૧૦. ચોદકચુદિતકપટિસંયુત્તકથા

૪૦૧. ‘‘અધમ્મચોદકસ્સ, ભન્તે, ભિક્ખુનો કતીહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો’’તિ? ‘‘અધમ્મચોદકસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – અકાલેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો કાલેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; અભૂતેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો ભૂતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; ફરુસેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો સણ્હેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; અનત્થસંહિતેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો અત્થસંહિતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; દોસન્તરો આયસ્મા ચોદેસિ, નો મેત્તચિત્તો, અલં તે વિપ્પટિસારાયાતિ. અધમ્મચોદકસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો. તં કિસ્સ હેતુ? યથા ન અઞ્ઞોપિ ભિક્ખુ અભૂતેન ચોદેતબ્બં મઞ્ઞેય્યા’’તિ.

‘‘અધમ્મચુદિતસ્સ પન, ભન્તે, ભિક્ખુનો કતિહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો’’તિ? ‘‘અધમ્મચુદિતસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – અકાલેનાયસ્મા ચુદિતો, નો કાલેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; અભૂતેનાયસ્મા ચુદિતો, નો ભૂતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; ફરુસેનાયસ્મા ચુદિતો, નો સણ્હેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; અનત્થસંહિતેનાયસ્મા ચુદિતો, નો અત્થસંહિતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; દોસન્તરેનાયસ્મા ચુદિતો, નો મેત્તચિત્તેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાયાતિ. અધમ્મચુદિતસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો’’તિ.

‘‘ધમ્મચોદકસ્સ, ભન્તે, ભિક્ખુનો કતિહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો’’તિ? ‘‘ધમ્મચોદકસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – કાલેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો અકાલેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; ભૂતેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો અભૂતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; સણ્હેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો ફરુસેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; અત્થસંહિતેનાયસ્મા ચોદેસિ, નો અનત્થસંહિતેન, અલં તે અવિપ્પટિસારાય; મેત્તચિત્તો આયસ્મા ચોદેસિ, નો દોસન્તરો, અલં તે અવિપ્પટિસારાયાતિ. ધમ્મચોદકસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ અવિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો. તં કિસ્સ હેતુ? યથા અઞ્ઞોપિ ભિક્ખુ ભૂતેન ચોદેતબ્બં મઞ્ઞેય્યા’’તિ.

‘‘ધમ્મચુદિતસ્સ પન, ભન્તે, ભિક્ખુનો કતિહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો’’તિ? ‘‘ધમ્મચુદિતસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો – કાલેનાયસ્મા ચુદિતો, નો અકાલેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; ભૂતેનાયસ્મા ચુદિતો, નો અભૂતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; સણ્હેનાયસ્મા ચુદિતો, નો ફરુસેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; અત્થસંહિતેનાયસ્મા ચુદિતો, નો અનત્થસંહિતેન, અલં તે વિપ્પટિસારાય; મેત્તચિત્તેનાયસ્મા ચુદિતો, નો દોસન્તરેન, અલં તે વિપ્પટિસારાયાતિ. ધમ્મચુદિતસ્સ, ઉપાલિ, ભિક્ખુનો ઇમેહિ પઞ્ચહાકારેહિ વિપ્પટિસારો ઉપદહાતબ્બો’’તિ.

[પરિ. ૪૩૮] ‘‘ચોદકેન, ભન્તે, ભિક્ખુના પરં ચોદેતુકામેન કતિ ધમ્મે અજ્ઝત્તં મનસિ કરિત્વા પરો ચોદેતબ્બો’’તિ? ‘‘ચોદકેનુપાલિ, ભિક્ખુના પરં ચોદેતુકામેન પઞ્ચ ધમ્મે અજ્ઝત્તં મનસિ કરિત્વા પરો ચોદેતબ્બો – કારુઞ્ઞતા, હિતેસિતા, અનુકમ્પિતા, [અનુકમ્પતા (ક.)] આપત્તિવુટ્ઠાનતા, વિનયપુરેક્ખારતાતિ. ચોદકેનુપાલિ, ભિક્ખુના પરં ચોદેતુકામેન ઇમે પઞ્ચ ધમ્મે અજ્ઝત્તં મનસિ કરિત્વા પરો ચોદેતબ્બો’’તિ.

‘‘ચુદિતેન પન, ભન્તે, ભિક્ખુના કતિસુ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠાતબ્બ’’ન્તિ? ‘‘ચુદિતેનુપાલિ, ભિક્ખુના દ્વીસુ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠાતબ્બં – સચ્ચે ચ અકુપ્પે ચા’’તિ.

દુતિયભાણવારો નિટ્ઠિતો.

પાતિમોક્ખટ્ઠપનક્ખન્ધકો નવમો.

ઇમમ્હિ ખન્ધકે વત્થૂ તિંસ.

તસ્સુદ્દાનં –

ઉપોસથે યાવતિકં, પાપભિક્ખુ ન નિક્ખમિ;

મોગ્ગલ્લાનેન નિચ્છુદ્ધો, અચ્છેરા જિનસાસને.

નિન્નોનુપુબ્બસિક્ખા ચ, ઠિતધમ્મો નાતિક્કમ્મ;

કુણપુક્ખિપતિ સઙ્ઘો, સવન્તિયો જહન્તિ ચ.

સવન્તિ પરિનિબ્બન્તિ, એકરસ વિમુત્તિ ચ;

બહુ ધમ્મવિનયોપિ, ભૂતટ્ઠારિયપુગ્ગલા.

સમુદ્દં ઉપમં કત્વા, વાચેસિ [ઠાપેસિ (ક.)] સાસને ગુણં;

ઉપોસથે પાતિમોક્ખં, ન અમ્હે કોચિ જાનાતિ.

પટિકચ્ચેવ ઉજ્ઝન્તિ, એકો દ્વે તીણિ ચત્તારિ;

પઞ્ચ છ સત્ત અટ્ઠાનિ, નવા ચ દસમાનિ ચ.

સીલ-આચાર-દિટ્ઠિ ચ, આજીવં ચતુભાગિકે;

પારાજિકઞ્ચ સઙ્ઘાદિ, પાચિત્તિ પાટિદેસનિ.

દુક્કટં પઞ્ચભાગેસુ, સીલાચારવિપત્તિ ચ;

અકતાય કતાય ચ, છભાગેસુ યથાવિધિ.

પારાજિકઞ્ચ સઙ્ઘાદિ, થુલ્લં પાચિત્તિયેન ચ;

પાટિદેસનિયઞ્ચેવ, દુક્કટઞ્ચ દુબ્ભાસિતં.

સીલાચારવિપત્તિ ચ, દિટ્ઠિઆજીવવિપત્તિ;

યા ચ અટ્ઠા કતાકતે, તેનેતા સીલાચારદિટ્ઠિયા.

અકતાય કતાયાપિ, કતાકતાયમેવ ચ;

એવં નવવિધા વુત્તા, યથાભૂતેન ઞાયતો.

પારાજિકો વિપ્પકતા, પચ્ચક્ખાતો તથેવ ચ;

ઉપેતિ પચ્ચાદિયતિ, પચ્ચાદાનકથા ચ યા.

સીલાચારવિપત્તિ ચ, તથા દિટ્ઠિવિપત્તિયા;

દિટ્ઠસુતપરિસઙ્કિતં, દસધા તં વિજાનાથ.

ભિક્ખુ વિપસ્સતિ ભિક્ખું, અઞ્ઞો ચારોચયાતિ તં;

સો યેવ તસ્સ અક્ખાતિ [વિપસ્સઞ્ઞો ચારોચતિ; તં સુદ્ધેવ તસ્સ અક્ખાતિ (ક.)], પાતિમોક્ખં ઠપેતિ સો.

વુટ્ઠાતિ અન્તરાયેન, રાજચોરગ્ગુદકા ચ;

મનુસ્સઅમનુસ્સા ચ, વાળસરીસપા જીવિબ્રહ્મં.

દસન્નમઞ્ઞતરેન, તસ્મિં અઞ્ઞતરેસુ વા;

ધમ્મિકાધમ્મિકા ચેવ, યથા મગ્ગેન જાનાથ.

કાલભૂતત્થસંહિતં, લભિસ્સામિ ભવિસ્સતિ;

કાયવાચસિકા મેત્તા, બાહુસચ્ચં ઉભયાનિ.

કાલભૂતેન સણ્હેન, અત્થમેત્તેન ચોદયે;

વિપ્પટિસારધમ્મેન, તથા વાચા [તથેવાપિ (સ્યા.)] વિનોદયે.

ધમ્મચોદચુદિતસ્સ, વિનોદેતિ વિપ્પટિસારો;

કરુણા હિતાનુકમ્પિ, વુટ્ઠાનપુરેક્ખારતો.

ચોદકસ્સ પટિપત્તિ, સમ્બુદ્ધેન પકાસિતા;

સચ્ચે ચેવ અકુપ્પે ચ, ચુદિતસ્સેવ ધમ્મતાતિ.

પાતિમોક્ખટ્ઠપનક્ખન્ધકં નિટ્ઠિતં.