૧૦. પથવીખણનસિક્ખાપદં

૮૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા આળવિયં વિહરતિ અગ્ગાળવે ચેતિયે. તેન ખો પન સમયેન આળવકા [આળવિકા (સ્યા.)] ભિક્ખૂ નવકમ્મં કરોન્તા પથવિં ખણન્તિપિ ખણાપેન્તિપિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા પથવિં ખણિસ્સન્તિપિ ખણાપેસ્સન્તિપિ! એકિન્દ્રિયં સમણા સક્યપુત્તિયા જીવં વિહેઠેન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આળવકા ભિક્ખૂ પથવિં ખણિસ્સન્તિપિ ખણાપેસ્સન્તિપી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, પથવિં ખણથપિ ખણાપેથપી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, પથવિં ખણિસ્સથપિ ખણાપેસ્સથપિ! જીવસઞ્ઞિનો હિ, મોઘપુરિસા, મનુસ્સા પથવિયા. નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૮૫. ‘‘યો પન ભિક્ખુ પથવિં ખણેય્ય વા ખણાપેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૮૬. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

પથવી નામ દ્વે પથવિયો – જાતા ચ પથવી અજાતા ચ પથવી.

જાતા નામ પથવી – સુદ્ધપંસુ સુદ્ધમત્તિકા અપ્પપાસાણા અપ્પસક્ખરા અપ્પકઠલા અપ્પમરુમ્બા અપ્પવાલિકા, યેભુય્યેનપંસુકા, યેભુય્યેનમત્તિકા. અદડ્ઢાપિ વુચ્ચતિ જાતા પથવી. યોપિ પંસુપુઞ્જો વા મત્તિકાપુઞ્જો વા અતિરેકચાતુમાસં ઓવટ્ઠો, અયમ્પિ વુચ્ચતિ જાતા પથવી.

અજાતા નામ પથવી – સુદ્ધપાસાણા સુદ્ધસક્ખરા સુદ્ધકઠલા સુદ્ધમરુમ્બા સુદ્ધવાલિકા અપ્પપંસુકા અપ્પમત્તિકા, યેભુય્યેનપાસાણા, યેભુય્યેનસક્ખરા, યેભુય્યેનકઠલા, યેભુય્યેનમરુમ્બા, યેભુય્યેનવાલિકા. દડ્ઢાપિ વુચ્ચતિ અજાતા પથવી. યોપિ પંસુપુઞ્જો વા મત્તિકાપુઞ્જો વા ઓમકચાતુમાસં ઓવટ્ઠો, અયમ્પિ વુચ્ચતિ અજાતા પથવી.

ખણેય્યાતિ સયં ખણતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ખણાપેય્યાતિ અઞ્ઞં આણાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સકિં આણત્તો બહુકમ્પિ ખણતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૮૭. પથવિયા પથવિસઞ્ઞી ખણતિ વા ખણાપેતિ વા, ભિન્દતિ વા ભેદાપેતિ વા, દહતિ વા દહાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

પથવિયા વેમતિકો ખણતિ વા ખણાપેતિ વા, ભિન્દતિ વા ભેદાપેતિ વા, દહતિ વા દહાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

પથવિયા અપથવિસઞ્ઞી ખણતિ વા ખણાપેતિ વા, ભિન્દતિ વા ભેદાપેતિ વા, દહતિ વા દહાપેતિ વા, અનાપત્તિ.

અપથવિયા પથવિસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપથવિયા વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અપથવિયા અપથવિસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૮૮. અનાપત્તિ – ‘‘ઇમં જાન, ઇમં દેહિ, ઇમં આહર, ઇમિના અત્થો, ઇમં કપ્પિયં કરોહી’’તિ ભણતિ, અસઞ્ચિચ્ચ, અસતિયા, અજાનન્તસ્સ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

પથવીખણનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દસમં.

મુસાવાદવગ્ગો પઠમો.

તસ્સુદ્દાનં –

મુસા ઓમસપેસુઞ્ઞં, પદસેય્યાય વે દુવે;

અઞ્ઞત્ર વિઞ્ઞુના ભૂતા, દુટ્ઠુલ્લાપત્તિ ખણનાતિ.