. યો પન ભિક્ખુ એવરૂપાનિ પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૫૮. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ગિલાના હોન્તિ. ગિલાનપુચ્છકા ભિક્ખૂ ગિલાને ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘કચ્ચાવુસો ખમનીયં, કચ્ચિ યાપનીય’’ન્તિ? ‘‘પુબ્બે મયં, આવુસો, પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જામ, તેન નો ફાસુ હોતિ; ઇદાનિ પન ‘‘ભગવતા પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ કુક્કુચ્ચાયન્તા ન વિઞ્ઞાપેમ, તેન નો ન ફાસુ હોતી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનેન ભિક્ખુના પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૨૫૯. ‘‘યાનિ ખો પન તાનિ પણીતભોજનાનિ, સેય્યથિદં – સપ્પિ નવનીતં તેલં મધુ ફાણિતં મચ્છો મંસં ખીરં દધિ. યો પન ભિક્ખુ એવરૂપાનિ પણીતભોજનાનિ અગિલાનો અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૨૬૦. યાનિ ખો પન તાનિ પણીતભોજનાનીતિ સપ્પિ નામ ગોસપ્પિ વા અજિકાસપ્પિ વા મહિંસસપ્પિ વા, યેસં મંસં કપ્પતિ તેસં સપ્પિ.

નવનીતં નામ તેસઞ્ઞેવ નવનીતં.

તેલં નામ તિલતેલં સાસપતેલં મધુકતેલં એરણ્ડતેલં વસાતેલં.

મધુ નામ મક્ખિકામધુ.

ફાણિતં નામ ઉચ્છુમ્હા નિબ્બત્તં.

મચ્છો નામ ઉદકો [ઉદકચરો (સ્યા. ક.)] વુચ્ચતિ.

મંસં નામ યેસં મંસં કપ્પતિ, તેસં મંસં.

ખીરં નામ ગોખીરં વા અજિકાખીરં વા મહિંસખીરં વા, યેસં મંસં કપ્પતિ, તેસં ખીરં.

દધિ નામ તેસઞ્ઞેવ દધિ.

યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

એવરૂપાનિ પણીતભોજનાનીતિ તથારૂપાનિ પણીતભોજનાનિ.

અગિલાનો નામ યસ્સ વિના પણીતભોજનાનિ ફાસુ હોતિ.

ગિલાનો નામ યસ્સ વિના પણીતભોજનાનિ ન ફાસુ હોતિ.

અગિલાનો અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેતિ, પયોગે [પયોગે પયોગે (ક.)] દુક્કટં. પટિલાભેન ‘‘ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૨૬૧. અગિલાનો અગિલાનસઞ્ઞી પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગિલાનો વેમતિકો પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગિલાનો ગિલાનસઞ્ઞી પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ગિલાનો અગિલાનસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ગિલાનો વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ગિલાનો ગિલાનસઞ્ઞી અનાપત્તિ.

૨૬૨. અનાપત્તિ ગિલાનસ્સ, ગિલાનો હુત્વા વિઞ્ઞાપેત્વા અગિલાનો ભુઞ્જતિ, ગિલાનસ્સ સેસકં ભુઞ્જતિ, ઞાતકાનં પવારિતાનં અઞ્ઞસ્સત્થાય અત્તનો ધનેન, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

પણીતભોજનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં નવમં.