૨૭૫. પાલિલેય્યકગમનકથા

૪૬૭. [ઉદા. ૩૫ આદયો થોકં વિસદિસં] અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તઞ્ચ અનુરુદ્ધં આયસ્મન્તઞ્ચ નન્દિયં આયસ્મન્તઞ્ચ કિમિલં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેત્વા સમાદપેત્વા સમુત્તેજેત્વા સમ્પહંસેત્વા ઉટ્ઠાયાસના યેન પાલિલેય્યકં [પારિલેય્યકં (સી. સ્યા.)] તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન પાલિલેય્યકં તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા પાલિલેય્યકે વિહરતિ રક્ખિતવનસણ્ડે ભદ્દસાલમૂલે. અથ ખો ભગવતો રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘અહં ખો પુબ્બે આકિણ્ણો ન ફાસુ વિહાસિં તેહિ કોસમ્બકેહિ [કોસબ્ભિકેહિ (સ્યા.)] ભિક્ખૂહિ ભણ્ડનકારકેહિ કલહકારકેહિ વિવાદકારકેહિ ભસ્સકારકેહિ સઙ્ઘે અધિકરણકારકેહિ. સોમ્હિ એતરહિ એકો અદુતિયો સુખં ફાસુ વિહરામિ અઞ્ઞત્રેવ તેહિ કોસમ્બકેહિ ભિક્ખૂહિ ભણ્ડનકારકેહિ કલહકારકેહિ વિવાદકારકેહિ ભસ્સકારકેહિ સઙ્ઘે અધિકરણકારકેહી’’તિ.

અઞ્ઞતરોપિ ખો હત્થિનાગો આકિણ્ણો વિહરતિ હત્થીહિ હત્થિનીહિ હત્થિકળભેહિ હત્થિચ્છાપેહિ, છિન્નગ્ગાનિ ચેવ તિણાનિ ખાદતિ, ઓભગ્ગોભગ્ગઞ્ચસ્સ સાખાભઙ્ગં ખાદન્તિ, આવિલાનિ ચ પાનીયાનિ પિવતિ, ઓગાહા ચસ્સ ઓતિણ્ણસ્સ હત્થિનિયો કાયં ઉપનિઘંસન્તિયો ગચ્છન્તિ. અથ ખો તસ્સ હત્થિનાગસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અહં ખો આકિણ્ણો વિહરામિ હત્થીહિ હત્થિનીહિ હત્થિકળભેહિ હત્થિચ્છાપેહિ, છિન્નગ્ગાનિ ચેવ તિણાનિ ખાદામિ, ઓભગ્ગોભગ્ગઞ્ચ મે સાખાભઙ્ગં ખાદન્તિ, આવિલાનિ ચ પાનીયાનિ પિવામિ, ઓગાહા ચ મે ઓતિણ્ણસ્સ હત્થિનિયો કાયં ઉપનિઘંસન્તિયો ગચ્છન્તિ. યંનૂનાહં એકોવ ગણસ્મા વૂપકટ્ઠો વિહરેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો સો હત્થિનાગો યૂથા અપક્કમ્મ યેન પાલિલેય્યકં રક્ખિતવનસણ્ડો ભદ્દસાલમૂલં યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા સોણ્ડાય ભગવતો પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેતિ, અપ્પહરિતઞ્ચ કરોતિ. અથ ખો તસ્સ હત્થિનાગસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અહં ખો પુબ્બે આકિણ્ણો ન ફાસુ વિહાસિં હત્થીહિ હત્થિનીહિ હત્થિકળભેહિ હત્થિચ્છાપેહિ, છિન્નગ્ગાનિ ચેવ તિણાનિ ખાદિં, ઓભગ્ગોભગ્ગઞ્ચ મે સાખાભઙ્ગં ખાદિંસુ, આવિલાનિ ચ પાનીયાનિ અપાયિં ઓગાહા ચ મે ઓતિણ્ણસ્સ [ઓગાહઞ્ચસ્સ ઓતિણ્ણસ્સ (સ્યા.), ઓગાહા ચસ્સ ઉત્તિણ્ણસ્સ (સી.)] હત્થિનિયો કાયં ઉપનિઘંસન્તિયો અગમંસુ. સોમ્હિ એતરહિ એકો અદુતિયો સુખં ફાસુ વિહરામિ અઞ્ઞત્રેવ હત્થીહિ હત્થિનીહિ હત્થિકળભેહિ હત્થિચ્છાપેહી’’તિ.

અથ ખો ભગવા અત્તનો ચ પવિવેકં વિદિત્વા તસ્સ ચ હત્થિનાગસ્સ ચેતસા ચેતોપરિવિતક્કમઞ્ઞાય તાયં વેલાયં ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

[ઉદા. ૩૫] ‘‘એતં [એવં (ક.)] નાગસ્સ નાગેન, ઈસાદન્તસ્સ હત્થિનો;

સમેતિ ચિત્તં ચિત્તેન, યદેકો રમતી વને’’તિ.

અથ ખો ભગવા પાલિલેય્યકે યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન સાવત્થિ તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન સાવત્થિ તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો કોસમ્બકા ઉપાસકા – ‘‘ઇમે ખો અય્યા કોસમ્બકા ભિક્ખૂ બહુનો અમ્હાકં અનત્થસ્સ કારકા. ઇમેહિ ઉબ્બાળ્હો ભગવા પક્કન્તો. હન્દ મયં અય્યે કોસમ્બકે ભિક્ખૂ નેવ અભિવાદેય્યામ, ન પચ્ચુટ્ઠેય્યામ, ન અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કરેય્યામ, ન સક્કરેય્યામ, ન ગરું કરેય્યામ, ન માનેય્યામ, ન ભજેય્યામ, ન પૂજેય્યામ, ઉપગતાનમ્પિ પિણ્ડકં ન દજ્જેય્યામ – એવં ઇમે અમ્હેહિ અસક્કરિયમાના અગરુકરિયમાના અમાનિયમાના અભજિયમાના અપૂજિયમાના અસક્કારપકતા પક્કમિસ્સન્તિ વા વિબ્ભમિસ્સન્તિ વા ભગવન્તં વા પસાદેસ્સન્તી’’તિ. અથ ખો કોસમ્બકા ઉપાસકા કોસમ્બકે ભિક્ખૂ નેવ અભિવાદેસું, ન પચ્ચુટ્ઠેસું, ન અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં અકંસુ, ન સક્કરિંસુ, ન ગરું કરિંસુ, ન માનેસું, ન ભજેસું ન પૂજેસું, ઉપગતાનમ્પિ પિણ્ડકં ન અદંસુ. અથ ખો કોસમ્બકા ભિક્ખૂ કોસમ્બકેહિ ઉપાસકેહિ અસક્કરિયમાના અગરુકરિયમાના અમાનિયમાના અભજિયમાના અપૂજિયમાના અસક્કારપકતા એવમાહંસુ – ‘‘હન્દ મયં, આવુસો, સાવત્થિં ગન્ત્વા ભગવતો સન્તિકે ઇમં અધિકરણં વૂપસમેય્યામા’’તિ.

પાલિલેય્યકગમનકથા નિટ્ઠિતા.