૨૭૧. કોસમ્બકવિવાદકથા

૪૫૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા કોસમ્બિયં વિહરતિ ઘોસિતારામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો હોતિ. સો તસ્સા આપત્તિયા આપત્તિદિટ્ઠિ [આપત્તિદિટ્ઠી (સી.)] હોતિ; અઞ્ઞે ભિક્ખૂ તસ્સા આપત્તિયા અનાપત્તિદિટ્ઠિનો હોન્તિ. સો અપરેન સમયેન તસ્સા આપત્તિયા અના પત્તિદિટ્ઠિ હોતિ; અઞ્ઞે ભિક્ખૂ તસ્સા આપત્તિયા આપત્તિદિટ્ઠિનો હોન્તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ તં ભિક્ખું એતદવોચું – ‘‘આપત્તિં ત્વં, આવુસો, આપન્નો, પસ્સસેતં આપત્તિ’’ન્તિ? ‘‘નત્થિ મે, આવુસો, આપત્તિ યમહં પસ્સેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ સામગ્ગિં લભિત્વા તં ભિક્ખું આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિંસુ. સો ચ ભિક્ખુ બહુસ્સુતો હોતિ આગતાગમો ધમ્મધરો વિનયધરો માતિકાધરો પણ્ડિતો બ્યત્તો મેધાવી લજ્જી કુક્કુચ્ચકો સિક્ખાકામો. અથ ખો સો ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠે સમ્ભત્તે ભિક્ખૂ ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘‘અનાપત્તિ એસા, આવુસો, નેસા આપત્તિ. અનાપન્નોમ્હિ, નમ્હિ આપન્નો. અનુક્ખિત્તોમ્હિ, નમ્હિ ઉક્ખિત્તો. અધમ્મિકેનમ્હિ કમ્મેન ઉક્ખિત્તો કુપ્પેન અટ્ઠાનારહેન. હોથ મે આયસ્મન્તો ધમ્મતો વિનયતો પક્ખા’’તિ. અલભિ ખો સો ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠે સમ્ભત્તે ભિક્ખૂ પક્ખે. જાનપદાનમ્પિ સન્દિટ્ઠાનં સમ્ભત્તાનં ભિક્ખૂનં સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – અનાપત્તિ એસા, આવુસો, નેસા આપત્તિ. અનાપન્નોમ્હિ, નમ્હિ આપન્નો. અનુક્ખિત્તોમ્હિ, નમ્હિ ઉક્ખિત્તો. અધમ્મિકેનમ્હિ કમ્મેન ઉક્ખિત્તો કુપ્પેન અટ્ઠાનારહેન. હોન્તુ મે આયસ્મન્તો ધમ્મતો વિનયતો પક્ખા’’તિ. અલભિ ખો સો ભિક્ખુ જાનપદેપિ સન્દિટ્ઠે સમ્ભત્તે ભિક્ખૂ પક્ખે. અથ ખો તે ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ યેન ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા ઉક્ખેપકે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘અનાપત્તિ એસા, આવુસો, નેસા આપત્તિ. અનાપન્નો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ આપન્નો. અનુક્ખિત્તો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ ઉક્ખિત્તો. અધમ્મિકેન કમ્મેન ઉક્ખિત્તો કુપ્પેન અટ્ઠાનારહેના’’તિ. એવં વુત્તે ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ ઉક્ખિત્તાનુવત્તકે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘આપત્તિ એસા આવુસો, નેસા અનાપત્તિ. આપન્નો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ અનાપન્નો. ઉક્ખિત્તો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ અનુક્ખિત્તો. ધમ્મિકેન કમ્મેન ઉક્ખિત્તો અકુપ્પેન ઠાનારહેન. મા ખો તુમ્હે આયસ્મન્તો એતં ઉક્ખિત્તકં ભિક્ખું અનુવત્તિત્થ અનુપરિવારેથા’’તિ. એવમ્પિ ખો તે ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ ઉક્ખેપકેહિ ભિક્ખૂહિ વુચ્ચમાના તથેવ તં ઉક્ખિત્તકં ભિક્ખું અનુવત્તિંસુ અનુપરિવારેસું.

૪૫૨. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ, ભન્તે, અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો અહોસિ. સો તસ્સા આપત્તિયા આપત્તિદિટ્ઠિ અહોસિ, અઞ્ઞે ભિક્ખૂ તસ્સા આપત્તિયા અનાપત્તિદિટ્ઠિનો અહેસું. સો અપરેન સમયેન તસ્સા આપત્તિયા અનાપત્તિદિટ્ઠિ અહોસિ, અઞ્ઞે ભિક્ખૂ તસ્સા આપત્તિયા આપત્તિદિટ્ઠિનો અહેસું. અથ ખો તે, ભન્તે, ભિક્ખૂ તં ભિક્ખું એતદવોચું – ‘આપત્તિં ત્વં, આવુસો, આપન્નો, પસ્સસેતં આપત્તિ’ન્તિ? ‘‘નત્થિ મે, આવુસો, આપત્તિ યમહં પસ્સેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો તે, ભન્તે, ભિક્ખૂ સામગ્ગિં લભિત્વા તં ભિક્ખું આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિંસુ. સો ચ, ભન્તે, ભિક્ખુ બહુસ્સુતો આગતાગમો ધમ્મધરો વિનયધરો માતિકાધરો પણ્ડિતો બ્યત્તો મેધાવી લજ્જી કુક્કુચ્ચકો સિક્ખાકામો. અથ ખો સો, ભન્તે, ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠે સમ્ભત્તે ભિક્ખૂ ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘અનાપત્તિ એસા, આવુસો; નેસા આપત્તિ. અનાપન્નોમ્હિ, નમ્હિ આપન્નો. અનુક્ખિત્તોમ્હિ, નમ્હિ ઉક્ખિત્તો. અધમ્મિકેનમ્હિ કમ્મેન ઉક્ખિત્તો કુપ્પેન અટ્ઠાનારહેન. હોથ મે આયસ્મન્તો ધમ્મતો વિનયતો પક્ખા’તિ. અલભિ ખો સો, ભન્તે, ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠે સમ્ભત્તે ભિક્ખૂ પક્ખે. જાનપદાનમ્પિ સન્દિટ્ઠાનં સમ્ભત્તાનં ભિક્ખૂનં સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – ‘અનાપત્તિ એસા, આવુસો; નેસા આપત્તિ. અનાપન્નોમ્હિ, નમ્હિ આપન્નો. અનુક્ખિત્તોમ્હિ, નમ્હિ ઉક્ખિત્તો. અધમ્મિકેનમ્હિ કમ્મેન ઉક્ખિત્તો કુપ્પેન અટ્ઠાનારહેન. હોન્તુ મે આયસ્મન્તો ધમ્મતો વિનયતો પક્ખા’તિ. અલભિ ખો સો, ભન્તે, ભિક્ખુ જાનપદેપિ સન્દિટ્ઠે સમ્ભત્તે ભિક્ખૂ પક્ખે. અથ ખો તે, ભન્તે, ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ યેન ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા ઉક્ખેપકે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘અનાપત્તિ એસા, આવુસો; નેસા આપત્તિ. અનાપન્નો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ આપન્નો. અનુક્ખિત્તો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ ઉક્ખિત્તો. અધમ્મિકેન કમ્મેન ઉક્ખિત્તો કુપ્પેન અટ્ઠાનારહેના’તિ. એવં વુત્તે તે, ભન્તે, ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ ઉક્ખિત્તાનુવત્તકે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘આપત્તિ એસા, આવુસો; નેસા અનાપત્તિ. આપન્નો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ અનાપન્નો. ઉક્ખિત્તો એસો ભિક્ખુ, નેસો ભિક્ખુ અનુક્ખિત્તો. ધમ્મિકેન કમ્મેન ઉક્ખિત્તો અકુપ્પેન ઠાનારહેન. મા ખો તુમ્હે આયસ્મન્તો એતં ઉક્ખિત્તકં ભિક્ખું અનુવત્તિત્થ અનુપરિવારેથા’તિ. એવમ્પિ ખો તે, ભન્તે, ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ ઉક્ખેપકેહિ ભિક્ખૂહિ વુચ્ચમાના તથેવ તં ઉક્ખિત્તકં ભિક્ખું અનુવત્તન્તિ અનુપરિવારેન્તી’’તિ.

૪૫૩. અથ ખો ભગવા ‘ભિન્નો ભિક્ખુસઙ્ઘો, ભિન્નો ભિક્ખુસઙ્ઘો’તિ – ઉટ્ઠાયાસના યેન ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ, નિસજ્જ ખો ભગવા ઉક્ખેપકે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘મા ખો તુમ્હે, ભિક્ખવે, ‘પટિભાતિ નો, પટિભાતિ નો’તિ યસ્મિં વા તસ્મિં વા ભિક્ખું ઉક્ખિપિતબ્બં મઞ્ઞિત્થ’’.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો હોતિ. સો તસ્સા આપત્તિયા અનાપત્તિદિટ્ઠિ હોતિ, અઞ્ઞે ભિક્ખૂ તસ્સા આપત્તિયા આપત્તિદિટ્ઠિનો હોન્તિ. તે ચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ તં ભિક્ખું એવં જાનન્તિ – ‘અયં ખો આયસ્મા બહુસ્સુતો આગતાગમો ધમ્મધરો વિનયધરો માતિકાધરો પણ્ડિતો બ્યત્તો મેધાવી લજ્જી કુક્કુચ્ચકો સિક્ખાકામો. સચે મયં ઇમં ભિક્ખું આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિસ્સામ, ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં પવારેસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના પવારેસ્સામ. ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં સઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના સઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સામ. ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં આસને નિસીદિસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના આસને નિસીદિસ્સામ. ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં યાગુપાને નિસીદિસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના યાગુપાને નિસીદિસ્સામ. ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં ભત્તગ્ગે નિસીદિસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના ભત્તગ્ગે નિસીદિસ્સામ. ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં એકચ્છન્ને વસિસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના એકચ્છન્ને વસિસ્સામ. ન મયં ઇમિના ભિક્ખુના સદ્ધિં યથાવુડ્ઢં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કરિસ્સામ, વિના ઇમિના ભિક્ખુના યથાવુડ્ઢં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કરિસ્સામ. ભવિસ્સતિ સઙ્ઘસ્સ તતોનિદાનં ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો સઙ્ઘભેદો સઙ્ઘરાજિ સઙ્ઘવવત્થાનં સઙ્ઘનાનાકરણ’ન્તિ, ભેદગરુકેહિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ન સો ભિક્ખુ આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિતબ્બો’’તિ.

૪૫૪. અથ ખો ભગવા ઉક્ખેપકાનં ભિક્ખૂનં એતમત્થં ભાસિત્વા ઉટ્ઠાયાસના યેન ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ, નિસજ્જ ખો ભગવા ઉક્ખિત્તાનુવત્તકે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘મા ખો તુમ્હે, ભિક્ખવે, આપત્તિં આપજ્જિત્વા ‘નામ્હ આપન્ના, નામ્હ આપન્ના’તિ આપત્તિં ન પટિકાતબ્બં મઞ્ઞિત્થ’’.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો હોતિ. સો તસ્સા આપત્તિયા અનાપત્તિદિટ્ઠિ હોતિ, અઞ્ઞે ભિક્ખૂ તસ્સા આપત્તિયા આપત્તિદિટ્ઠિનો હોન્તિ. સો ચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ તે ભિક્ખૂ એવં જાનાતિ – ‘ઇમે ખો આયસ્મન્તો બહુસ્સુતા આગતાગમા ધમ્મધરા વિનયધરા માતિકાધરા પણ્ડિતા બ્યત્તા મેધાવિનો લજ્જિનો કુક્કુચ્ચકા સિક્ખાકામા, નાલં મમં વા કારણા અઞ્ઞેસં વા કારણા છન્દા દોસા મોહા ભયા અગતિં ગન્તું. સચે મં ઇમે ભિક્ખૂ આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિપિસ્સન્તિ, ન મયા સદ્ધિં પવારેસ્સન્તિ, વિના મયા પવારેસ્સન્તિ. ન મયા સદ્ધિં સઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સન્તિ, વિના મયા સઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સન્તિ. ન મયા સદ્ધિં આસને નિસીદિસ્સન્તિ, વિના મયા આસને નિસીદિસ્સન્તિ. ન મયા સદ્ધિં યાગુપાને નિસીદિસ્સન્તિ, વિના મયા યાગુપાને નિસીદિસ્સન્તિ. ન મયા સદ્ધિં ભત્તગ્ગે નિસીદિસ્સન્તિ વિના મયા ભત્તગ્ગે નિસીદિસ્સન્તિ. ન મયા સદ્ધિં એકચ્છન્ને વસિસ્સન્તિ, વિના મયા એકચ્છન્ને વસિસ્સન્તિ. ન મયા સદ્ધિં યથાવુડ્ઢં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કરિસ્સન્તિ, વિના મયા યથાવુડ્ઢં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કરિસ્સન્તિ, ભવિસ્સતિ સઙ્ઘસ્સ તતોનિદાનં ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો સઙ્ઘભેદો સઙ્ઘરાજિ સઙ્ઘવવત્થાનં સઙ્ઘનાનાકરણ’ન્તિ, ભેદગરુકેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના પરેસમ્પિ સદ્ધાય સા આપત્તિ દેસેતબ્બા’’તિ. અથ ખો ભગવા ઉક્ખિત્તાનુવત્તકાનં ભિક્ખૂનં એતમત્થં ભાસિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ.

૪૫૫. તેન ખો પન સમયેન ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ તત્થેવ અન્તોસીમાય ઉપોસથં કરોન્તિ, સઙ્ઘકમ્મં કરોન્તિ. ઉક્ખેપકા પન ભિક્ખૂ નિસ્સીમં ગન્ત્વા ઉપોસથં કરોન્તિ, સઙ્ઘકમ્મં કરોન્તિ. અથ ખો અઞ્ઞતરો ઉક્ખેપકો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘તે, ભન્તે, ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ તત્થેવ અન્તોસીમાય ઉપોસથં કરોન્તિ, સઙ્ઘકમ્મં કરોન્તિ. મયં પન ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ નિસ્સીમં ગન્ત્વા ઉપોસથં કરોમ, સઙ્ઘકમ્મં કરોમા’’તિ. ‘‘તે ચે, ભિક્ખુ, ઉક્ખિત્તાનુવત્તકા ભિક્ખૂ તત્થેવ અન્તોસીમાય ઉપોસથં કરિસ્સન્તિ, સઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સન્તિ, યથા મયા ઞત્તિ ચ અનુસ્સાવના ચ પઞ્ઞત્તા, તેસં તાનિ કમ્માનિ ધમ્મિકાનિ કમ્માનિ ભવિસ્સ’’ન્તિ અકુપ્પાનિ ઠાનારહાનિ. તુમ્હે ચે, ભિક્ખુ, ઉક્ખેપકા ભિક્ખૂ તત્થેવ અન્તોસીમાય ઉપોસથં કરિસ્સથ, સઙ્ઘકમ્મં કરિસ્સથ, યથા મયા ઞત્તિ ચ અનુસ્સાવના ચ પઞ્ઞત્તા, તુમ્હાકમ્પિ તાનિ કમ્માનિ ધમ્મિકાનિ કમ્માનિ ભવિસ્સન્તિ અકુપ્પાનિ ઠાનારહાનિ. તં કિસ્સ હેતુ? નાનાસંવાસકા એતે [તે (સ્યા.)] ભિક્ખૂ [ભિક્ખુ (સી. સ્યા.)] તુમ્હેહિ, તુમ્હે ચ તેહિ નાનાસંવાસકા.

‘‘દ્વેમા, ભિક્ખુ, નાનાસંવાસકભૂમિયો – અત્તના વા અત્તાનં નાનાસંવાસકં કરોતિ, સમગ્ગો વા નં સઙ્ઘો ઉક્ખિપતિ અદસ્સને વા અપ્પટિકમ્મે વા અપ્પટિનિસ્સગ્ગે વા. ઇમા ખો, ભિક્ખુ, દ્વે નાનાસંવાસકભૂમિયો. દ્વેમા, ભિક્ખુ, સમાનસંવાસકભૂમિયો – અત્તના વા અત્તાનં સમાનસંવાસં કરોતિ, સમગ્ગો વા નં સઙ્ઘો ઉક્ખિત્તં ઓસારેતિ અદસ્સને વા અપ્પટિકમ્મે વા અપ્પટિનિસ્સગ્ગે વા. ઇમા ખો, ભિક્ખુ, દ્વે સમાનસંવાસકભૂમિયો’’તિ.

૪૫૬. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ભત્તગ્ગે અન્તરઘરે ભણ્ડનજાતા કલહજાતા વિવાદાપન્ના અઞ્ઞમઞ્ઞં અનનુલોમિકં કાયકમ્મં વચીકમ્મં ઉપદંસેન્તિ, હત્થપરામાસં કરોન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા ભત્તગ્ગે અન્તરઘરે ભણ્ડનજાતા કલહજાતા વિવાદાપન્ના અઞ્ઞમઞ્ઞં અનનુલોમિકં કાયકમ્મં વચીકમ્મં ઉપદંસેસ્સન્તિ, હત્થપરામાસં કરિસ્સન્તી’’તિ. અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખૂ ભત્તગ્ગે અન્તરઘરે ભણ્ડનજાતા કલહજાતા વિવાદાપન્ના અઞ્ઞમઞ્ઞં અનનુલોમિકં કાયકમ્મં વચીકમ્મં ઉપદંસેસ્સન્તિ, હત્થપરામાસં કરિસ્સન્તી’’તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભત્તગ્ગે અન્તરઘરે ભણ્ડનજાતા…પે… હત્થપરામાસં કરોન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… વિગરહિત્વા ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિન્ને, ભિક્ખવે, સઙ્ઘે અધમ્મિયાયમાને [અધમ્મિયમાને (સી. સ્યા. કત્થચિ) અધમ્મીયમાને (ક.)] અસમ્મોદિકાય વત્તમાનાય [-‘‘અસમ્મોદિકાવત્તમાનાય’’ ઇતિ અટ્ઠકથાયં સંવણ્ણેતબ્બપાઠો] ‘એત્તાવતા ન અઞ્ઞમઞ્ઞં અનનુલોમિકં કાયકમ્મં વચીકમ્મં ઉપદંસેસ્સામ, હત્થપરામાસં કરિસ્સામા’તિ આસને નિસીદિતબ્બં. ભિન્ને, ભિક્ખવે, સઙ્ઘે ધમ્મિયાયમાને સમ્મોદિકાય વત્તમાનાય આસનન્તરિકાય નિસીદિતબ્બ’’ન્તિ.

૪૫૭. [મ. નિ. ૩.૨૩૬ થોકં વિસદિસં] તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ સઙ્ઘમજ્ઝે ભણ્ડનજાતા કલહજાતા વિવાદાપન્ના અઞ્ઞમઞ્ઞં મુખસત્તીહિ વિતુદન્તા વિહરન્તિ. તે ન સક્કોન્તિ તં અધિકરણં વૂપસમેતું. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ, ભન્તે, ભિક્ખૂ સઙ્ઘમજ્ઝે ભણ્ડનજાતા કલહજાતા વિવાદાપન્ના અઞ્ઞમઞ્ઞં મુખસત્તીહિ વિતુદન્તા વિહરન્તિ. તે ન સક્કોન્તિ તં અધિકરણં વૂપસમેતું. સાધુ, ભન્તે, ભગવા યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. અધિવાસેસિ ભગવા તુણ્હીભાવેન. અથ ખો ભગવા યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ, નિસજ્જ ખો ભગવા તે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘અલં, ભિક્ખવે, મા ભણ્ડનં મા કલહં મા વિગ્ગહં મા વિવાદ’’ન્તિ. એવં વુત્તે અઞ્ઞતરો અધમ્મવાદી ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘આગમેતુ, ભન્તે, ભગવા ધમ્મસ્સામી; અપ્પોસ્સુક્કો, ભન્તે, ભગવા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારમનુયુત્તો વિહરતુ. મયમેતેન ભણ્ડનેન કલહેન વિગ્ગહેન વિવાદેન પઞ્ઞાયિસ્સામા’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો ભગવા તે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘અલં, ભિક્ખવે, મા ભણ્ડનં મા કલહં મા વિગ્ગહં મા વિવાદ’’ન્તિ. દુતિયમ્પિ ખો સો અધમ્મવાદી ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘આગમેતુ, ભન્તે, ભગવા ધમ્મસ્સામી; અપ્પોસ્સુક્કો, ભન્તે, ભગવા દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારમનુયુત્તો વિહરતુ. મયમેતેન ભણ્ડનેન કલહેન વિગ્ગહેન વિવાદેન પઞ્ઞાયિસ્સામા’’તિ.

કોસમ્બકવિવાદકથા નિટ્ઠિતા.