૨. ભૂતગામવગ્ગો

૧. ભૂતગામસિક્ખાપદં

૮૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા આળવિયં વિહરતિ અગ્ગાળવે ચેતિયે. તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા રુક્ખં છિન્દન્તિપિ છેદાપેન્તિપિ. અઞ્ઞતરોપિ આળવકો ભિક્ખુ રુક્ખં છિન્દતિ. તસ્મિં રુક્ખે અધિવત્થા દેવતા તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘મા, ભન્તે, અત્તનો ભવનં કત્તુકામો મય્હં ભવનં છિન્દી’’તિ. સો ભિક્ખુ અનાદિયન્તો છિન્દિ યેવ, તસ્સા ચ દેવતાય દારકસ્સ બાહું આકોટેસિ. અથ ખો તસ્સા દેવતાય એતદહોસિ – ‘‘યંન્નૂનાહં ઇમં ભિક્ખું ઇધેવ જીવિતા વોરોપેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો તસ્સા દેવતાય એતદહોસિ – ‘‘ન ખો મેતં પતિરૂપં યાહં ઇમં ભિક્ખું ઇધેવ જીવિતા વોરોપેય્યં. યન્નૂનાહં ભગવતો એતમત્થં આરોચેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો સા દેવતા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. ‘‘સાધુ સાધુ દેવતે! સાધુ ખો ત્વં, દેવતે, તં ભિક્ખું જીવિતા ન વોરોપેસિ. સચજ્જ ત્વં, દેવતે, તં ભિક્ખું જીવિતા વોરોપેય્યાસિ, બહુઞ્ચ ત્વં, દેવતે, અપુઞ્ઞં પસવેય્યાસિ. ગચ્છ ત્વં, દેવતે, અમુકસ્મિં ઓકાસે રુક્ખો વિવિત્તો તસ્મિં ઉપગચ્છા’’તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા રુક્ખં છિન્દિસ્સન્તિપિ છેદાપેસ્સન્તિપિ એકિન્દ્રિયં સમણા સક્યપુત્તિયા જીવં વિહેઠેસ્સન્તી’’તિ!

અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આળવકા ભિક્ખૂ રુક્ખં છિન્દિસ્સન્તિપિ છેદાપેસ્સન્તિપી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, રુક્ખં છિન્દથાપિ છેદાપેથાપી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, રુક્ખં છિન્દિસ્સથાપિ, છેદાપેસ્સથાપિ! જીવસઞ્ઞિનો હિ, મોઘપુરિસા, મનુસ્સા રુક્ખસ્મિં, નેતં મોઘપુરિસા અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૯૦. ‘‘ભૂતગામપાતબ્યતાય પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૧. ભૂતગામો નામ પઞ્ચ બીજજાતાનિ – મૂલબીજં, ખન્ધબીજં, ફળુબીજં, અગ્ગબીજં, બીજબીજમેવ [બીજબીજઞ્ચેવ (ઇતિપિ)] પઞ્ચમં.

મૂલબીજં નામ – હલિદ્દિ, સિઙ્ગિવેરં, વચા, વચત્તં, અતિવિસા, કટુકરોહિણી, ઉસીરં, ભદ્દમૂત્તકં, યાનિ વા પનઞ્ઞાનિપિ અત્થિ મૂલે જાયન્તિ, મૂલે સઞ્જાયન્તિ, એતં મૂલબીજં નામ.

ખન્ધબીજં નામ – અસ્સત્થો, નિગ્રોધો, પિલક્ખો, ઉદુમ્બરો, કચ્છકો, કપિત્થનો, યાનિ વા પનઞ્ઞાનિપિ અત્થિ ખન્ધે જાયન્તિ, ખન્ધે સઞ્જાયન્તિ, એતં ખન્ધબીજં નામ.

ફળુબીજં નામ – ઉચ્છુ, વેળુ, નળો, યાનિ વા પનઞ્ઞાનિપિ અત્થિ પબ્બે જાયન્તિ, પબ્બે સઞ્જાયન્તિ, એતં ફળુબીજં નામ.

અગ્ગબીજં નામ – અજ્જુકં, ફણિજ્જકં, હિરિવેરં, યાનિ વા પનઞ્ઞાનિપિ અત્થિ અગ્ગે જાયન્તિ, અગ્ગે સઞ્જાયન્તિ, એતં અગ્ગબીજં નામ.

બીજબીજં નામ – પુબ્બણ્ણં, અપરણ્ણં, યાનિ વા પનઞ્ઞાનિપિ અત્થિ બીજે જાયન્તિ, બીજે સઞ્જાયન્તિ, એતં બીજબીજં નામ.

૯૨. બીજે બીજસઞ્ઞી છિન્દતિ વા છેદાપેતિ વા, ભિન્દતિ વા ભેદાપેતિ વા, પચતિ વા પચાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. બીજે વેમતિકો છિન્દતિ વા છેદાપેતિ વા, ભિન્દતિ વા ભેદાપેતિ વા, પચતિ વા પચાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. બીજે અબીજસઞ્ઞી છિન્દતિ વા છેદાપેતિ વા, ભિન્દતિ વા ભેદાપેતિ વા, પચતિ વા પચાપેતિ વા, અનાપત્તિ. અબીજે બીજસઞ્ઞી આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અબીજે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અબીજે અબીજસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૯૩. અનાપત્તિ – ‘‘ઇમં જાન, ઇમં દેહિ, ઇમં આહર, ઇમિના અત્થો, ઇમં કપ્પિયં કરોહી’’તિ ભણતિ, અસઞ્ચિચ્ચ, અસ્સતિયા, અજાનન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ભૂતગામસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઠમં.

૨. અઞ્ઞવાદકસિક્ખાપદં

૯૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા કોસમ્બિયં વિહરતિ ઘોસિતારામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા છન્નો અનાચારં આચરિત્વા સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ – ‘‘કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથા’’તિ? યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા છન્નો સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરિસ્સતિ – કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથા’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, છન્ન, સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરસિ – કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથાતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરિસ્સસિ – કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથાતિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો છન્નસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞવાદકં રોપેતુ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, રોપેતબ્બં. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૯૫. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં છન્નો ભિક્ખુ સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો છન્નસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞવાદકં રોપેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં છન્નો ભિક્ખુ સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ. સઙ્ઘો છન્નસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞવાદકં રોપેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ છન્નસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞવાદકસ્સ રોપના, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘રોપિતં સઙ્ઘેન છન્નસ્સ ભિક્ખુનો અઞ્ઞવાદકં. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં છન્નં અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘અઞ્ઞવાદકે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૯૬. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા છન્નો સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો ‘‘અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરન્તો – ‘‘આપત્તિં આપજ્જિસ્સામી’’તિ તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેતિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા છન્નો સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, છન્ન, સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેસીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો છન્નસ્સ ભિક્ખુનો વિહેસકં રોપેતુ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, રોપેતબ્બં. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૯૭. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં છન્નો ભિક્ખુ સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો છન્નસ્સ ભિક્ખુનો વિહેસકં રોપેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં છન્નો ભિક્ખુ સઙ્ઘમજ્ઝે આપત્તિયા અનુયુઞ્જીયમાનો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેતિ. સઙ્ઘો છન્નસ્સ ભિક્ખુનો વિહેસકં રોપેતિ. યસ્સાયસ્માતો ખમતિ છન્નસ્સ ભિક્ખુનો વિહેસકસ્સ રોપના, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘રોપિતં સઙ્ઘેન છન્નસ્સ ભિક્ખુનો વિહેસકં. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં છન્નં અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૯૮. ‘‘અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૯૯. અઞ્ઞવાદકો નામ સઙ્ઘમજ્ઝે વત્થુસ્મિં વા આપત્તિયા વા અનુયુઞ્જીયમાનો તં ન કથેતુકામો તં ન ઉગ્ઘાટેતુકામો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ – ‘‘કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથા’’તિ. એસો અઞ્ઞવાદકો નામ.

વિહેસકો નામ સઙ્ઘમજ્ઝે વત્થુસ્મિં વા આપત્તિયા વા અનુયુઞ્જીયમાનો તં ન કથેતુકામો તં ન ઉગ્ઘાટેતુકામો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેતિ. એસો વિહેસકો નામ.

૧૦૦. આરોપિતે અઞ્ઞવાદકે સઙ્ઘમજ્ઝે વત્થુસ્મિં વા આપત્તિયા વા અનુયુઞ્જીયમાનો તં ન કથેતુકામો તં ન ઉગ્ઘાટેતુકામો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ – ‘‘કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથા’’તિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. આરોપિતે વિહેસકે સઙ્ઘમજ્ઝે વત્થુસ્મિં વા આપત્તિયા વા અનુયુઞ્જીયમાનો તં ન કથેતુકામો તં ન ઉગ્ઘાટેતુકામો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. રોપિતે અઞ્ઞવાદકે સઙ્ઘમજ્ઝે વત્થુસ્મિં વા આપત્તિયા વા અનુયુઞ્જીયમાનો તં ન કથેતુકામો તં ન ઉગ્ઘાટેતુકામો અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ – ‘‘કો આપન્નો, કિં આપન્નો, કિસ્મિં આપન્નો, કથં આપન્નો, કં ભણથ, કિં ભણથા’’તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. રોપિતે વિહેસકે સઙ્ઘમજ્ઝે વત્થુસ્મિં વા આપત્તિયા વા અનુયુઞ્જીયમાનો તં ન કથેતુકામો તં ન ઉગ્ઘાટેતુકામો તુણ્હીભૂતો સઙ્ઘં વિહેસેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૦૧. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકો અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૦૨. અનાપત્તિ અજાનન્તો પુચ્છતિ, ગિલાનો વા ન કથેતિ; ‘‘સઙ્ઘસ્સ ભણ્ડનં વા કલહો વા વિગ્ગહો વા વિવાદો વા ભવિસ્સતી’’તિ ન કથેતિ; ‘‘સઙ્ઘભેદો વા સઙ્ઘરાજિ વા ભવિસ્સતી’’તિ ન કથેતિ; ‘‘અધમ્મેન વા વગ્ગેન વા નકમ્મારહસ્સ વા કમ્મં કરિસ્સતી’’તિ ન કથેતિ; ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

અઞ્ઞવાદકસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દુતિયં.

૩. ઉજ્ઝાપનકસિક્ખાપદં

૧૦૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સઙ્ઘસ્સ સેનાસનઞ્ચ પઞ્ઞપેતિ ભત્તાનિ ચ ઉદ્દિસતિ. તેન ખો પન સમયેન મેત્તિયભૂમજકા [મેત્તિયભૂમ્મજકા (સી. સ્યા.)] ભિક્ખૂ નવકા ચેવ હોન્તિ અપ્પપુઞ્ઞા ચ. યાનિ સઙ્ઘસ્સ લામકાનિ સેનાસનાનિ તાનિ તેસં પાપુણન્તિ લામકાનિ ચ ભત્તાનિ. તે આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાપેન્તિ – ‘‘છન્દાય દબ્બો મલ્લપુત્તો સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ, છન્દાય ચ ભત્તાનિ ઉદ્દિસતી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાપેસ્સન્તી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, દબ્બં મલ્લપુત્તં ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાપેથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, દબ્બં મલ્લપુત્તં ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાપેસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ઉજ્ઝાપનકે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૦૪. તેન ખો પન સમયેન મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ – ‘‘ભગવતા ઉજ્ઝાપનકં પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ, ‘‘એત્તાવતા ભિક્ખૂ સોસ્સન્તી’’તિ [વિહેસિસ્સન્તીતિ (ઇતિપિ)] ભિક્ખૂનં સામન્તા આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં ખિય્યન્તિ – ‘‘છન્દાય દબ્બો મલ્લપુત્તો સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ, છન્દાય ચ ભત્તાનિ ઉદ્દિસતી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં ખિય્યિસ્સન્તી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, દબ્બં મલ્લપુત્તં ખિય્યથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, દબ્બં મલ્લપુત્તં ખિય્યિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૦૫. ‘‘ઉજ્ઝાપનકે ખિય્યનકે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૦૬. ઉજ્ઝાપનકં નામ ઉપસમ્પન્નં સઙ્ઘેન સમ્મતં સેનાસનપઞ્ઞાપકં વા ભત્તુદ્દેસકં વા યાગુભાજકં વા ફલભાજકં વા ખજ્જભાજકં વા અપ્પમત્તકવિસ્સજ્જકં વા અવણ્ણં કત્તુકામો, અયસં કત્તુકામો, મઙ્કુકત્તુકામો, ઉપસમ્પન્નં ઉજ્ઝાપેતિ વા ખિય્યતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી ઉજ્ઝાપનકે ખિય્યનકે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકો ઉજ્ઝાપનકે ખિય્યનકે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી ઉજ્ઝાપનકે ખિય્યનકે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અનુપસમ્પન્નં ઉજ્ઝાપેતિ વા ખિય્યતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઉપસમ્પન્નં સઙ્ઘેન અસમ્મતં સેનાસનપઞ્ઞાપકં વા ભત્તુદ્દેસકં વા યાગુભાજકં વા ફલભાજકં વા ખજ્જભાજકં વા અપ્પમત્તકવિસ્સજ્જકં વા અવણ્ણં કત્તુકામો, અયસં કત્તુકામો, મઙ્કુકત્તુકામો, ઉપસમ્પન્નં વા અનુપસમ્પન્નં વા ઉજ્ઝાપેતિ વા ખિય્યતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નં સઙ્ઘેન સમ્મતં વા અસમ્મતં વા સેનાસનપઞ્ઞાપકં વા ભત્તુદ્દેસકં વા યાગુભાજકં વા ફલભાજકં વા ખજ્જભાજકં વા અપ્પમત્તકવિસ્સજ્જકં વા અવણ્ણં કત્તુકામો, અયસં કત્તુકામો, મઙ્કુકત્તુકામો, ઉપસમ્પન્નં વા અનુપસમ્પન્નં વા ઉજ્ઝાપેતિ વા ખિય્યતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૦૭. અનાપત્તિ પકતિયા છન્દા દોસા મોહા ભયા કરોન્તં ઉજ્ઝાપેતિ વા ખિય્યતિ વા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ઉજ્ઝાપનકસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં તતિયં.

૪. પઠમસેનાસનસિક્ખાપદં

૧૦૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ હેમન્તિકે કાલે અજ્ઝોકાસે સેનાસનં પઞ્ઞપેત્વા કાયં ઓતાપેન્તા કાલે આરોચિતે તં પક્કમન્તા નેવ ઉદ્ધરિંસુ ન ઉદ્ધરાપેસું, અનાપુચ્છા પક્કમિંસુ. સેનાસનં ઓવટ્ઠં હોતિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથં હિ નામ ભિક્ખૂ અજ્ઝોકાસે સેનાસનં પઞ્ઞપેત્વા તં પક્કમન્તા નેવ ઉદ્ધરિસ્સન્તિ ન ઉદ્ધરાપેસ્સન્તિ, અનાપુચ્છા પક્કમિસ્સન્તિ, સેનાસનં ઓવટ્ઠ’’ન્તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ તે અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અજ્ઝોકાસે…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૦૯. ‘‘યો પન ભિક્ખુ સઙ્ઘિકં મઞ્ચં વા પીઠં વા ભિસિં વા કોચ્છં વા અજ્ઝોકાસે સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૧૦. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ અજ્ઝોકાસે વસિત્વા કાલસ્સેવ સેનાસનં અભિહરન્તિ. અદ્દસા ખો ભગવા તે ભિક્ખૂ કાલસ્સેવ સેનાસનં અભિહરન્તે. દિસ્વાન એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અટ્ઠ માસે અવસ્સિકસઙ્કેતે [વસિતું અવસ્સિકસંકેતે (ઇતિપિ)] મણ્ડપે વા રુક્ખમૂલે વા યત્થ કાકા વા કુલલા વા ન ઊહદન્તિ તત્થ સેનાસનં નિક્ખિપિતુ’’ન્તિ.

૧૧૧. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

સઙ્ઘિકં નામ સઙ્ઘસ્સ દિન્નં હોતિ પરિચ્ચત્તં.

મઞ્ચો નામ ચત્તારો મઞ્ચા – મસારકો, બુન્દિકાબદ્ધો, કુળીરપાદકો, આહચ્ચપાદકો.

પીઠં નામ ચત્તારિ પીઠાનિ – મસારકં, બુન્દિકાબદ્ધં, કુળીરપાદકં, આહચ્ચપાદકં.

ભિસિ નામ પઞ્ચ ભિસિયો – ઉણ્ણભિસિ, ચોળભિતિ, વાકભિસિ, તિણભિસિ, પણ્ણભિસિ.

કોચ્છં નામ – વાકમયં વા ઉસીરમયં વા મુઞ્જમયં વા પબ્બજમયં [બબ્બજમયં (સી.)] વા અન્તો સંવેઠેત્વા બદ્ધં હોતિ.

સન્થરિત્વાતિ સયં સન્થરિત્વા.

સન્થરાપેત્વાતિ અઞ્ઞં સન્થરાપેત્વા. અનુપસમ્પન્નં સન્થરાપેતિ, તસ્સ પલિબોધો. ઉપસમ્પન્નં સન્થરાપેતિ, સન્થારકસ્સ [સન્થતસ્સ (ઇતિપિ)] પલિબોધો.

તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્યાતિ ન સયં ઉદ્ધરેય્ય.

ન ઉદ્ધરાપેય્યાતિ ન અઞ્ઞં ઉદ્ધરાપેય્ય.

અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્યાતિ ભિક્ખું વા સામણેરં વા આરામિકં વા અનાપુચ્છા મજ્ઝિમસ્સ પુરિસસ્સ લેડ્ડુપાતં અતિક્કમન્તસ્સ આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૧૨. સઙ્ઘિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી અજ્ઝોકાસે સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે વેમતિકો…પે… સઙ્ઘિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અજ્ઝોકાસે સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ચિમિલિકં વા ઉત્તરત્થરણં વા ભૂમત્થરણં વા તટ્ટિકં વા ચમ્મખણ્ડં વા પાદપુઞ્છનિં વા ફલકપીઠં વા અજ્ઝોકાસે સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અઞ્ઞસ્સ પુગ્ગલિકે, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અત્તનો પુગ્ગલિકે અનાપત્તિ.

૧૧૩. અનાપત્તિ ઉદ્ધરિત્વા ગચ્છતિ, ઉદ્ધરાપેત્વા ગચ્છતિ, આપુચ્છં ગચ્છતિ, ઓતાપેન્તો ગચ્છતિ, કેનચિ પલિબુદ્ધં હોતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

પઠમસેનાસનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં ચતુત્થં.

૫. દુતિયસેનાસનસિક્ખાપદં

૧૧૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ સહાયકા હોન્તિ. તે વસન્તાપિ એકતોવ વસન્તિ, પક્કમન્તાપિ એકતોવ પક્કમન્તિ. તે અઞ્ઞતરસ્મિં સઙ્ઘિકે વિહારે સેય્યં સન્થરિત્વા તં પક્કમન્તા નેવ ઉદ્ધરિંસુ ન ઉદ્ધરાપેસું, અનાપુચ્છા પક્કમિંસુ. સેનાસનં ઉપચિકાહિ ખાયિતં હોતિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ સઙ્ઘિકે વિહારે સેય્યં સન્થરિત્વા તં પક્કમન્તા નેવ ઉદ્ધરિસ્સન્તિ ન ઉદ્ધરાપેસ્સન્તિ, અનાપુચ્છા પક્કમિસ્સન્તિ, સેનાસનં ઉપચિકાહિ ખાયિત’’ન્તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ સત્તરસવગ્ગિયે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ સઙ્ઘિકે વિહારે સેય્યં સન્થરિત્વા તં પક્કમન્તા નેવ ઉદ્ધરિંસુ ન ઉદ્ધરાપેસું, અનાપુચ્છા પક્કમિંસુ, સેનાસનં ઉપચિકાહિ ખાયિત’’ન્તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા સઙ્ઘિકે વિહારે સેય્યં સન્થરિત્વા તં પક્કમન્તા નેવ ઉદ્ધરિસ્સન્તિ ન ઉદ્ધરાપેસ્સન્તિ, અનાપુચ્છા પક્કમિસ્સન્તિ, સેનાસનં ઉપચિકાહિ ખાયિતં! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૧૫. ‘‘યો પન ભિક્ખુ સઙ્ઘિકે વિહારે સેય્યં સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૧૬. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

સઙ્ઘિકો નામ વિહારો સઙ્ઘસ્સ દિન્નો હોતિ પરિચ્ચત્તો.

સેય્યં નામ ભિસિ, ચિમિલિકા ઉત્તરત્થરણં, ભૂમત્થરણં, તટ્ટિકા, ચમ્મખણ્ડો, નિસીદનં, પચ્ચત્થરણં, તિણસન્થારો, પણ્ણસન્થારો.

સન્થરિત્વાતિ સયં સન્થરિત્વા.

સન્થરાપેત્વાતિ અઞ્ઞં સન્થરાપેત્વા.

તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્યાતિ ન સયં ઉદ્ધરેય્ય.

ન ઉદ્ધરાપેય્યાતિ ન અઞ્ઞં ઉદ્ધરાપેય્ય.

અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્યાતિ ભિક્ખું વા સામણેરં વા આરામિકં વા અનાપુચ્છા પરિક્ખિત્તસ્સ આરામસ્સ પરિક્ખેપં અતિક્કમન્તસ્સ આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અપરિક્ખિત્તસ્સ આરામસ્સ ઉપચારં અતિક્કમન્તસ્સ આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી સેય્યં સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે વેમતિકો સેય્યં સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી સેય્યં સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૧૭. વિહારસ્સ ઉપચારે વા ઉપટ્ઠાનસાલાયં વા મણ્ડપે વા રુક્ખમૂલે વા સેય્યં સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. મઞ્ચં વા પીઠં વા વિહારે વા વિહારસ્સૂપચારે વા ઉપટ્ઠાનસાલાયં વા મણ્ડપે વા રુક્ખમૂલે વા સન્થરિત્વા વા સન્થરાપેત્વા વા તં પક્કમન્તો નેવ ઉદ્ધરેય્ય ન ઉદ્ધરાપેય્ય, અનાપુચ્છં વા ગચ્છેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

પુગ્ગલિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અઞ્ઞસ્સ પુગ્ગલિકે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અત્તનો પુગ્ગલિકે અનાપત્તિ.

૧૧૮. અનાપત્તિ ઉદ્ધરિત્વા ગચ્છતિ, ઉદ્ધરાપેત્વા ગચ્છતિ, આપુચ્છં ગચ્છતિ, કેનચિ પલિબુદ્ધં હોતિ, સાપેક્ખો ગન્ત્વા તત્થ ઠિતો આપુચ્છતિ, કેનચિ પલિબુદ્ધો હોતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

દુતિયસેનાસનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઞ્ચમં.

૬. અનુપખજ્જસિક્ખાપદં

૧૧૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ વરસેય્યાયો પલિબુન્ધેન્તિ, થેરા ભિક્ખૂ વુટ્ઠાપેન્તિ [એત્થ તે ઇતિ કમ્મપદં ઊનં વિય દિસ્સતિ]. અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો મયં ઉપાયેન ઇધેવ વસ્સં વસેય્યામા’’તિ? અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ થેરે ભિક્ખૂ અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેન્તિ – યસ્સ સમ્બાધો ભવિસ્સતિ સો પક્કમિસ્સતીતિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ થેરે ભિક્ખૂ અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું …પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, થેરે ભિક્ખૂ અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, થેરે ભિક્ખૂ અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૨૦. ‘‘યો પન ભિક્ખુ સઙ્ઘિકે વિહારે જાનં પુબ્બુપગતં ભિક્ખું અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેય્ય – યસ્સ સમ્બાધો ભવિસ્સતિ સો પક્કમિસ્સતી’તિ, એતદેવ પચ્ચયં કરિત્વા અનઞ્ઞં, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૨૧. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં ૨.૦૨૫૧ અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

સઙ્ઘિકો નામ વિહારો સઙ્ઘસ્સ દિન્નો હોતિ પરિચ્ચત્તો.

જાનાતિ નામ વુડ્ઢોતિ જાનાતિ, ગિલાનોતિ જાનાતિ, સઙ્ઘેન દિન્નોતિ જાનાતિ.

અનુપખજ્જાતિ અનુપવિસિત્વા.

સેય્યં કપ્પેય્યાતિ મઞ્ચસ્સ વા પીઠસ્સ વા પવિસન્તસ્સ વા નિક્ખમન્તસ્સ વા ઉપચારે સેય્યં સન્થરતિ વા સન્થરાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અભિનિસીદતિ વા અભિનિપજ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એતદેવ પચ્ચયં કરિત્વા અનઞ્ઞન્તિ ન અઞ્ઞો કોચિ પચ્ચયો હોતિ અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેતું.

૧૨૨. સઙ્ઘિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે વેમતિકો અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

મઞ્ચસ્સ વા પીઠસ્સ વા પવિસન્તસ્સ વા નિક્ખમન્તસ્સ વા ઉપચારં ઠપેત્વા સેય્યં સન્થરતિ વા સન્થરાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અભિનિસીદતિ વા અભિનિપજ્જતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. વિહારસ્સ ઉપચારે વા ઉપટ્ઠાનસાલાયં વા મણ્ડપે વા રુક્ખમૂલે વા અજ્ઝોકાસે વા સેય્યં સન્થરતિ વા સન્થરાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અભિનિસીદતિ વા અભિનિપ્પજ્જતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અઞ્ઞસ્સ પુગ્ગલિકે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અત્તનો પુગ્ગલિકે અનાપત્તિ.

૧૨૩. અનાપત્તિ ગિલાનો પવિસતિ, સીતેન વા ઉણ્હેન વા પીળિતો પવિસતિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

અનુપખજ્જસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં છટ્ઠં.

૭. નિક્કડ્ઢનસિક્ખાપદં

૧૨૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ અઞ્ઞતરં પચ્ચન્તિમં મહાવિહારં પટિસઙ્ખરોન્તિ – ‘‘ઇધ મયં વસ્સં વસિસ્સામા’’તિ. અદ્દસંસુ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ સત્તરસવગ્ગિયે ભિક્ખૂ વિહારં પટિસઙ્ખરોન્તે. દિસ્વાન એવમાહંસુ – ‘‘ઇમે, આવુસો, સત્તરસવગ્ગિયા ભિક્ખૂ વિહારં પટિસઙ્ખરોન્તિ. હન્દ ને વુટ્ઠાપેસ્સામા’’તિ! એકચ્ચે એવમાહંસુ – ‘‘આગમેથાવુસો, યાવ પટિસઙ્ખરોન્તિ; પટિસઙ્ખતે વુટ્ઠાપેસ્સામા’’તિ.

અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ સત્તરસવગ્ગિયે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘ઉટ્ઠેથાવુસો, અમ્હાકં વિહારો પાપુણાતી’’તિ. ‘‘નનુ, આવુસો, પટિકચ્ચેવ [પટિગચ્ચેવ (સી.)] આચિક્ખિતબ્બં, મયઞ્ચઞ્ઞં પટિસઙ્ખરેય્યામા’’તિ. ‘‘નનુ, આવુસો, સઙ્ઘિકો વિહારો’’તિ? ‘‘આમાવુસો, સઙ્ઘિકો વિહારો’’તિ. ‘‘ઉટ્ઠેથાવુસો, અમ્હાકં વિહારો પાપુણાતી’’તિ. ‘‘મહલ્લકો, આવુસો, વિહારો. તુમ્હેપિ વસથ, મયમ્પિ વસિસ્સામા’’તિ. ‘‘ઉટ્ઠેથાવુસો, અમ્હાકં વિહારો પાપુણાતી’’તિ કુપિતા અનત્તમના ગીવાયં ગહેત્વા નિક્કડ્ઢન્તિ. તે નિક્કડ્ઢીયમાના રોદન્તિ. ભિક્ખૂ એવમાહંસુ – ‘‘કિસ્સ તુમ્હે, આવુસો, રોદથા’’તિ? ‘‘ઇમે, આવુસો, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ કુપિતા અનત્તમના અમ્હે સઙ્ઘિકા વિહારા નિક્કડ્ઢન્તી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ કુપિતા અનત્તમના ભિક્ખૂ સઙ્ઘિકા વિહારા નિક્કડ્ઢિસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, કુપિતા અનત્તમના ભિક્ખૂ સઙ્ઘિકા વિહારા નિક્કડ્ઢથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, કુપિતા અનત્તમના ભિક્ખૂ સઙ્ઘિકા વિહારા નિક્કડ્ઢિસ્સથ? નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૨૫. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખું કુપિતો અનત્તમનો સઙ્ઘિકા વિહારા નિક્કડ્ઢેય્ય વા નિક્કડ્ઢાપેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૨૬. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુન્તિ અઞ્ઞં ભિક્ખું.

કુપિતો અનત્તમનોતિ અનભિરદ્ધો આહતચિત્તો ખિલજાતો.

સઙ્ઘિકો નામ વિહારો સઙ્ઘસ્સ દિન્નો હોતિ પરિચ્ચત્તો.

નિક્કડ્ઢેય્યાતિ ગબ્ભે ગહેત્વા પમુખં નિક્કડ્ઢતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પમુખે ગહેત્વા બહિ નિક્કડ્ઢતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. એકેન પયોગેન બહુકેપિ દ્વારે અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

નિક્કડ્ઢાપેય્યાતિ અઞ્ઞં આણાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ [દુક્કટસ્સ (કત્થચિ)]. સકિં આણત્તો બહુકેપિ દ્વારે અતિક્કામેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૨૭. સઙ્ઘિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી કુપિતો અનત્તમનો નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે વેમતિકો કુપિતો અનત્તમનો નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી કુપિતો અનત્તમનો નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. વિહારસ્સ ઉપચારા વા ઉપટ્ઠાનસાલાય વા મણ્ડપા વા રુક્ખમૂલા વા અજ્ઝોકાસા વા નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નં વિહારા વા વિહારસ્સ ઉપચારા વા ઉપટ્ઠાનસાલાય વા મણ્ડપા વા રુક્ખમૂલા વા અજ્ઝોકાસા વા નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

પુગ્ગલિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અઞ્ઞસ્સ પુગ્ગલિકે આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અત્તનો પુગ્ગલિકે અનાપત્તિ.

૧૨૮. અનાપત્તિ અલજ્જિં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, ઉમ્મત્તકં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, ભણ્ડનકારકં કલહકારકં વિવાદકારકં ભસ્સકારકં સઙ્ઘે અધિકરણકારકં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, અન્તેવાસિકં વા સદ્ધિવિહારિકં વા ન સમ્મા વત્તન્તં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, તસ્સ પરિક્ખારં નિક્કડ્ઢતિ વા નિક્કડ્ઢાપેતિ વા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

નિક્કડ્ઢનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં સત્તમં.

૮. વેહાસકુટિસિક્ખાપદં

૧૨૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન દ્વે ભિક્ખૂ સઙ્ઘિકે વિહારે ઉપરિવેહાસકુટિયા વિહરન્તિ?. એકો હેટ્ઠા વિહરતિ [વિહરન્તિ, એકો હેટ્ઠા (?)], એકો ઉપરિ. ઉપરિમો ભિક્ખુ આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં સહસા અભિનિસીદિ. મઞ્ચપાદો નિપ્પતિત્વા [પતિત્વા (સ્યા.)] હેટ્ઠિમસ્સ ભિક્ખુનો મત્થકે અવત્થાસિ. સો ભિક્ખુ વિસ્સરમકાસિ. ભિક્ખૂ ઉપધાવિત્વા તં ભિક્ખું એતદવોચું – ‘‘કિસ્સ ત્વં, આવુસો, વિસ્સરમકાસી’’તિ? અથ ખો સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુ સઙ્ઘિકે વિહારે ઉપરિવેહાસકુટિયા આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં સહસા અભિનિસીદિસ્સતી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ તં ભિક્ખું અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, ભિક્ખુ, સઙ્ઘિકે વિહારે ઉપરિવેહાસકુટિયા આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં સહસા અભિનિસીદસી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, સઙ્ઘિકે વિહારે ઉપરિવેહાસકુટિયા આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં સહસા અભિનિસીદિસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૩૦. ‘‘યો પન ભિક્ખુ સઙ્ઘિકે વિહારે ઉપરિવેહાસકુટિયા આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં વા પીઠં વા અભિનિસીદેય્ય વા અભિનિપજ્જેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૩૧. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

સઙ્ઘિકો નામ વિહારો સઙ્ઘસ્સ દિન્નો હોતિ પરિચ્ચત્તો.

વેહાસકુટિ નામ મજ્ઝિમસ્સ પુરિસસ્સ અસીસઘટ્ટા.

આહચ્ચપાદકો નામ મઞ્ચો અઙ્ગે વિજ્ઝિત્વા ઠિતો હોતિ. આહચ્ચપાદકં નામ પીઠં અઙ્ગે વિજ્ઝિત્વા ઠિતં હોતિ.

અભિનિસીદેય્યાતિ તસ્મિં અભિનિસીદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અભિનિપજ્જેય્યાતિ તસ્મિં અભિનિપજ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૩૨. સઙ્ઘિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી ઉપરિવેહાસકુટિયા આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં વા પીઠં વા અભિનિસીદતિ વા અભિનિપજ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સઙ્ઘિકે વેમતિકો…પે… સઙ્ઘિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી ઉપરિવેહાસકુટિયા આહચ્ચપાદકં મઞ્ચં વા પીઠં વા અભિનિસીદતિ વા અભિનિપજ્જતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

પુગ્ગલિકે સઙ્ઘિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પુગ્ગલિકે પુગ્ગલિકસઞ્ઞી અઞ્ઞસ્સ પુગ્ગલિકે, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અત્તનો પુગ્ગલિકે, અનાપત્તિ.

૧૩૩. અનાપત્તિ – અવેહાસકુટિયા સીસઘટ્ટાય હેટ્ઠા અપરિભોગં હોતિ, પદરસઞ્ચિતં હોતિ, પટાણિ દિન્ના હોતિ, તસ્મિં ઠિતો ગણ્હતિ વા લગ્ગેતિ વા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

વેહાસકુટિસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં અટ્ઠમં.

૯. મહલ્લકવિહારસિક્ખાપદં

૧૩૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા કોસમ્બિયં વિહરતિ ઘોસિતારામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો છન્નસ્સ ઉપટ્ઠાકો મહામત્તો આયસ્મતો છન્નસ્સ વિહારં કારાપેતિ. અથ ખો આયસ્મા છન્નો કતપરિયોસિતં વિહારં પુનપ્પુનં છાદાપેતિ, પુનપ્પુનં લેપાપેતિ. અતિભારિતો વિહારો પરિપતિ. અથ ખો આયસ્મા છન્નો તિણઞ્ચ કટ્ઠઞ્ચ સંકડ્ઢન્તો અઞ્ઞતરસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ યવખેત્તં દૂસેસિ. અથ ખો સો બ્રાહ્મણો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભદન્તા અમ્હાકં યવખેત્તં દૂસેસ્સન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ ઉજ્ઝાયન્તસ્સ ખિય્યન્તસ્સ વિપાચેન્તસ્સ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા છન્નો કતપરિયોસિતં વિહારં પુનપ્પુનં છાદાપેસ્સતિ, પુનપ્પુનં લેપાપેસ્સતિ, અતિભારિતો વિહારો પરિપતી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં છન્નં અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, છન્ન, કતપરિયોસિતં વિહારં પુનપ્પુનં છાદાપેસિ, પુનપ્પુનં લેપાપેસિ, અતિભારિતો વિહારો પરિપતી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, કતપરિયોસિતં વિહારં પુનપ્પુનં છાદાપેસ્સસિ, પુનપ્પુનં લેપાપેસ્સસિ, અતિભારિતો વિહારો પરિપતિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૩૫. ‘‘મહલ્લકં પન ભિક્ખુના વિહારં કારયમાનેન યાવદ્વારકોસા અગ્ગળટ્ઠપનાય આલોકસન્ધિપરિકમ્માય દ્વત્તિચ્છદનસ્સ પરિયાય અપ્પહરિતે ઠિતેન અધિટ્ઠાતબ્બં. તતો ચે ઉત્તરિં અપ્પહરિતેપિ ઠિતો અધિટ્ઠહેય્ય પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૩૬. મહલ્લકો નામ વિહારો સસ્સામિકો વુચ્ચતિ.

વિહારો નામ ઉલ્લિત્તો વા હોતિ અવલિત્તો વા ઉલ્લિત્તાવલિત્તો વા.

કારયમાનેનાતિ કરોન્તો વા કારાપેન્તો વા.

યાવ દ્વારકોસાતિ પિટ્ઠસઙ્ઘાટસ્સ [પીઠસંઘાટસ્સ (ઇતિપિ), પિટ્ઠિસઙ્ઘાટસ્સ (સ્યા.)] સમન્તા હત્થપાસા.

અગ્ગળટ્ઠપનાયાતિ દ્વારટ્ઠપનાય.

આલોકસન્ધિપરિકમ્માયાતિ વાતપાનપરિકમ્માય સેતવણ્ણં કાળવણ્ણં ગેરુકપરિકમ્મં માલાકમ્મં લતાકમ્મં મકરદન્તકં પઞ્ચપટિકં.

દ્વત્તિચ્છદનસ્સ પરિયાયં અપ્પહરિતે ઠિતેન અધિટ્ઠાતબ્બન્તિ – હરિતં નામ પુબ્બણ્ણં અપરણ્ણં. સચે હરિતે ઠિતો અધિટ્ઠાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. મગ્ગેન છાદેન્તસ્સ દ્વે મગ્ગે અધિટ્ઠહિત્વા તતિયં મગ્ગં આણાપેત્વા પક્કમિતબ્બં. પરિયાયેન છાદેન્તસ્સ દ્વે પરિયાયે અધિટ્ઠહિત્વા તતિયં પરિયાયં આણાપેત્વા પક્કમિતબ્બં.

૧૩૭. તતો ચે ઉત્તરિ અપ્પહરિતેપિ ઠિતો અધિટ્ઠહેય્યાતિ ઇટ્ઠકાય ૨.૦૨૬૨ છાદેન્તસ્સ ઇટ્ઠકિટ્ઠકાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સિલાય છાદેન્તસ્સ સિલાય સિલાય આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સુધાય છાદેન્તસ્સ પિણ્ડે પિણ્ડે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. તિણેન છાદેન્તસ્સ કરળે કરળે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. પણ્ણેન છાદેન્તસ્સ પણ્ણે પણ્ણે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અતિરેકદ્વત્તિપરિયાયે અતિરેકસઞ્ઞી અધિટ્ઠાતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અતિરેકદ્વત્તિપરિયાયે વેમતિકો અધિટ્ઠાતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અતિરેકદ્વત્તિપરિયાયે ઊનકસઞ્ઞી અધિટ્ઠાતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ઊનકદ્વત્તિપરિયાયે અતિરેકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઊનકદ્વત્તિપરિયાયે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઊનકદ્વત્તિપરિયાયે ઊનકસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૩૮. અનાપત્તિ દ્વત્તિપરિયાયે, ઊનકદ્વત્તિપરિયાયે, લેણે, ગુહાય, તિણકુટિકાય, અઞ્ઞસ્સત્થાય, અત્તનો ધનેન, વાસાગારં ઠપેત્વા સબ્બત્થ અનાપત્તિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

મહલ્લકવિહારસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં નવમં.

૧૦. સપ્પાણકસિક્ખાપદં

૧૩૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા આળવિયં વિહરતિ અગ્ગાળવે ચેતિયે. તેન ખો પન સમયેન આળવકા ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા જાનં સપ્પાણકં ઉદકં તિણમ્પિ મત્તિકમ્પિ સિઞ્ચન્તિપિ સિઞ્ચાપેન્તિપિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આળવકા ભિક્ખૂ જાનં સપ્પાણકં ઉદકં તિણમ્પિ મત્તિકમ્પિ સિઞ્ચિસ્સન્તિપિ સિઞ્ચાપેસ્સન્તિપી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ આળવકે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, જાનં સપ્પાણકં ઉદકં તિણમ્પિ મત્તિકમ્પિ સિઞ્ચથપિ સિઞ્ચાપેથપી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, જાનં સપ્પાણકં ઉદકં તિણમ્પિ મત્તિકમ્પિ સિઞ્ચિસ્સથપિ સિઞ્ચાપેસ્સથપિ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૪૦. ‘‘યો પન ભિક્ખુ જાનં સપ્પાણકં ઉદકં તિણં વા મત્તિકં વા સિઞ્ચેય્ય વા સિઞ્ચાપેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૪૧. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

જાનાતિ નામ [જાનં નામ (સ્યા.)] સામં વા જાનાતિ અઞ્ઞે વા તસ્સ આરોચેન્તિ.

સિઞ્ચેય્યાતિ સયં સિઞ્ચતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

સિઞ્ચાપેય્યાતિ અઞ્ઞં આણાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ [આપત્તિ દુક્કટસ્સ (કત્થચિ)]. સકિં આણત્તો બહુકમ્પિ સિઞ્ચતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૪૨. સપ્પાણકે સપ્પાણકસઞ્ઞી તિણં વા મત્તિકં વા સિઞ્ચતિ વા સિઞ્ચાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સપ્પાણકે વેમતિકો તિણં વા મત્તિકં વા સિઞ્ચતિ વા સિઞ્ચાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સપ્પાણકે અપ્પાણકસઞ્ઞી તિણં વા મત્તિકં વા સિઞ્ચતિ વા સિઞ્ચાપેતિ વા, અનાપત્તિ. અપ્પાણકે સપ્પાણકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપ્પાણકે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપ્પાણકે અપ્પાણકસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૪૩. અનાપત્તિ અસઞ્ચિચ્ચ, અસ્સતિયા, અજાનન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

સપ્પાણકસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દસમં.

ભૂતગામવગ્ગો દુતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

ભૂતં અઞ્ઞાય ઉજ્ઝાયં, પક્કમન્તેન તે દુવે;

પુબ્બે નિક્કડ્ઢનાહચ્ચ, દ્વારં સપ્પાણકેન ચાતિ.