૬. દુતિયપવારણાસિક્ખાપદં

૨૪૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન દ્વે ભિક્ખૂ કોસલેસુ જનપદે સાવત્થિં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્ના હોન્તિ. એકો ભિક્ખુ અનાચારં આચરતિ. દુતિયો ભિક્ખુ તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘માવુસો, એવરૂપમકાસિ, નેતં કપ્પતી’’તિ. સો તસ્મિં ઉપનન્ધિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ સાવત્થિં અગમંસુ. તેન ખો પન સમયેન સાવત્થિયં અઞ્ઞતરસ્સ પૂગસ્સ સઙ્ઘભત્તં હોતિ. દુતિયો ભિક્ખુ ભુત્તાવી પવારિતો હોતિ. ઉપનદ્ધો [ઉપનન્ધો (ક.)] ભિક્ખુ ઞાતિકુલં ગન્ત્વા પિણ્ડપાતં આદાય યેન સો ભિક્ખુ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ભુઞ્જાહિ, આવુસો’’તિ. ‘‘અલં, આવુસો, પરિપુણ્ણોમ્હી’’તિ. ‘‘સુન્દરો, આવુસો, પિણ્ડપાતો, ભુઞ્જાહી’’તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ તેન ભિક્ખુના નિપ્પીળિયમાનો તં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિ. ઉપનદ્ધો ભિક્ખુ તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘ત્વમ્પિ [ત્વં હિ (સ્યા.)] નામ, આવુસો, મં વત્તબ્બં મઞ્ઞસિ યં ત્વં ભુત્તાવી પવારિતો અનતિરિત્તં ભોજનં ભુઞ્જસી’’તિ. ‘‘નનુ, આવુસો, આચિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ. ‘‘નનુ, આવુસો, પુચ્છિતબ્બ’’ન્તિ.

અથ ખો સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુ ભિક્ખું ભુત્તાવિં પવારિતં અનતિરિત્તેન ભોજનેન અભિહટ્ઠું પવારેસ્સતી’’ તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, ભિક્ખુ, ભિક્ખું ભુત્તાવિં પવારિતં અનતિરિત્તેન ભોજનેન અભિહટ્ઠું પવારેસીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, ભિક્ખું ભુત્તાવિં પવારિતં અનતિરિત્તેન ભોજનેન અભિહટ્ઠું પવારેસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન ભિક્ખવે ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૨૪૩. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખું ભુત્તાવિં પવારિતં અનતિરિત્તેન ખાદનીયેન વા ભોજનીયેન વા અભિહટ્ઠું પવારેય્ય – ‘હન્દ, ભિક્ખુ, ખાદ વા ભુઞ્જ વા’તિ, જાનં આસાદનાપેક્ખો, ભુત્તસ્મિં, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૨૪૪. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુન્તિ અઞ્ઞં ભિક્ખું.

ભુત્તાવી નામ પઞ્ચન્નં ભોજનાનં અઞ્ઞતરં ભોજનં, અન્તમસો કુસગ્ગેનપિ ભુત્તં હોતિ.

પવારિતો નામ અસનં પઞ્ઞાયતિ, ભોજનં પઞ્ઞાયતિ, હત્થપાસે ઠિતો અભિહરતિ, પટિક્ખેપો પઞ્ઞાયતિ.

અનતિરિત્તં નામ અકપ્પિયકતં હોતિ, અપ્પટિગ્ગહિતકતં હોતિ, અનુચ્ચારિતકતં હોતિ, અહત્થપાસે કતં હોતિ, અભુત્તાવિના કતં હોતિ, ભુત્તાવિના પવારિતેન આસના વુટ્ઠિતેન કતં હોતિ, ‘‘અલમેતં સબ્બ’’ન્તિ અવુત્તં હોતિ, ન ગિલાનાતિરિત્તં હોતિ – એતં અનતિરિત્તં નામ.

ખાદનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં ઠપેત્વા અવસેસં ખાદનીયં નામ.

ભોજનીયં નામ પઞ્ચ ભોજનાનિ – ઓદનો, કુમ્માસો, સત્તુ, મચ્છો, મંસં.

અભિહટ્ઠું પવારેય્યાતિ યાવતકં ઇચ્છસિ તાવતકં ગણ્હાહીતિ.

જાનાતિ નામ સામં વા જાનાતિ, અઞ્ઞે વા તસ્સ આરોચેન્તિ, સો વા આરોચેતિ.

આસાદનાપેક્ખોતિ ‘‘ઇમિના ઇમં ચોદેસ્સામિ સારેસ્સામિ પટિચોદેસ્સામિ પટિસારેસ્સામિ મઙ્કુ કરિસ્સામી’’તિ અભિહરતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સ વચનેન ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ભોજનપરિયોસાને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૨૪૫. પવારિતે પવારિતસઞ્ઞી અનતિરિત્તેન ખાદનીયેન વા ભોજનીયેન વા અભિહટ્ઠું પવારેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પવારિતે વેમતિકો અનતિરિત્તેન ખાદનીયેન વા ભોજનીયેન વા અભિહટ્ઠું પવારેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પવારિતે અપ્પવારિતસઞ્ઞી અનતિરિત્તેન ખાદનીયેન વા ભોજનીયેન વા અભિહટ્ઠું પવારેતિ, અનાપત્તિ. યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં આહારત્થાય અભિહરતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સ વચનેન ‘‘ખાદિસ્સામિ ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપ્પવારિતે પવારિતસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપ્પવારિતે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપ્પવારિતે અપ્પવારિતસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૨૪૬. અનાપત્તિ અતિરિત્તં કારાપેત્વા દેતિ, ‘‘અતિરિત્તં કારાપેત્વા ભુઞ્જાહી’’તિ દેતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય હરન્તો ગચ્છાહીતિ દેતિ, ગિલાનસ્સ સેસકં દેતિ, ‘‘યામકાલિકં સત્તાહકાલિકં યાવજીવિકં સતિ પચ્ચયે પરિભુઞ્જા’’તિ દેતિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

દુતિયપવારણાસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં છટ્ઠં.