૩. પેસુઞ્ઞસિક્ખાપદં

૩૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખૂનં ભણ્ડનજાતાનં કલહજાતાનં વિવાદાપન્નાનં પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરન્તિ; ઇમસ્સ સુત્વા અમુસ્સ અક્ખાયન્તિ, ઇમસ્સ ભેદાય; અમુસ્સ સુત્વા ઇમસ્સ અક્ખાયન્તિ, અમુસ્સ ભેદાય. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખૂનં ભણ્ડનજાતાનં કલહજાતાનં વિવાદાપન્નાનં પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરિસ્સન્તિ, ઇમસ્સ સુત્વા અમુસ્સ અક્ખાયિસ્સન્તિ, ઇમસ્સ ભેદાય; અમુસ્સ સુત્વા ઇમસ્સ અક્ખાયિસ્સન્તિ, અમુસ્સ ભેદાય! તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તી’’તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં ભણ્ડનજાતાનં કલહજાતાનં વિવાદાપન્નાનં પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરથ, ઇમસ્સ સુત્વા અમુસ્સ અક્ખાયથ, ઇમસ્સ ભેદાય, અમુસ્સ સુત્વા ઇમસ્સ અક્ખાયથ, અમુસ્સ ભેદાય? તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખૂનં ભણ્ડનજાતાનં કલહજાતાનં વિવાદાપન્નાનં પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરિસ્સથ! ઇમસ્સ સુત્વા અમુસ્સ અક્ખાયિસ્સથ, ઇમસ્સ ભેદાય! અમુસ્સ સુત્વા ઇમસ્સ અક્ખાયિસ્સથ, અમુસ્સ ભેદાય! તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય. પસન્નાનં વા ભિય્યોભાવાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૭. ‘‘ભિક્ખુપેસુઞ્ઞે પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૮. પેસુઞ્ઞં નામ દ્વીહાકારેહિ પેસુઞ્ઞં હોતિ – પિયકમ્યસ્સ વા ભેદાધિપ્પાયસ્સ વા. દસહાકારેહિ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – જાતિતોપિ, નામતોપિ, ગોત્તતોપિ, કમ્મતોપિ, સિપ્પતોપિ, આબાધતોપિ, લિઙ્ગતોપિ, કિલેસતોપિ, આપત્તિતોપિ, અક્કોસતોપિ.

જાતિ નામ દ્વે જાતિયો – હીના ચ જાતિ ઉક્કટ્ઠા ચ જાતિ. હીના નામ જાતિ – ચણ્ડાલજાતિ વેનજાતિ નેસાદજાતિ રથકારજાતિ પુક્કુસજાતિ. એસા હીના નામ જાતિ. ઉક્કટ્ઠા નામ જાતિ – ખત્તિયજાતિ બ્રાહ્મણજાતિ. એસા ઉક્કટ્ઠા નામ જાતિ…પે….

અક્કોસો નામ દ્વે અક્કોસા – હીનો ચ અક્કોસો ઉક્કટ્ઠો ચ અક્કોસો. હીનો નામ અક્કોસો – ઓટ્ઠોસિ, મેણ્ડોસિ, ગોણોસિ, ગદ્રભોસિ, તિરચ્છાનગતોસિ, નેરયિકોસિ; નત્થિ તુય્હં સુગતિ; દુગ્ગતિ યેવ તુય્હં પાટિકઙ્ખાતિ, યકારેન વા ભકારેન વા કાટકોટચિકાય વા. એસો હીનો નામ અક્કોસો. ઉક્કટ્ઠો નામ અક્કોસો – પણ્ડિતોસિ, બ્યત્તોસિ, મેધાવીસિ, બહુસ્સુતોસિ, ધમ્મકથિકોસિ; નત્થિ તુય્હં દુગ્ગતિ; સુગતિ યેવ તુય્હં પાટિકઙ્ખાતિ. એસો ઉક્કટ્ઠો નામ અક્કોસો.

૩૯. ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘ચણ્ડાલો વેનો નેસાદો રથકારો પુક્કુસો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘ખત્તિયો બ્રાહ્મણો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘અવકણ્ણકો જવકણ્ણકો ધનિટ્ઠકો સવિટ્ઠકો કુલવડ્ઢકો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘બુદ્ધરક્ખિતો ધમ્મરક્ખિતો સઙ્ઘરક્ખિતો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘કોસિયો ભારદ્વાજો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘ગોતમો મોગ્ગલ્લાનો કચ્ચાનો વાસિટ્ઠો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘કોટ્ઠકો પુપ્ફછડ્ડકો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘કસ્સકો વાણિજો ગોરક્ખો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘નળકારો કુમ્ભકારો પેસકારો ચમ્મકારો નહાપિતો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘મુદ્દિકો ગણકો લેખકો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

૪૦. ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘કુટ્ઠિકો ગણ્ડિકો કિલાસિકો સોસિકો અપમારિકો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘મધુમેહિકો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘અતિદીઘો અતિરસ્સો અતિકણ્હો અચ્ચોદાતો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘નાતિદીઘો નાતિરસ્સો નાતિકણ્હો નાચ્ચોદાતો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘રાગપરિયુટ્ઠિતો દોસપરિયુટ્ઠિતો મોહપરિયુટ્ઠિતો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘વીતરાગો વીતદોસો વીતમોહો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘પારાજિકં અજ્ઝાપન્નો, સઙ્ઘાદિસેસં અજ્ઝાપન્નો, થુલ્લચ્ચયં અજ્ઝાપન્નો, પાચિત્તિયં અજ્ઝાપન્નો, પાટિદેસનીયં અજ્ઝાપન્નો, દુક્કટં અજ્ઝાપન્નો, દુબ્ભાસિતં અજ્ઝાપન્નો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘સોતાપન્નો’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘ઓટ્ઠો મેણ્ડો ગોણો ગદ્રભો તિરચ્છાનગતો નેરયિકો, નત્થિ તસ્સ સુગતિ, દુગ્ગતિયેવ તસ્સ પાટિકઙ્ખા’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો તં ‘પણ્ડિતો બ્યત્તો મેધાવી બહુસ્સુતો ધમ્મકથિકો, નત્થિ તસ્સ દુગ્ગતિ, સુગતિ યેવ તસ્સ પાટિકઙ્ખા’તિ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

૪૧. ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘સન્તિ ઇધેકચ્ચે ચણ્ડાલા વેના નેસાદા રથકારા, પુક્કુસા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘સન્તિ ઇધેકચ્ચે ખત્તિયા બ્રાહ્મણા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ…પે….

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘સન્તિ ઇધેકચ્ચે પણ્ડિતા બ્યત્તા મેધાવી બહુસ્સુતા ધમ્મકથિકા, નત્થિ તેસં દુગ્ગતિ, સુગતિ યેવ તેસં પાટિકઙ્ખા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘યે નૂન ચણ્ડાલા વેના નેસાદા રથકારા પુક્કુસા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘યે નૂન પણ્ડિતા બ્યત્તા મેધાવી બહુસ્સુતા ધમ્મકથિકા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘ન મયં ચણ્ડાલા વેના નેસાદા રથકારા પુક્કુસા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ – ‘‘ઇત્થન્નામો ‘ન મયં પણ્ડિતા બ્યત્તા મેધાવી બહુસ્સુતા ધમ્મકથિકા, નત્થમ્હાકં દુગ્ગતિ, સુગતિ યેવ અમ્હાકં પાટિકઙ્ખા’તિ ભણતિ, ન સો અઞ્ઞં ભણતિ, તઞ્ઞેવ ભણતી’’તિ. આપત્તિ વાચાય, વાચાય દુક્કટસ્સ.

૪૨. ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ; આપત્તિ વાચાય, વાચાય પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો ઉપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા અનુપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો અનુપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા ઉપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ઉપસમ્પન્નો અનુપસમ્પન્નસ્સ સુત્વા અનુપસમ્પન્નસ્સ પેસુઞ્ઞં ઉપસંહરતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૪૩. અનાપત્તિ નપિયકમ્યસ્સ, નભેદાધિપ્પાયસ્સ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

પેસુઞ્ઞસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં તતિયં.