૨૧૮. અતિરેકચીવરકથા

૩૪૭. [પારા. ૪૬૧] તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભગવતા તિચીવરં અનુઞ્ઞાતન્તિ અઞ્ઞેનેવ તિચીવરેન ગામં પવિસન્તિ, અઞ્ઞેન તિચીવરેન આરામે અચ્છન્તિ, અઞ્ઞેન તિચીવરેન નહાનં ઓતરન્તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ અતિરેકચીવરં ધારેસ્સન્તી’’તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, અતિરેકચીવરં ધારેતબ્બં. યો ધારેય્ય, યથાધમ્મો કારેતબ્બો’’તિ.

[પારા. ૪૬૧] તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો આનન્દસ્સ અતિરેકચીવરં ઉપ્પન્નં હોતિ. આયસ્મા ચ આનન્દો તં ચીવરં આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ દાતુકામો હોતિ. આયસ્મા ચ સારિપુત્તો સાકેતે વિહરતિ. અથ ખો આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતદહોસિ – ‘‘ભગવતા સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં ‘ન અતિરેકચીવરં ધારેતબ્બ’ન્તિ. ઇદઞ્ચ મે અતિરેકચીવરં ઉપ્પન્નં. અહઞ્ચિમં ચીવરં આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ દાતુકામો. આયસ્મા ચ સારિપુત્તો સાકેતે વિહરતિ. કથં નુ ખો મયા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. ‘‘કીવચિરં પનાનન્દ, સારિપુત્તો આગચ્છિસ્સતી’’તિ? ‘‘નવમં વા, ભગવા, દિવસં, દસમં વા’’તિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, દસાહપરમં અતિરેકચીવરં ધારેતુ’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂનં અતિરેકચીવરં ઉપ્પન્નં હોતિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કથં નુ ખો અમ્હેહિ અતિરેકચીવરે પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અતિરેકચીવરં વિકપ્પેતુન્તિ.

૩૪૮. અથ ખો ભગવા વેસાલિયં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન બારાણસી તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન બારાણસી તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા બારાણસિયં વિહરતિ ઇસિપતને મિગદાયે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો અન્તરવાસકો છિદ્દો હોતિ. અથ ખો તસ્સ ભિક્ખુનો એતદહોસિ – ‘‘ભગવતા તિચીવરં અનુઞ્ઞાતં – દિગુણા સઙ્ઘાટિ, એકચ્ચિયો ઉત્તરાસઙ્ગો, એકચ્ચિયો અન્તરવાસકો. અયઞ્ચ મે અન્તરવાસકો છિદ્દો. યંનૂનાહં અગ્ગળં અચ્છુપેય્યં, સમન્તતો દુપટ્ટં ભવિસ્સતિ, મજ્ઝે એકચ્ચિય’’ન્તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ અગ્ગળં અચ્છુપેસિ. અદ્દસા ખો ભગવા સેનાસનચારિકં આહિણ્ડન્તો તં ભિક્ખું અગ્ગળં અચ્છુપેન્તં [અચ્છુપન્તં (ક.)], દિસ્વાન યેન સો ભિક્ખુ તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘કિં ત્વં, ભિક્ખુ, કરોસી’’તિ? ‘‘અગ્ગળં, ભગવા, અચ્છુપેમી’’તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, ભિક્ખુ; સાધુ ખો ત્વં, ભિક્ખુ, અગ્ગળં અચ્છુપેસી’’તિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અહતાનં દુસ્સાનં અહતકપ્પાનં દિગુણં સઙ્ઘાટિં, એકચ્ચિયં ઉત્તરાસઙ્ગં, એકચ્ચિયં અન્તરવાસકં; ઉતુદ્ધટાનં દુસ્સાનં ચતુગ્ગુણં સઙ્ઘાટિં, દિગુણં ઉત્તરાસઙ્ગં, દિગુણં અન્તરવાસકં; પંસુકૂલે યાવદત્થં; પાપણિકે ઉસ્સાહો કરણીયો. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અગ્ગળં તુન્નં ઓવટ્ટિકં કણ્ડુસકં દળ્હીકમ્મ’’ન્તિ.

અતિરેકચીવરકથા નિટ્ઠિતા.