૧૭૧. તરુણપસન્નમહામત્તવત્થુ

૨૮૩. અસ્સોસું ખો મનુસ્સા ભગવતા કિર યાગુ અનુઞ્ઞાતા મધુગોળકઞ્ચાતિ. તે કાલસ્સેવ, ભોજ્જયાગું પટિયાદેન્તિ મધુગોળકઞ્ચ. ભિક્ખૂ કાલસ્સેવ ભોજ્જયાગુયા ધાતા મધુગોળકેન ચ ભત્તગ્ગે ન ચિત્તરૂપં પરિભુઞ્જન્તિ. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરેન તરુણપસન્નેન મહામત્તેન સ્વાતનાય બુદ્ધપ્પમુખો ભિક્ખુસઙ્ઘો નિમન્તિતો હોતિ. અથ ખો તસ્સ તરુણપસન્નસ્સ મહામત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘યંનૂનાહં અડ્ઢતેલસન્નં ભિક્ખુસતાનં અડ્ઢતેલસાનિ મંસપાતિસતાનિ પટિયાદેય્યં, એકમેકસ્સ ભિક્ખુનો એકમેકં મંસપાતિં ઉપનામેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન પણીતં ખાદનીયં ભોજનીયં પટિયાદાપેત્વા અડ્ઢતેલસાનિ ચ મંસપાતિસતાનિ, ભગવતો કાલં આરોચાપેસિ – ‘‘કાલો, ભન્તે, નિટ્ઠિતં ભત્ત’’ન્તિ. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન તસ્સ તરુણપસન્નસ્સ મહામત્તસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ, સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેન. અથ ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો ભત્તગ્ગે ભિક્ખૂ પરિવિસતિ. ભિક્ખૂ એવમાહંસુ – ‘‘થોકં, આવુસો, દેહિ; થોકં, આવુસો, દેહી’’તિ. ‘‘મા ખો તુમ્હે, ભન્તે, – ‘અયં તરુણપસન્નો મહામત્તો’તિ – થોકં થોકં પટિગ્ગણ્હથ. બહું મે ખાદનીયં ભોજનીયં પટિયત્તં, અડ્ઢતેલસાનિ ચ મંસપાતિસતાનિ. એકમેકસ્સ ભિક્ખુનો એકમેકં મંસપાતિં ઉપનામેસ્સામીતિ. પટિગ્ગણ્હથ, ભન્તે, યાવદત્થ’’ન્તિ. ‘‘ન ખો મયં, આવુસો, એતંકારણા થોકં થોકં પટિગ્ગણ્હામ, અપિ ચ મયં કાલસ્સેવ ભોજ્જયાગુયા ધાતા મધુગોળકેન ચ. તેન મયં થોકં થોકં પટિગ્ગણ્હામા’’તિ. અથ ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભદન્તા મયા નિમન્તિતા અઞ્ઞસ્સ ભોજ્જયાગું પરિભુઞ્જિસ્સન્તિ, ન ચાહં પટિબલો યાવદત્થં દાતુ’’ન્તિ કુપિતો અનત્તમનો આસાદનાપેક્ખો ભિક્ખૂનં પત્તે પૂરેન્તો અગમાસિ – ભુઞ્જથ વા હરથ વાતિ. અથ ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં પણીતેન ખાદનીયેન ભોજનીયેન સહત્થા સન્તપ્પેત્વા સમ્પવારેત્વા ભગવન્તં ભુત્તાવિં ઓનીતપત્તપાણિં એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો તં તરુણપસન્નં મહામત્તં ભગવા ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેત્વા સમાદપેત્વા સમુત્તેજેત્વા સમ્પહંસેત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ.

અથ ખો તસ્સ તરુણપસન્નસ્સ મહામત્તસ્સ અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો અહુદેવ કુક્કુચ્ચં, અહુ વિપ્પટિસારો – ‘‘અલાભા વત મે, ન વત મે લાભા; દુલ્લદ્ધં વત મે, ન વત મે સુલદ્ધં; યોહં કુપિતો અનત્તમનો આસાદનાપેક્ખો ભિક્ખૂનં પત્તે પૂરેન્તો અગમાસિં – ‘ભુઞ્જથ વા હરથ વા’તિ. કિં નુ ખો મયા બહું પસુતં પુઞ્ઞં વા અપુઞ્ઞં વા’’તિ? અથ ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ મય્હં, ભન્તે, અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો અહુદેવ કુક્કુચ્ચં, અહુ વિપ્પટિસારો ‘અલાભા વત મે, ન વત મે લાભા; દુલ્લદ્ધં વત મે, ન વત મે સુલદ્ધં; યોહં કુપિતો અનત્તમનો આસાદનાપેક્ખો ભિક્ખૂનં પત્તે પૂરેન્તો અગમાસિં – ભુઞ્જથ વા હરથ વાતિ. કિં નુ ખો મયા બહું પસુતં, પુઞ્ઞં વા અપુઞ્ઞં વા’તિ. કિં નુ ખો મયા, ભન્તે, બહું પસુતં, પુઞ્ઞં વા અપુઞ્ઞં વા’’તિ? ‘‘યદગ્ગેન તયા, આવુસો, સ્વાતનાય બુદ્ધપ્પમુખો ભિક્ખુસઙ્ઘો નિમન્તિતો તદગ્ગેન તે બહું પુઞ્ઞં પસુતં. યદગ્ગેન તે એકમેકેન ભિક્ખુના એકમેકં સિત્થં પટિગ્ગહિતં તદગ્ગેન તે બહું પુઞ્ઞં પસુતં, સગ્ગા તે આરદ્ધા’’તિ. અથ ખો સો તરુણપસન્નો મહામત્તો – ‘‘લાભા કિર મે, સુલદ્ધં કિર મે, બહું કિર મયા પુઞ્ઞં પસુતં, સગ્ગા કિર મે આરદ્ધા’’તિ – હટ્ઠો ઉદગ્ગો ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અઞ્ઞત્ર નિમન્તિતા અઞ્ઞસ્સ ભોજ્જયાગું પરિભુઞ્જન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા અઞ્ઞત્ર નિમન્તિતા અઞ્ઞસ્સ ભોજ્જયાગું પરિભુઞ્જિસ્સન્તિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, અઞ્ઞત્ર નિમન્તિતેન અઞ્ઞસ્સ ભોજ્જયાગુ પરિભુઞ્જિતબ્બા. યો પરિભુઞ્જેય્ય, યથાધમ્મો કારેતબ્બો’’તિ.

તરુણપસન્નમહામત્તવત્થુ નિટ્ઠિતં.