૧૭૨. બેલટ્ઠકચ્ચાનવત્થુ

૨૮૪. અથ ખો ભગવા અન્ધકવિન્દે યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન રાજગહં તેન ચારિકં પક્કામિ, મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં, અડ્ઢતેલસેહિ ભિક્ખુસતેહિ. તેન ખો પન સમયેન બેલટ્ઠો કચ્ચાનો રાજગહા અન્ધકવિન્દં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો હોતિ, પઞ્ચમત્તેહિ સકટસતેહિ, સબ્બેહેવ ગુળકુમ્ભપૂરેહિ. અદ્દસા ખો ભગવા બેલટ્ઠં કચ્ચાનં દૂરતોવ આગચ્છન્તં, દિસ્વાન મગ્ગા ઓક્કમ્મ અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે નિસીદિ. અથ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇચ્છામહં, ભન્તે, એકમેકસ્સ ભિક્ખુનો એકમેકં ગુળકુમ્ભં દાતુ’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, એકંયેવ ગુળકુમ્ભં આહરા’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા એકંયેવ ગુળકુમ્ભં આદાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘આભતો [આહટો (સી. સ્યા. ક.)], ભન્તે, ગુળકુમ્ભો; કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, ભિક્ખૂનં ગુળં દેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા ભિક્ખૂનં ગુળં દત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દિન્નો, ભન્તે, ભિક્ખૂનં ગુળો, બહુ ચાયં ગુળો અવસિટ્ઠો. કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, ભિક્ખૂનં ગુળં યાવદત્થં દેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા ભિક્ખૂનં ગુળં યાવદત્થં દત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દિન્નો, ભન્તે, ભિક્ખૂનં ગુળો યાવદત્થો, બહુ ચાયં ગુળો અવસિટ્ઠો. કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, ભિક્ખૂ ગુળેહિ સન્તપ્પેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા ભિક્ખૂ ગુળેહિ સન્તપ્પેસિ. એકચ્ચે ભિક્ખૂ પત્તેપિ પૂરેસું પરિસ્સાવનાનિપિ થવિકાયોપિ પૂરેસું. અથ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભિક્ખૂ ગુળેહિ સન્તપ્પેત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સન્તપ્પિતા, ભન્તે, ભિક્ખૂ ગુળેહિ, બહુ ચાયં ગુળો અવસિટ્ઠો. કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, વિઘાસાદાનં ગુળં દેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા વિઘાસાદાનં ગુળં દત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દિન્નો, ભન્તે, વિઘાસાદાનં ગુળો, બહુ ચાયં ગુળો અવસિટ્ઠો. કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, વિઘાસાદાનં ગુળં યાવદત્થં દેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા વિઘાસાદાનં ગુળં યાવદત્થં દત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દિન્નો, ભન્તે, વિઘાસાદાનં ગુળો યાવદત્થો, બહુ ચાયં ગુળો અવસિટ્ઠો. કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, વિઘાસાદે ગુળેહિ સન્તપ્પેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા વિઘાસાદે ગુળેહિ સન્તપ્પેસિ. એકચ્ચે વિઘાસાદા કોલમ્બેપિ ઘટેપિ પૂરેસું, પિટકાનિપિ ઉચ્છઙ્ગેપિ પૂરેસું. અથ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો વિઘાસાદે ગુળેહિ સન્તપ્પેત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સન્તપ્પિતા, ભન્તે, વિઘાસાદા ગુળેહિ, બહુ ચાયં ગુળો અવસિટ્ઠો. કથાહં, ભન્તે, પટિપજ્જામી’’તિ? ‘‘નાહં તં, કચ્ચાન, પસ્સામિ સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સસ્સમણબ્રાહ્મણિયા પજાય સદેવમનુસ્સાય યસ્સ સો ગુળો પરિભુત્તો સમ્મા પરિણામં ગચ્છેય્ય, અઞ્ઞત્ર તથાગતસ્સ વા તથાગતસાવકસ્સ વા. તેન હિ ત્વં, કચ્ચાન, તં ગુળં અપ્પહરિતે વા છડ્ડેહિ, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો ભગવતો પટિસ્સુણિત્વા તં ગુળં અપ્પાણકે ઉદકે ઓપિલાપેતિ. અથ ખો સો ગુળો ઉદકે પક્ખિત્તો ચિચ્ચિટાયતિ ચિટિચિટાયતિ પધૂપાયતિ [સન્ધૂપાયતિ (સી. સ્યા.)] સમ્પધૂપાયતિ. સેય્યથાપિ નામ ફાલો દિવસંસન્તત્તો ઉદકે પક્ખિત્તો ચિચ્ચિટાયતિ ચિટિચિટાયતિ પધૂપાયતિ સમ્પધૂપાયતિ, એવમેવ સો ગુળો ઉદકે પક્ખિત્તો ચિચ્ચિટાયતિ ચિટિચિટાયતિ પધૂપાયતિ સમ્પધૂપાયતિ.

અથ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો સંવિગ્ગો લોમહટ્ઠજાતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નસ્સ ખો બેલટ્ઠસ્સ કચ્ચાનસ્સ ભગવા અનુપુબ્બિં કથં કથેસિ, સેય્યથિદં – ‘‘દાનકથં સીલકથં સગ્ગકથં, કામાનં આદીનવં ઓકારં સંકિલેસં, નેક્ખમ્મે આનિસંસં પકાસેસિ. યદા ભગવા અઞ્ઞાસિ બેલટ્ઠં કચ્ચાનં કલ્લચિત્તં, મુદુચિત્તં, વિનીવરણચિત્તં, ઉદગ્ગચિત્તં, પસન્નચિત્તં, અથ યા બુદ્ધાનં સામુક્કંસિકા ધમ્મદેસના, તં પકાસેસિ…પે… એવમેવ બેલટ્ઠસ્સ કચ્ચાનસ્સ તસ્મિંયેવ આસને વિરજં વીતમલં ધમ્મચક્ખું ઉદપાદિ – યં કિઞ્ચિ સમુદયધમ્મં સબ્બં તં નિરોધધમ્મન્તિ. અથ ખો બેલટ્ઠો કચ્ચાનો દિટ્ઠધમ્મો પત્તધમ્મો વિદિતધમ્મો પરિયોગાળ્હધમ્મો તિણ્ણવિચિકિચ્છો વિગતકથંકથો વેસારજ્જપ્પત્તો અપરપ્પચ્ચયો સત્થુસાસને ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અભિક્કન્તં, ભન્તે. અભિક્કન્તં, ભન્તે. સેય્યથાપિ, ભન્તે, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય…પે… એવમેવં ખો ભગવતા અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એસાહં, ભન્તે, ભગવન્તં સરણં ગચ્છામિ, ધમ્મઞ્ચ, ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકં મં ભગવા ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણગત’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન રાજગહં તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન રાજગહે ગુળો ઉસ્સન્નો હોતિ. ભિક્ખૂ – ગિલાનસ્સેવ ભગવતા ગુળો અનુઞ્ઞાતો, નો અગિલાનસ્સાતિ – કુક્કુચ્ચાયન્તા ગુળં ન ભુઞ્જન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનસ્સ ગુળં, અગિલાનસ્સ ગુળોદકન્તિ.

બેલટ્ઠકચ્ચાનવત્થુ નિટ્ઠિતં.