૧૦. ભિક્ખુનિક્ખન્ધકં
૧. પઠમભાણવારો
મહાપજાપતિગોતમીવત્થુ
૪૦૨. [અ. નિ. ૮.૫૧ ઇદં વત્થુ આગતં] તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. અથ ખો મહાપજાપતિ [મહાપજાપતી (સી. સ્યા.)] ગોતમી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મહાપજાપતિ ગોતમી ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સાધુ, ભન્તે, લભેય્ય માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ. ‘‘અલં, ગોતમિ, મા તે રુચ્ચિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જા’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો મહપજાપતિ ગોતમી ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સાધુ, ભન્તે, લભેય્ય માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ. ‘‘અલં, ગોતમિ, મા તે રુચ્ચિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જા’’તિ. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી – ન ભગવા અનુજાનાતિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જન્તિ – દુક્ખી દુમ્મના અસ્સુમુખી રુદમાના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ.
અથ ખો ભગવા કપિલવત્થુસ્મિં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન વેસાલી તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન વેસાલી તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી કેસે છેદાપેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા સમ્બહુલાહિ સાકિયાનીહિ સદ્ધિં યેન વેસાલી તેન પક્કામિ. અનુપુબ્બેન યેન વેસાલી મહાવનં કૂટાગારસાલા તેનુપસઙ્કમિ. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી સૂનેહિ પાદેહિ રજોકિણ્ણેન ગત્તેન દુક્ખી દુમ્મના અસ્સુમુખી રુદમાના બહિદ્વારકોટ્ઠકે અટ્ઠાસિ. અદ્દસા ખો આયસ્મા આનન્દો મહાપજાપતિં ગોતમિં સૂનેહિ પાદેહિ રજોકિણ્ણેન ગત્તેન દુક્ખિં દુમ્મનં અસ્સુમુખિં રુદમાનં બહિદ્વારકોટ્ઠકે ઠિતં. દિસ્વાન મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચ – ‘‘કિસ્સ ત્વં, ગોતમિ, સૂનેહિ પાદેહિ રજોકિણ્ણેન ગત્તેન દુક્ખી દુમ્મના અસ્સુમુખી રુદમાના બહિદ્વારકોટ્ઠકે ઠિતા’’તિ? ‘‘તથા હિ પન, ભન્તે આનન્દ, ન ભગવા અનુજાનાતિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ ત્વં, ગોતમિ, મુહુત્તં ઇધેવ તાવ હોહિ, યાવાહં ભગવન્તં યાચામિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ.
અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘એસા, ભન્તે, મહાપજાપતિ ગોતમી સૂનેહિ પાદેહિ રજોકિણ્ણેન ગત્તેન દુક્ખી દુમ્મના અસ્સુમુખી રુદમાના બહિદ્વારકોટ્ઠકે ઠિતા – ન ભગવા અનુજાનાતિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જન્તિ. સાધુ, ભન્તે, લભેય્ય માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ. ‘‘અલં, આનન્દ, મા તે રુચ્ચિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જા’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સાધુ, ભન્તે, લભેય્ય માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ. ‘‘અલં, આનન્દ, મા તે રુચ્ચિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જા’’તિ.
અથ ખો આયસ્મા આનન્દો [અ. નિ. ૮.૫૧ ‘‘અથ ખો આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતદહોસી’’તિ આગતં] – ‘‘ન ભગવા અનુજાનાતિ માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જં; યંનૂનાહં અઞ્ઞેનપિ પરિયાયેન ભગવન્તં યાચેય્યં માતુગામસ્સ તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ભબ્બો નુ ખો, ભન્તે, માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિત્વા સોતાપત્તિફલં વા સકદાગામિફલં [સકિદાગામિફલં (સ્યા.)] વા અનાગામિફલં વા અરહત્તફલં વા સચ્છિકાતુ’’ન્તિ? ‘‘ભબ્બો, આનન્દ, માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિત્વા સોતાપત્તિફલમ્પિ સકદાગામિફલમ્પિ અનાગામિફલમ્પિ અરહત્તફલમ્પિ સચ્છિકાતુ’’ન્તિ. ‘‘સચે, ભન્તે, ભબ્બો માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિત્વા સોતાપત્તિફલમ્પિ સકદાગામિફલમ્પિ અનાગામિફલમ્પિ અરહત્તફલમ્પિ સચ્છિકાતું; બહૂપકારા, ભન્તે, મહાપજાપતિ ગોતમી ભગવતો માતુચ્છા આપાદિકા, પોસિકા, ખીરસ્સ દાયિકા, ભગવન્તં જનેત્તિયા કાલઙ્કતાય થઞ્ઞં પાયેસિ; સાધુ, ભન્તે, લભેય્ય માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જ’’ન્તિ.
અટ્ઠગરુધમ્મા
૪૦૩. ‘‘સચે, આનન્દ, મહાપજાપતી ગોતમી અટ્ઠ ગરુધમ્મે પટિગ્ગણ્હાતિ, સાવસ્સા. હોતુ ઉપસમ્પદા.
[પાચિ. ૧૪૯] ‘‘વસ્સસતૂપસમ્પન્નાય ભિક્ખુનિયા તદહુપસમ્પન્નસ્સ ભિક્ખુનો અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કાતબ્બં. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા [ગરુંકત્વા (ક.)] માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘ન ભિક્ખુનિયા અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસિતબ્બં. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘અન્વદ્ધમાસં ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુસઙ્ઘતો દ્વે ધમ્મા પચ્ચાસીસિતબ્બા – ઉપોસથપુચ્છકઞ્ચ, ઓવાદૂપસઙ્કમનઞ્ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘વસ્સંવુટ્ઠાય ભિક્ખુનિયા ઉભતોસઙ્ઘે તીહિ ઠાનેહિ પવારેતબ્બં – દિટ્ઠેન વા, સુતેન વા, પરિસઙ્કાય વા. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘ગરુધમ્મં અજ્ઝાપન્નાય ભિક્ખુનિયા ઉભતોસઙ્ઘે પક્ખમાનત્તં ચરિતબ્બં. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય સિક્ખમાનાય ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પદા પરિયેસિતબ્બા. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘ન ભિક્ખુનિયા કેનચિ પરિયાયેન ભિક્ખુ અક્કોસિતબ્બો પરિભાસિતબ્બો. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘અજ્જતગ્ગે ઓવટો ભિક્ખુનીનં ભિક્ખૂસુ વચનપથો, અનોવટો ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીસુ વચનપથો. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘સચે, આનન્દ, મહાપજાપતિ ગોતમી ઇમે અટ્ઠ ગરુધમ્મે પટિગ્ગણ્હાતિ, સાવસ્સા હોતુ ઉપસમ્પદા’’તિ.
અથ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવતો સન્તિકે અટ્ઠ ગરુધમ્મે ઉગ્ગહેત્વા યેન મહાપજાપતિ ગોતમી તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચ – ‘‘સચે ખો ત્વં, ગોતમિ, અટ્ઠ ગરુધમ્મે પટિગ્ગણ્હેય્યાસિ, સાવ તે ભવિસ્સતિ ઉપસમ્પદા.
‘‘વસ્સસતૂપસમ્પન્નાય ભિક્ખુનિયા તદહુપસમ્પન્નસ્સ ભિક્ખુનો અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કાતબ્બં. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘ન ભિક્ખુનિયા અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસિતબ્બં. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘અન્વદ્ધમાસં ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુસઙ્ઘતો દ્વે ધમ્મા પચ્ચાસીસિતબ્બા – ઉપોસથપુચ્છકઞ્ચ, ઓવાદૂપસઙ્કમનઞ્ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘વસ્સંવુટ્ઠાય ભિક્ખુનિયા ઉભતોસઙ્ઘે તીહિ ઠાનેહિ પવારેતબ્બં – દિટ્ઠેન વા, સુતેન વા, પરિસઙ્કાય વા. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘ગરુધમ્મં અજ્ઝાપન્નાય ભિક્ખુનિયા ઉભતોસઙ્ઘે પક્ખમાનત્તં ચરિતબ્બં. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય સિક્ખમાનાય ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પદા પરિયેસિતબ્બા. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘ન ભિક્ખુનિયા કેનચિ પરિયાયેન ભિક્ખુ અક્કોસિતબ્બો પરિભાસિતબ્બો. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘અજ્જતગ્ગે ઓવટો ભિક્ખુનીનં ભિક્ખૂસુ વચનપથો, અનોવટો ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીસુ વચનપથો. અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો.
‘‘સચે ખો ત્વં, ગોતમિ, ઇમે અટ્ઠ ગરુધમ્મે પટિગ્ગણ્હેય્યાસિ, સાવ તે ભવિસ્સતિ ઉપસમ્પદા’’તિ.
‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે આનન્દ, ઇત્થી વા પુરિસો વા દહરો, યુવા, મણ્ડનકજાતિકો સીસંનહાતો ઉપ્પલમાલં વા વસ્સિકમાલં વા અતિમુત્તકમાલં [અધિમત્તકમાલં (સ્યા.)] વા લભિત્વા ઉભોહિ હત્થેહિ પટિગ્ગહેત્વા ઉત્તમઙ્ગે સિરસ્મિં પતિટ્ઠાપેય્ય; એવમેવ ખો અહં, ભન્તે, આનન્દ ઇમે અટ્ઠ ગરુધમ્મે પટિગ્ગણ્હામિ યાવજીવં અનતિક્કમનીયે’’તિ.
અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘પટિગ્ગહિતા, ભન્તે, મહાપજાપતિયા ગોતમિયા અટ્ઠ ગરુધમ્મા, ઉપસમ્પન્ના ભગવતો માતુચ્છા’’તિ.
‘‘સચે, આનન્દ, નાલભિસ્સ માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જં, ચિરટ્ઠિતિકં, આનન્દ, બ્રહ્મચરિયં અભવિસ્સ, વસ્સસહસ્સં સદ્ધમ્મો તિટ્ઠેય્ય. યતો ચ ખો, આનન્દ, માતુગામો તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો, ન દાનિ, આનન્દ, બ્રહ્મચરિયં ચિરટ્ઠિતિકં ભવિસ્સતિ. પઞ્ચેવ દાનિ, આનન્દ, વસ્સસતાનિ સદ્ધમ્મો ઠસ્સતિ.
‘‘સેય્યથાપિ, આનન્દ, યાનિ કાનિચિ કુલાનિ બહુત્થિકાનિ [બહુઇત્થિકાનિ (સી. સ્યા.)] અપ્પપુરિસકાનિ, તાનિ સુપ્પધંસિયાનિ હોન્તિ ચોરેહિ કુમ્ભથેનકેહિ; એવમેવ ખો, આનન્દ, યસ્મિં ધમ્મવિનયે લભતિ માતુગામો અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જં, ન તં બ્રહ્મચરિયં ચિરટ્ઠિતિકં હોતિ.
‘‘સેય્યથાપિ, આનન્દ, સમ્પન્ને સાલિક્ખેત્તે સેતટ્ટિકા નામ રોગજાતિ નિપતતિ, એવં તં સાલિક્ખેત્તં ન ચિરટ્ઠિતિકં હોતિ; એવમેવ ખો, આનન્દ, યસ્મિં ધમ્મવિનયે લભતિ માતુગામો અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જં, ન તં બ્રહ્મચરિયં ચિરટ્ઠિતિકં હોતિ.
‘‘સેય્યથાપિ, આનન્દ, સમ્પન્ને ઉચ્છુક્ખેત્તે મઞ્જિટ્ઠિકા [મઞ્જેટ્ઠિકા (સી. સ્યા.)] નામ રોગજાતિ નિપતતિ, એવં તં ઉચ્છુક્ખેત્તં ન ચિરટ્ઠિતિકં હોતિ; એવમેવ ખો, આનન્દ, યસ્મિં ધમ્મવિનયે લભતિ માતુગામો અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજ્જં, ન તં બ્રહ્મચરિયં ચિરટ્ઠિતિકં હોતિ.
‘‘સેય્યથાપિ, આનન્દ, પુરિસો મહતો તળાકસ્સ પટિકચ્ચેવ આળિં બન્ધેય્ય યાવદેવ ઉદકસ્સ અનતિક્કમનાય; એવમેવ ખો, આનન્દ, મયા પટિકચ્ચેવ ભિક્ખુનીનં અટ્ઠ ગરુધમ્મા પઞ્ઞત્તા યાવજીવં અનતિક્કમનીયા’’તિ.
ભિક્ખુનીનં અટ્ઠ ગરુધમ્મા નિટ્ઠિતા.
ભિક્ખુનીઉપસમ્પદાનુજાનનં
૪૦૪. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મહાપજાપતી ગોતમી ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કથાહં, ભન્તે, ઇમાસુ સાકિયાનીસુ પટિપજ્જામી’’તિ? અથ ખો ભગવા મહાપજાપતિં ગોતમિં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી ભગવતા ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતા સમાદપિતા સમુત્તેજિતા સમ્પહંસિતા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનિયો ઉપસમ્પાદેતુ’’ન્તિ.
અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચું – ‘‘અય્યા અનુપસમ્પન્ના, મયઞ્ચમ્હા ઉપસમ્પન્ના; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનિયો ઉપસમ્પાદેતબ્બા’’તિ. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં આનન્દં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મહાપજાપતિ ગોતમી આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ – ‘‘ઇમા મં, ભન્તે આનન્દ, ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘અય્યા અનુપસમ્પન્ના, મયઞ્ચમ્હા ઉપસમ્પન્ના; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનિયો ઉપસમ્પાદેતબ્બા’’’તિ.
અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘મહાપજાપતિ, ભન્તે, ગોતમી એવમાહ – ‘ઇમા મં, ભન્તે આનન્દ, ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – અય્યા અનુપસમ્પન્ના, મયઞ્ચમ્હા ઉપસમ્પન્ના; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનિયો ઉપસમ્પાદેતબ્બા’’’તિ.
‘‘યદગ્ગેન, આનન્દ, મહાપજાપતિયા ગોતમિયા અટ્ઠ ગરુધમ્મા પટિગ્ગહિતા, તદેવ સા [તદેવસ્સા (ક.)] ઉપસમ્પન્ના’’તિ.
૪૦૫. અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં આનન્દં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મહાપજાપતિ ગોતમી આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ – ‘‘એકાહં, ભન્તે આનન્દ, ભગવન્તં વરં યાચામિ. સાધુ, ભન્તે, ભગવા અનુજાનેય્ય ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ યથાવુડ્ઢં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મ’’ન્તિ.
અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘મહાપજાપતિ, ભન્તે, ગોતમી એવમાહ – ‘એકાહં, ભન્તે આનન્દ, ભગવન્તં વરં યાચામિ. સાધુ, ભન્તે, ભગવા અનુજાનેય્ય ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ યથાવુડ્ઢં અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મ’’’ન્તિ.
‘‘અટ્ઠાનમેતં, આનન્દ, અનવકાસો, યં તથાગતો અનુજાનેય્ય માતુગામસ્સ અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં. ઇમેહિ નામ, આનન્દ, અઞ્ઞતિત્થિયા દુરક્ખાતધમ્મા માતુગામસ્સ અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં ન કરિસ્સન્તિ; કિમઙ્ગં પન તથાગતો અનુજાનિસ્સતિ માતુગામસ્સ અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મ’’ન્તિ?
અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, માતુગામસ્સ અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કાતબ્બં. યો કરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મહાપજાપતિ ગોતમી ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યાનિ તાનિ, ભન્તે, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ ભિક્ખૂહિ સાધારણાનિ, કથં મયં, ભન્તે, તેસુ સિક્ખાપદેસુ પટિપજ્જામા’’તિ? ‘‘યાનિ તાનિ, ગોતમિ, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ ભિક્ખૂહિ સાધારણાનિ, યથા ભિક્ખૂ સિક્ખન્તિ તથા તેસુ સિક્ખાપદેસુ સિક્ખથા’’તિ. ‘‘યાનિ પન તાનિ, ભન્તે, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ, કથં મયં, ભન્તે, તેસુ સિક્ખાપદેસુ પટિપજ્જામા’’તિ? ‘‘યાનિ તાનિ, ગોતમિ, ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ, યથાપઞ્ઞત્તેસુ સિક્ખાપદેસુ સિક્ખથા’’તિ.
૪૦૬. [અ. નિ. ૮.૫૩] અથ ખો મહાપજાપતિ ગોતમી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મહાપજાપતિ ગોતમી ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સાધુ મે, ભન્તે, ભગવા સંખિત્તેન ધમ્મં દેસેતુ, યમહં ભગવતો ધમ્મં સુત્વા એકા વૂપકટ્ઠા અપ્પમત્તા આતાપિની પહિતત્તા વિહરેય્ય’’ન્તિ. ‘‘યે ખો ત્વં, ગોતમિ, ધમ્મે જાનેય્યાસિ – ઇમે ધમ્મા સરાગાય સંવત્તન્તિ નો વિરાગાય, સઞ્ઞોગાય સંવત્તન્તિ નો વિસઞ્ઞોગાય, આચયાય સંવત્તન્તિ નો અપચયાય, મહિચ્છતાય સંવત્તન્તિ નો અપ્પિચ્છતાય, અસન્તુટ્ઠિયા સંવત્તન્તિ નો સન્તુટ્ઠિયા, સઙ્ગણિકાય સંવત્તન્તિ નો પવિવેકાય, કોસજ્જાય સંવત્તન્તિ નો વીરિયારમ્ભાય, દુબ્ભરતાય સંવત્તન્તિ નો સુભરતાય; એકંસેન, ગોતમિ, ધારેય્યાસિ – નેસો ધમ્મો, નેસો વિનયો, નેતં સત્થુસાસનન્તિ. યે ચ ખો ત્વં, ગોતમિ, ધમ્મે જાનેય્યાસિ – ઇમે ધમ્મા વિરાગાય સંવત્તન્તિ નો સરાગાય, વિસઞ્ઞોગાય સંવત્તન્તિ નો સઞ્ઞોગાય, અપચયાય સંવત્તન્તિ નો આચયાય, અપ્પિચ્છતાય સંવત્તન્તિ નો મહિચ્છતાય, સન્તુટ્ઠિયા સંવત્તન્તિ નો અસન્તુટ્ઠિયા, પવિવેકાય સંવત્તન્તિ નો સઙ્ગણિકાય, વીરિયારમ્ભાય સંવત્તન્તિ નો કોસજ્જાય, સુભરતાય સંવત્તન્તિ નો દુબ્ભરતાય; એકંસેન, ગોતમિ, ધારેય્યાસિ – એસો ધમ્મો, એસો વિનયો, એતં સત્થુસાસન’’ન્તિ.
૪૦૭. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ન ઉદ્દિસીયતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘જાયાયો ઇમા ઇમેસં, જારિયો ઇમા ઇમેસં, ઇદાનિ ઇમે ઇમાહિ સદ્ધિં અભિરમિસ્સન્તી’’તિ! ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતબ્બં. યો ઉદ્દિસેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતુ’’ન્તિ. ભિક્ખુનિયો ન જાનન્તિ – ‘‘એવં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતબ્બ’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આચિક્ખિતું – ‘એવં પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસેય્યાથા’’’તિ.
૪૦૮. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો આપત્તિં ન પટિકરોન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા આપત્તિ ન પટિકાતબ્બા. યા ન પટિકરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ. ભિક્ખુનિયો ન જાનન્તિ – ‘‘એવં આપત્તિ પટિકાતબ્બા’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આચિક્ખિતું – ‘એવં આપત્તિં પટિકરેય્યાથા’’’તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો ભિક્ખુનીનં આપત્તિ પટિગ્ગહેતબ્બા’’તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આપત્તિં પટિગ્ગહેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો રથિકાયપિ બ્યૂહેપિ સિઙ્ઘાટકેપિ ભિક્ખું પસ્સિત્વા પત્તં ભૂમિયં નિક્ખિપિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા આપત્તિં પટિકરોન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘જાયાયો ઇમા ઇમેસં, જારિયો ઇમા ઇમેસં, રત્તિં વિમાનેત્વા ઇદાનિ ખમાપેન્તી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આપત્તિ પટિગ્ગહેતબ્બા. યો પટિગ્ગણ્હેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખુનીનં આપત્તિં પટિગ્ગહેતુ’’ન્તિ. ભિક્ખુનિયો ન જાનન્તિ – ‘‘એવં આપત્તિ પટિગ્ગહેતબ્બા’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આચિક્ખિતું – ‘એવં આપત્તિં પટિગ્ગણ્હેય્યાથા’’’તિ.
૪૦૯. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનીનં કમ્મં ન કરિયતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં કમ્મં કાતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો ભિક્ખુનીનં કમ્મં કાતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં કમ્મં કાતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન કતકમ્મા ભિક્ખુનિયો રથિકાયપિ બ્યૂહેપિ સિઙ્ઘાટકેપિ ભિક્ખું પસ્સિત્વા પત્તં ભૂમિયં નિક્ખિપિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા ખમાપેન્તિ ‘એવં નૂન કાતબ્બ’ન્તિ મઞ્ઞમાના. મનુસ્સા તથેવ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘જાયાયો ઇમા ઇમેસં, જારિયો ઇમા ઇમેસં, રત્તિં વિમાનેત્વા ઇદાનિ ખમાપેન્તી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં કમ્મં કાતબ્બં. યો કરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખુનીનં કમ્મં કાતુ’’ન્તિ. ભિક્ખુનિયો ન જાનન્તિ – ‘‘એવં કમ્મં કાતબ્બ’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આચિક્ખિતું – ‘એવં કમ્મં કરેય્યાથા’’’તિ.
૪૧૦. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો સઙ્ઘમજ્ઝે ભણ્ડનજાતા કલહજાતા વિવાદાપન્ના અઞ્ઞમઞ્ઞં મુખસત્તીહિ વિતુદન્તા વિહરન્તિ. ન સક્કોન્તિ તં અધિકરણં વૂપસમેતું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં અધિકરણં વૂપસમેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીનં અધિકરણં વૂપસમેન્તિ. તસ્મિં ખો પન અધિકરણે વિનિચ્છિયમાને દિસ્સન્તિ ભિક્ખુનિયો કમ્મપ્પત્તાયોપિ આપત્તિગામિનિયોપિ. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘સાધુ, ભન્તે, અય્યાવ ભિક્ખુનીનં કમ્મં કરોન્તુ, અય્યાવ ભિક્ખુનીનં આપત્તિં પટિગ્ગણ્હન્તુ; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં અધિકરણં વૂપસમેતબ્બ’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં કમ્મં આરોપેત્વા ભિક્ખુનીનં નિય્યાદેતું – ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખુનીનં કમ્મં કાતું, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં આપત્તિં આરોપેત્વા ભિક્ખુનીનં નિય્યાદેતું, ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખુનીનં આપત્તિં પટિગ્ગહેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ઉપ્પલવણ્ણાય ભિક્ખુનિયા અન્તેવાસિની ભિક્ખુની સત્ત વસ્સાનિ ભગવન્તં અનુબન્ધા હોતિ વિનયં પરિયાપુણન્તી. તસ્સા મુટ્ઠસ્સતિનિયા ગહિતો ગહિતો મુસ્સતિ. અસ્સોસિ ખો સા ભિક્ખુની – ‘‘ભગવા કિર સાવત્થિં ગન્તુકામો’’તિ. અથ ખો તસ્સા ભિક્ખુનિયા એતદહોસિ – ‘‘અહં ખો સત્ત વસ્સાનિ ભગવન્તં અનુબન્ધિં વિનયં પરિયાપુણન્તી. તસ્સા મે મુટ્ઠસ્સતિનિયા ગહિતો ગહિતો મુસ્સતિ. દુક્કરં ખો પન માતુગામેન યાવજીવં સત્થારં અનુબન્ધિતું. કથં નુ ખો મયા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? અથ ખો સા ભિક્ખુની ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસિ. ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં વિનયં વાચેતુ’’ન્તિ.
પઠમભાણવારો નિટ્ઠિતો.
૨. દુતિયભાણવારો
૪૧૧. અથ ખો ભગવા વેસાલિયં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન સાવત્થિ તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન સાવત્થિ તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો કદ્દમોદકેન ઓસિઞ્ચન્તિ – અપ્પેવ નામ અમ્હેસુ સારજ્જેય્યુન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના ભિક્ખુનિયો કદ્દમોદકેન ઓસિઞ્ચિતબ્બા. યો ઓસિઞ્ચેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તસ્સ ભિક્ખુનો દણ્ડકમ્મં કાતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કિં નુ ખો દણ્ડકમ્મં કાતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અવન્દિયો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ભિક્ખુનિસઙ્ઘેન કાતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ કાયં વિવરિત્વા ભિક્ખુનીનં દસ્સેન્તિ …પે… ઊરું વિવરિત્વા ભિક્ખુનીનં દસ્સેન્તિ, અઙ્ગજાતં વિવરિત્વા ભિક્ખુનીનં દસ્સેન્તિ, ભિક્ખુનિયો ઓભાસેન્તિ, ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સમ્પયોજેન્તિ – અપ્પેવ નામ અમ્હેસુ સારજ્જેય્યુન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના કાયો વિવરિત્વા ભિક્ખુનીનં દસ્સેતબ્બો, ન ઊરુ વિવરિત્વા ભિક્ખુનીનં દસ્સેતબ્બો, ન અઙ્ગજાતં વિવરિત્વા ભિક્ખુનીનં દસ્સેતબ્બં, ન ભિક્ખુનિયો ઓભાસિતબ્બા, ન ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સમ્પયોજેતબ્બં. યો સમ્પયોજેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તસ્સ ભિક્ખુનો દણ્ડકમ્મં કાતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કિં નુ ખો દણ્ડકમ્મં કાતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અવન્દિયો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ભિક્ખુનિસઙ્ઘેન કાતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખું કદ્દમોદકેન ઓસિઞ્ચન્તિ – અપ્પેવ નામ અમ્હેસુ સારજ્જેય્યુન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુ કદ્દમોદકેન ઓસિઞ્ચિતબ્બો. યા ઓસિઞ્ચેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તસ્સા ભિક્ખુનિયા દણ્ડકમ્મં કાતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કિં નુ ખો દણ્ડકમ્મં કાતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ ભિક્ખવે, આવરણં કાતુ’’ન્તિ. આવરણે કતે ન આદિયન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઓવાદં ઠપેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો કાયં વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેન્તિ, થનં વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેન્તિ, ઊરું વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેન્તિ, અઙ્ગજાતં વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેન્તિ, ભિક્ખૂ ઓભાસેન્તિ, ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં સમ્પયોજેન્તિ – અપ્પેવ નામ અમ્હેસુ સારજ્જેય્યુન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા કાયો વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેતબ્બો…પે… ન થનો વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેતબ્બો, ન ઊરુ વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેતબ્બો, ન અઙ્ગજાતં વિવરિત્વા ભિક્ખૂનં દસ્સેતબ્બં, ન ભિક્ખૂ ઓભાસિતબ્બા, ન ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં સમ્પયોજેતબ્બં. યા સમ્પયોજેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તસ્સા ભિક્ખુનિયા દણ્ડકમ્મં કાતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કિં નુ ખો દણ્ડકમ્મં કાતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, આવરણં કાતુ’’ન્તિ. આવરણે કતે ન આદિયન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઓવાદં ઠપેતુ’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કપ્પતિ નુ ખો ઓવાદટ્ઠપિતાય [ઓવાદણ્ઠપિતાય (સ્યા.), ઓવાદંઠપિતાય (ક.)] ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં ઉપોસથં કાતું, ન નુ ખો કપ્પતી’’તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઓવાદટ્ઠપિતાય ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં ઉપોસથો કાતબ્બો, યાવ ન તં અધિકરણં વૂપસન્તં હોતી’’તિ.
૪૧૨. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ઉદાયી ઓવાદં ઠપેત્વા ચારિકં પક્કામિ. ભિક્ખુનિયો ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યો ઉદાયી ઓવાદં ઠપેત્વા ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’તિ! ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઓવાદં ઠપેત્વા ચારિકા પક્કમિતબ્બા. યો પક્કમેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન [તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ (સ્યા. કં.)] બાલા અબ્યત્તા ઓવાદં ઠપેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, બાલેન અબ્યત્તેન ઓવાદો ઠપેતબ્બો. યો ઠપેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ અવત્થુસ્મિં અકારણે ઓવાદં ઠપેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, અવત્થુસ્મિં અકારણે ઓવાદો ઠપેતબ્બો. યો ઠપેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ઓવાદં ઠપેત્વા વિનિચ્છયં ન દેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઓવાદં ઠપેત્વા વિનિચ્છયો ન દાતબ્બો. યો ન દદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૧૩. [પાચિ. ૧૦૫૪] તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ન ગચ્છન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ઓવાદો ન ગન્તબ્બો. યા ન ગચ્છેય્ય, યથાધમ્મો કારેતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન સબ્બો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઓવાદં ગચ્છતિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘જાયાયો ઇમા ઇમેસં, જારિયો ઇમા ઇમેસં, ઇદાનિ ઇમે ઇમાહિ સદ્ધિં અભિરમિસ્સન્તી’’તિ! ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, સબ્બેન ભિક્ખુનિસઙ્ઘેન ઓવાદો ગન્તબ્બો. ગચ્છેય્ય ચે, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ચતૂહિ પઞ્ચહિ ભિક્ખુનીહિ ઓવાદં ગન્તુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ચતસ્સો પઞ્ચ ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ગચ્છન્તિ. મનુસ્સા તથેવ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘જાયાયો ઇમા ઇમેસં, જારિયો ઇમા ઇમેસં, ઇદાનિ ઇમે ઇમાહિ સદ્ધિં અભિરમિસ્સન્તી’’તિ! ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ચતૂહિ પઞ્ચહિ ભિક્ખુનીહિ ઓવાદો ગન્તબ્બો. ગચ્છેય્યું ચે, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, દ્વે તિસ્સો ભિક્ખુનિયો [ભિક્ખુનીહિ (ક.)] ઓવાદં ગન્તું. એકં ભિક્ખું ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘ભિક્ખુનિસઙ્ઘો, અય્ય, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ પાદે વન્દતિ, ઓવાદૂપસઙ્કમનઞ્ચ યાચતિ; લભતુ કિર, અય્ય, ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઓવાદૂપસઙ્કમન’ન્તિ. તેન ભિક્ખુના પાતિમોક્ખુદ્દેસકો ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘ભિક્ખુનીસઙ્ઘો, ભન્તે, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ પાદે વન્દતિ, ઓવાદૂપસઙ્કમનઞ્ચ યાચતિ; લભતુ કિર, ભન્તે, ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઓવાદૂપસઙ્કમન’ન્તિ. પાતિમોક્ખુદ્દેસકેન વત્તબ્બો – ‘અત્થિ કોચિ ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો’તિ? સચે હોતિ કોચિ ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો, પાતિમોક્ખુદ્દેસકેન વત્તબ્બો – ‘ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો, તં ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઉપસઙ્કમતૂ’તિ. સચે ન હોતિ કોચિ ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો, પાતિમોક્ખુદ્દેસકેન વત્તબ્બો – ‘કો આયસ્મા ઉસ્સહતિ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતુ’ન્તિ? સચે કોચિ ઉસ્સહતિ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું, સો ચ હોતિ અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતો, સમ્મન્નિત્વા વત્તબ્બો – ‘ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો, તં ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઉપસઙ્કમતૂ’તિ. સચે ન કોચિ ઉસ્સહતિ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું, પાતિમોક્ખુદ્દેસકેન વત્તબ્બો – ‘નત્થિ કોચિ ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો, પાસાદિકેન ભિક્ખુનિસઙ્ઘો સમ્પાદેતૂ’’તિ.
૪૧૪. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ઓવાદં ન ગણ્હન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઓવાદો ન ગહેતબ્બો. યો ન ગણ્હેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ બાલો હોતિ. તં ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘ઓવાદં, અય્ય, ગણ્હાહી’’તિ. ‘‘અહઞ્હિ, ભગિની, બાલો; કથાહં ઓવાદં ગણ્હામી’’તિ? ‘‘ગણ્હાહય્ય, ઓવાદં; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં – ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનં ઓવાદો ગહેતબ્બો’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઠપેત્વા બાલં, અવસેસેહિ ઓવાદં ગહેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગિલાનો હોતિ. તં ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘ઓવાદં, અય્ય ગણ્હાહી’’તિ. ‘‘અહઞ્હિ, ભગિની, ગિલાનો; કથાહં ઓવાદં ગણ્હામી’’તિ? ‘‘ગણ્હાહય્ય, ઓવાદં; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં – ઠપેત્વા બાલં, અવસેસેહિ ઓવાદો ગહેતબ્બો’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઠપેત્વા બાલં, ઠપેત્વા ગિલાનં, અવસેસેહિ ઓવાદં ગહેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ગમિકો હોતિ. તં ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘ઓવાદં, અય્ય, ગણ્હાહી’’તિ. ‘‘અહઞ્હિ, ભગિની, ગમિકો; કથાહં ઓવાદં ગણ્હામી’’તિ? ‘‘ગણ્હાહય્ય, ઓવાદં; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં – ઠપેત્વા બાલં, ઠપેત્વા ગિલાનં, અવસેસેહિ ઓવાદો ગહેતબ્બો’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઠપેત્વા બાલં, ઠપેત્વા ગિલાનં, ઠપેત્વા ગમિકં, અવસેસેહિ ઓવાદં ગહેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ અરઞ્ઞે વિહરતિ. તં ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘ઓવાદં, અય્ય, ગણ્હાહી’’તિ. ‘‘અહઞ્હિ, ભગિની, અરઞ્ઞે વિહરામિ; કથાહં ઓવાદં ગણ્હામી’’તિ? ‘‘ગણ્હાહય્ય, ઓવાદં; એવઞ્હિ ભગવતા પઞ્ઞત્તં – ઠપેત્વા બાલં, ઠપેત્વા ગિલાનં, ઠપેત્વા ગમિકં, અવસેસેહિ ઓવાદો ગહેતબ્બો’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના ઓવાદં ગહેતું, સઙ્કેતઞ્ચ કાતું – અત્ર પતિહરિસ્સામી’’તિ.
૪૧૫. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ઓવાદં ગહેત્વા ન આરોચેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઓવાદો ન આરોચેતબ્બો. યો ન આરોચેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ઓવાદં ગહેત્વા ન પચ્ચાહરન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઓવાદો ન પચ્ચાહરિતબ્બો. યો ન પચ્ચાહરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો સઙ્કેતં ન ગચ્છન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા સઙ્કેતં ન ગન્તબ્બં. યા ન ગચ્છેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૧૬. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો દીઘાનિ કાયબન્ધનાનિ ધારેન્તિ, તેહેવ ફાસુકા નામેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ…પે… સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા દીઘં કાયબન્ધનં ધારેતબ્બં. યા ધારેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા એકપરિયાકતં [એકપરિયાયકતં (સ્યા.)] કાયબન્ધનં, ન ચ તેન ફાસુકા નામેતબ્બા. યા નામેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો વિલીવેન [વિલિવેન (ક.)] પટ્ટેન ફાસુકા નામેન્તિ…પે… ચમ્મપટ્ટેન ફાસુકા નામેન્તિ. દુસ્સપટ્ટેન ફાસુકા નામેન્તિ. દુસ્સવેણિયા ફાસુકા નામેન્તિ. દુસ્સવટ્ટિયા ફાસુકા નામેન્તિ. ચોળપટ્ટેન ફાસુકા નામેન્તિ. ચોળવેણિયા ફાસુકા નામેન્તિ. ચોળવટ્ટિયા ફાસુકા નામેન્તિ. સુત્તવેણિયા ફાસુકા નામેન્તિ. સુત્તવટ્ટિયા ફાસુકા નામેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા વિલીવેન પટ્ટેન ફાસુકા નામેતબ્બા…પે… ન સુત્તવટ્ટિયા ફાસુકા નામેતબ્બા. યા નામેય્ય આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અટ્ઠિલ્લેન જઘનં ઘંસાપેન્તિ…પે… ગોહનુકેન જઘનં કોટ્ટાપેન્તિ, હત્થં કોટ્ટાપેન્તિ, હત્થકોચ્છં કોટ્ટાપેન્તિ, પાદં કોટ્ટાપેન્તિ, પાદકોચ્છં કોટ્ટાપેન્તિ, ઊરું કોટ્ટાપેન્તિ, મુખં કોટ્ટાપેન્તિ, દન્તમંસં કોટ્ટાપેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ…પે… સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા અટ્ઠિલ્લેન જઘનં ઘંસાપેતબ્બં…પે… ન દન્તમંસં કોટ્ટાપેતબ્બં. યા કોટ્ટાપેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૧૭. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો મુખં આલિમ્પન્તિ…પે… મુખં ઉમ્મદ્દેન્તિ, મુખં ચુણ્ણેન્તિ, મનોસિલિકાય મુખં લઞ્છેન્તિ, અઙ્ગરાગં કરોન્તિ, મુખરાગં કરોન્તિ, અઙ્ગરાગમુખરાગં કરોન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ…પે… સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા મુખં આલિમ્પિતબ્બં…પે… ન મુખં ઉમ્મદ્દિતબ્બં, ન મુખં ચુણ્ણેતબ્બં, ન મનોસિલિકાય મુખં લઞ્છિતબ્બં, ન અઙ્ગરાગો કાતબ્બો, ન મુખરાગો કાતબ્બો, ન અઙ્ગરાગમુખરાગો કાતબ્બો. યા કરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો અવઙ્ગં [અપાઙ્ગં (?)] કરોન્તિ…પે… વિસેસકં કરોન્તિ, ઓલોકનકેન ઓલોકેન્તિ, સાલોકે તિટ્ઠન્તિ; નચ્ચં [સનચ્ચં (સી. સ્યા.), સમજ્જં (ક.)] કારાપેન્તિ, વેસિં વુટ્ઠાપેન્તિ, પાનાગારં ઠપેન્તિ, સૂનં ઠપેન્તિ, આપણં પસારેન્તિ, વડ્ઢિં પયોજેન્તિ, વણિજ્જં પયોજેન્તિ, દાસં ઉપટ્ઠાપેન્તિ, દાસિં ઉપટ્ઠાપેન્તિ, કમ્મકારં ઉપટ્ઠાપેન્તિ, કમ્મકારિં ઉપટ્ઠાપેન્તિ, તિરચ્છાનગતં ઉપટ્ઠાપેન્તિ, હરીતકપક્કિકં [હરીતકપણ્ણિકં (ક.)] પકિણન્તિ, નમતકં ધારેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ…પે… સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા અવઙ્ગં કાતબ્બં…પે… ન વિસેસકં કાતબ્બં, ન ઓલોકનકેન ઓલોકેતબ્બં, ન સાલોકે ઠાતબ્બં, ન નચ્ચં કારાપેતબ્બં, ન વેસી વુટ્ઠાપેતબ્બા, ન પાનાગારં ઠપેતબ્બં, ન સૂના ઠપેતબ્બા, ન આપણો પસારેતબ્બો, ન વડ્ઢિ પયોજેતબ્બા, ન વણિજ્જા પયોજેતબ્બા, ન દાસો ઉપટ્ઠાપેતબ્બો, ન દાસી ઉપટ્ઠાપેતબ્બા, ન કમ્મકારો ઉપટ્ઠાપેતબ્બો, ન કમ્મકારી ઉપટ્ઠાપેતબ્બા, ન તિરચ્છાનગતો ઉપટ્ઠાપેતબ્બો, ન હરીતકપક્કિકં પકિણિતબ્બં, ન નમતકં ધારેતબ્બં. યા ધારેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૧૮. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો સબ્બનીલકાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ…પે… સબ્બપીતકાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, સબ્બલોહિતકાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, સબ્બમઞ્જિટ્ઠિકાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, સબ્બકણ્હાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, સબ્બમહારઙ્ગરત્તાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, સબ્બમહાનામરત્તાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, અચ્છિન્નદસાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, દીઘદસાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, પુપ્ફદસાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, ફલદસાનિ ચીવરાનિ ધારેન્તિ, કઞ્ચુકં ધારેન્તિ, તિરીટકં ધારેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ…પે… સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા સબ્બનીલકાનિ ચીવરાનિ ધારેતબ્બાનિ…પે… ન તિરીટકં ધારેતબ્બં. યા ધારેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૧૯. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની કાલં કરોન્તી એવમાહ – ‘‘મમચ્ચયેન મય્હં પરિક્ખારો સઙ્ઘસ્સ હોતૂ’’તિ. તત્થ ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ વિવદન્તિ – ‘‘અમ્હાકં હોતિ, અમ્હાકં હોતી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ભિક્ખુની ચે, ભિક્ખવે, કાલં કરોન્તી એવં વદેય્ય – ‘મમચ્ચયેન મય્હં પરિક્ખારો સઙ્ઘસ્સ હોતૂ’તિ, અનિસ્સરો તત્થ ભિક્ખુસઙ્ઘો, ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સેવેતં. સિક્ખમાના ચે, ભિક્ખવે…પે… સામણેરી ચે, ભિક્ખવે, કાલં કરોન્તી એવં વદેય્ય – ‘મમચ્ચયેન મય્હં પરિક્ખારો સઙ્ઘસ્સ હોતૂ’તિ, અનિસ્સરો તત્થ ભિક્ખુસઙ્ઘો, ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સેવેતં. ભિક્ખુ ચે, ભિક્ખવે, કાલં કરોન્તો એવં વદેય્ય – ‘મમચ્ચયેન મય્હં પરિક્ખારો સઙ્ઘસ્સ હોતૂ’તિ, અનિસ્સરો તત્થ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સેવેતં. સામણેરો ચે, ભિક્ખવે…પે… ઉપાસકો ચે, ભિક્ખવે…પે… ઉપાસિકા ચે, ભિક્ખવે…પે… અઞ્ઞો ચે, ભિક્ખવે, કોચિ કાલં કરોન્તો એવં વદેય્ય – ‘મમચ્ચયેન મય્હં પરિક્ખારો સઙ્ઘસ્સ હોતૂ’તિ, અનિસ્સરો તત્થ ભિક્ખુનિસઙ્ઘો, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સેવેત’’ન્તિ.
૪૨૦. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ઇત્થી પુરાણમલ્લી ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા હોતિ. સા રથિકાય દુબ્બલકં ભિક્ખું પસ્સિત્વા અંસકૂટેન પહારં દત્વા પાતેસિ [પવટ્ટેસિ (સી.)]. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ, ભિક્ખુની, ભિક્ખુસ્સ પહારં દસ્સતી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુસ્સ પહારો દાતબ્બો. યા દદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખું પસ્સિત્વા દૂરતોવ ઓક્કમિત્વા મગ્ગં દાતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ઇત્થી પવુત્થપતિકા જારેન ગબ્ભિની હોતિ. સા ગબ્ભં પાતેત્વા કુલૂપિકં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘હન્દય્યે, ઇમં ગબ્ભં પત્તેન નીહરા’’તિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની તં ગબ્ભં પત્તે પક્ખિપિત્વા સઙ્ઘાટિયા પટિચ્છાદેત્વા અગમાસિ. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરેન પિણ્ડચારિકેન ભિક્ખુના સમાદાનં કતં હોતિ – ‘યાહં પઠમં ભિક્ખં લભિસ્સામિ, ન તં અદત્વા ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા પરિભુઞ્જિસ્સામી’તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ તં ભિક્ખુનિં પસ્સિત્વા એતદવોચ – ‘‘હન્દ, ભગિનિ, ભિક્ખં પટિગ્ગણ્હા’’તિ. ‘‘અલં અય્યા’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો સો ભિક્ખુ તં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘હન્દ, ભગિનિ, ભિક્ખં પટિગ્ગણ્હા’’તિ. ‘‘અલં અય્યા’’તિ. ‘‘મયા ખો, ભગિનિ, સમાદાનં કતં – ‘યાહં પઠમં ભિક્ખં લભિસ્સામિ, ન તં અદત્વા ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા પરિભુઞ્જિસ્સામી’તિ. હન્દ, ભગિનિ, ભિક્ખં પટિગ્ગણ્હા’’તિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની તેન ભિક્ખુના નિપ્પીળિયમાના નીહરિત્વા પત્તં દસ્સેસિ – ‘‘પસ્સ, અય્ય, પત્તે ગબ્ભં; મા ચ કસ્સચિ આરોચેસી’’તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની પત્તેન ગબ્ભં નીહરિસ્સતી’’તિ! અથ ખો સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુની પત્તેન ગબ્ભં નીહરિસ્સતી’’તિ! ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા પત્તેન ગબ્ભો નીહરિતબ્બો. યા નીહરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખું પસ્સિત્વા નીહરિત્વા પત્તં દસ્સેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખું પસ્સિત્વા પરિવત્તેત્વા પત્તમૂલં દસ્સેન્તિ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખું પસ્સિત્વા પરિવત્તેત્વા પત્તમૂલં દસ્સેસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખું પસ્સિત્વા પરિવત્તેત્વા પત્તમૂલં દસ્સેતબ્બં. યા દસ્સેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખું પસ્સિત્વા ઉક્કુજ્જિત્વા પત્તં દસ્સેતું. યઞ્ચ પત્તે આમિસં હોતિ, તેન ચ ભિક્ખુ નિમન્તેતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન સાવત્થિયં રથિકાય પુરિસબ્યઞ્જનં છડ્ડિતં હોતિ. તં ભિક્ખુનિયો સક્કચ્ચં ઉપનિજ્ઝાયિંસુ. મનુસ્સા ઉક્કુટ્ઠિં અકંસુ. તા ભિક્ખુનિયો મઙ્કૂ અહેસું. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ઉપસ્સયં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસું. યા તા ભિક્ખુનિયો અપ્પિચ્છા…પે… તા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો પુરિસબ્યઞ્જનં ઉપનિજ્ઝાયિસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા પુરિસબ્યઞ્જનં ઉપનિજ્ઝાયિતબ્બં. યા ઉપનિજ્ઝાયેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૨૧. તેન ખો પન સમયેન મનુસ્સા ભિક્ખૂનં આમિસં દેન્તિ. ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીનં દેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભદન્તા અત્તનો પરિભોગત્થાય દિન્નં અઞ્ઞેસં દસ્સન્તિ! મયમ્પિ ન જાનામ દાનં દાતુ’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, અત્તનો પરિભોગત્થાય દિન્નં અઞ્ઞેસં દાતબ્બં. યો દદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂનં આમિસં ઉસ્સન્નં હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘસ્સ દાતુ’’ન્તિ. બાળ્હતરં ઉસ્સન્નં હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલિકમ્પિ દાતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂનં સન્નિધિકતં આમિસં ઉસ્સન્નં હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં સન્નિધિં ભિક્ખુનીહિ [ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખૂહિ (સી.)] પટિગ્ગાહાપેત્વા [પટિગ્ગહાપેત્વા (ક.)] પરિભુઞ્જિતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન મનુસ્સા ભિક્ખુનીનં આમિસં દેન્તિ. ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં દેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુનિયો અત્તનો પરિભોગત્થાય દિન્નં અઞ્ઞેસં દસ્સન્તિ! મયમ્પિ ન જાનામ દાનં દાતુ’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા અત્તનો પરિભોગત્થાય દિન્નં અઞ્ઞેસં દાતબ્બં. યા દદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનીનં આમિસં ઉસ્સન્નં હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘસ્સ દાતુ’’ન્તિ. બાળ્હતરં ઉસ્સન્નં હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલિકમ્પિ દાતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનીનં સન્નિધિકતં આમિસં ઉસ્સન્નં હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં સન્નિધિં ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીહિ [ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીહિ (સી.)] પટિગ્ગાહાપેત્વા પરિભુઞ્જિતુ’’ન્તિ.
૪૨૨. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂનં સેનાસનં ઉસ્સન્નં હોતિ, ભિક્ખુનીનં [ભિક્ખુનીનં સેનાસનં (સ્યા. કં.)] ન હોતિ. ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં સન્તિકે દૂતં પાહેસું – ‘સાધુ, ભન્તે, અય્યા અમ્હાકં સેનાસનં દેન્તુ તાવકાલિક’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં સેનાસનં દાતું તાવકાલિક’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ઉતુનિયો ભિક્ખુનિયો ઓનદ્ધમઞ્ચં ઓનદ્ધપીઠં અભિનિસીદન્તિપિ અભિનિપજ્જન્તિપિ. સેનાસનં લોહિતેન મક્ખિય્યતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ઓનદ્ધમઞ્ચં ઓનદ્ધપીઠં અભિનિસીદિતબ્બં અભિનિપજ્જિતબ્બં. યા અભિનિસીદેય્ય વા અભિનિપજ્જેય્ય વા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, આવસથચીવર’’ન્તિ. આવસથચીવરં લોહિતેન મક્ખિય્યતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, આણિચોળક’’ન્તિ. ચોળકં નિપતતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સુત્તકેન બન્ધિત્વા ઊરુયા બન્ધિતુ’’ન્તિ. સુત્તં છિજ્જતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સંવેલ્લિયં, કટિસુત્તક’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો સબ્બકાલં કટિસુત્તકં ધારેન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – સેય્યથાપિ ગિહિની કામભોગિનિયોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા સબ્બકાલં કટિસુત્તકં ધારેતબ્બં. યા ધારેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઉતુનિયા કટિસુત્તક’’ન્તિ.
દુતિયભાણવારો નિટ્ઠિતો.
૩. તતિયભાણવારો
૪૨૩. તેન ખો પન સમયેન ઉપસમ્પન્નાયો દિસ્સન્તિ – અનિમિત્તાપિ, નિમિત્તમત્તાપિ, અલોહિતાપિ, ધુવલોહિતાપિ, ધુવચોળાપિ, પગ્ઘરન્તીપિ, સિખરિણીપિ, ઇત્થિપણ્ડકાપિ, વેપુરિસિકાપિ, સમ્ભિન્નાપિ, ઉભતોબ્યઞ્જનાપિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઉપસમ્પાદેન્તિયા ચતુવીસતિ અન્તરાયિકે ધમ્મે પુચ્છિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, પુચ્છિતબ્બા – ‘નસિ અનિમિત્તા, નસિ નિમિત્તમત્તા, નસિ અલોહિતા, નસિ ધુવલોહિતા, નસિ ધુવચોળા, નસિ પગ્ઘરન્તી, નસિ સિખરણી [સિખરિણી (સી. સ્યા.)], નસિ ઇત્થિપણ્ડકા, નસિ વેપુરિસિકા, નસિ સમ્ભિન્ના, નસિ ઉભતોબ્યઞ્જના? સન્તિ તે એવરૂપા આબાધા – કુટ્ઠં, ગણ્ડો, કિલાસો, સોસો, અપમારો? મનુસ્સાસિ, ઇત્થીસિ, ભુજિસ્સાસિ, અણણાસિ, નસિ રાજભટી? અનુઞ્ઞાતાસિ માતાપિતૂહિ, સામિકેન? પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાસિ, પરિપુણ્ણં તે પત્તચીવરં, કિન્નામાસિ, કાનામા તે પવત્તિની’’તિ?
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીનં અન્તરાયિકે ધમ્મે પુચ્છન્તિ. ઉપસમ્પદાપેક્ખાયો વિત્થાયન્તિ, મઙ્કૂ હોન્તિ, ન સક્કોન્તિ વિસ્સજ્જેતું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, એકતોઉપસમ્પન્નાય ભિક્ખુનિસઙ્ઘે વિસુદ્ધાય ભિક્ખુસઙ્ઘે ઉપસમ્પાદેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અનનુસિટ્ઠા ઉપસમ્પદાપેક્ખાયો અન્તરાયિકે ધમ્મે પુચ્છન્તિ. ઉપસમ્પદાપેક્ખાયો વિત્થાયન્તિ, મઙ્કૂ હોન્તિ, ન સક્કોન્તિ વિસ્સજ્જેતું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પઠમં અનુસાસિત્વા પચ્છા અન્તરાયિકે ધમ્મે પુચ્છિતુ’’ન્તિ.
તત્થેવ સઙ્ઘમજ્ઝે અનુસાસન્તિ. ઉપસમ્પદાપેક્ખાયો તથેવ વિત્થાયન્તિ, મઙ્કૂ હોન્તિ, ન સક્કોન્તિ વિસ્સજ્જેતું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, એકમન્તં અનુસાસિત્વા સઙ્ઘમજ્ઝે અન્તરાયિકે ધમ્મે પુચ્છિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, અનુસાસિતબ્બા.
૪૨૪. ‘‘પઠમં ઉપજ્ઝં ગાહાપેતબ્બા. ઉપજ્ઝં ગાહાપેત્વા પત્તચીવરં આચિક્ખિતબ્બં – ‘અયં તે પત્તો, અયં સઙ્ઘાટિ, અયં ઉત્તરાસઙ્ગો, અયં અન્તરવાસકો, ઇદં સંકચ્ચિકં [સઙ્કચ્છિકં (સ્યા.)], અયં ઉદકસાટિકા; ગચ્છ અમુમ્હિ ઓકાસે તિટ્ઠાહી’’તિ.
બાલા અબ્યત્તા અનુસાસન્તિ. દુરનુસિટ્ઠા ઉપસમ્પદાપેક્ખાયો વિત્થાયન્તિ, મઙ્કૂ હોન્તિ, ન સક્કોન્તિ વિસ્સજ્જેતું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, બાલાય અબ્યત્તાય અનુસાસિતબ્બા. યા અનુસાસેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય અનુસાસિતુ’’ન્તિ.
અસમ્મતા અનુસાસન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, અસમ્મતાય અનુસાસિતબ્બા. યા અનુસાસેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સમ્મતાય અનુસાસિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, સમ્મન્નિતબ્બા – અત્તના વા અત્તાનં સમ્મન્નિતબ્બં, પરાય વા પરા સમ્મન્નિતબ્બા.
‘‘કથઞ્ચ અત્તનાવ [અત્તના વા (ક.)] અત્તાનં સમ્મન્નિતબ્બં? બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો – ‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, અહં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામં અનુસાસેય્ય’ન્તિ. એવં અત્તનાવ અત્તાનં સમ્મન્નિતબ્બં.
‘‘કથઞ્ચ પરાય [પરાય વા (ક.)] પરા સમ્મન્નિતબ્બા? બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો – ‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામં અનુસાસેય્યા’તિ. એવં પરાય પરા સમ્મન્નિતબ્બા.
‘‘તાય સમ્મતાય ભિક્ખુનિયા ઉપસમ્પદાપેક્ખં ઉપસઙ્કમિત્વા એવમસ્સ વચનીયા – ‘સુણસિ ઇત્થન્નામે. અયં તે સચ્ચકાલો, ભૂતકાલો. યં જાતં તં સઙ્ઘમજ્ઝે પુચ્છન્તે સન્તં અત્થીતિ વત્તબ્બં, અસન્તં નત્થીતિ વત્તબ્બં. મા ખો વિત્થાયિ [વિત્થાસિ (ક.)], મા ખો મઙ્કુ અહોસિ. એવં તં પુચ્છિસ્સન્તિ – નસિ અનિમિત્તા, નસિ નિમિત્તમત્તા, નસિ અલોહિતા, નસિ ધુવલોહિતા, નસિ ધુવચોળા, નસિ પગ્ઘરન્તી, નસિ સિખરિણી, નસિ ઇત્થિપણ્ડકા, નસિ વેપુરિસિકા, નસિ સમ્ભિન્ના, નસિ ઉભતોબ્યઞ્જના? સન્તિ તે એવરૂપા આબાધા – કુટ્ઠં, ગણ્ડો, કિલાસો, સોસો, અપમારો? મનુસ્સાસિ, ઇત્થીસિ, ભુજિસ્સાસિ, અણણાસિ, નસિ રાજભટી? અનુઞ્ઞાતાસિ માતાપિતૂહિ, સામિકેન? પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સાસિ, પરિપુણ્ણં તે પત્તચીવરં, કિન્નામાસિ, કાનામા તે પવત્તિની’તિ?
‘‘એકતો આગચ્છન્તિ. ન એકતો આગન્તબ્બં. અનુસાસિકાય પઠમતરં આગન્ત્વા સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો – ‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. અનુસિટ્ઠા સા મયા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, ઇત્થન્નામા આગચ્છેય્યા’તિ. ‘આગચ્છાહી’તિ વત્તબ્બા.
‘‘એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કારાપેત્વા ભિક્ખુનીનં પાદે વન્દાપેત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદાપેત્વા અઞ્જલિં પગ્ગણ્હાપેત્વા ઉપસમ્પદં યાચાપેતબ્બા – ‘સઙ્ઘં, અય્યે, ઉપસમ્પદં યાચામિ. ઉલ્લુમ્પતુ મં, અય્યે, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાય. દુતિયમ્પિ, અય્યે, સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચામિ. ઉલ્લુમ્પતુ મં, અય્યે, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાય. તતિયમ્પિ, અય્યે, સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચામિ. ઉલ્લુમ્પતુ મં, અય્યે, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાયા’તિ. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, અહં ઇત્થન્નામં અન્તરાયિકે ધમ્મે પુચ્છેય્યન્તિ.
‘‘સુણસિ ઇત્થન્નામે. અયં તે સચ્ચકાલો, ભૂતકાલો. યં જાતં તં પુચ્છામિ સન્તં અત્થીતિ વત્તબ્બં, અસન્તં નત્થીતિ વત્તબ્બં. નસિ અનિમિત્તા…પે… કિન્નામાસિ, કાનામા તે પવત્તિનીતિ. બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
૪૨૫. ‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. પરિસુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધમ્મેહિ, પરિપુણ્ણસ્સા પત્તચીવરં. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેય્ય ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. પરિસુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધમ્મેહિ, પરિપુણ્ણસ્સા પત્તચીવરં. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેતિ ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદા ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. પરિસુદ્ધા અન્તરાયિકેહિ ધમ્મેહિ, પરિપુણ્ણસ્સા પત્તચીવરં. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેતિ ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદા ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.
‘‘ઉપસમ્પન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય પવત્તિનિયા. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામીતિ.
‘‘તાવદેવ તં આદાય ભિક્ખુસઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કારાપેત્વા ભિક્ખૂનં પાદે વન્દાપેત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદાપેત્વા અઞ્જલિં પગ્ગણ્હાપેત્વા ઉપસમ્પદં યાચાપેતબ્બા – ‘અહં, અય્યા, ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા; સઙ્ઘં, અય્યા, ઉપસમ્પદં યાચામિ. ઉલ્લુમ્પતુ મં, અય્યા, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાય. અહં, અય્યા, ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. દુતિયમ્પિ, અય્યા, સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચામિ. ઉલ્લુમ્પતુ મં, અય્યા, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાય. અહં, અય્યા, ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. તતિયમ્પિ, અય્યા, સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચામિ. ઉલ્લુમ્પતુ મં, અય્યા, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાયા’તિ. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેય્ય, ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદા ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદા ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘ઉપસમ્પન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામીતિ.
‘‘તાવદેવ છાયા મેતબ્બા, ઉતુપ્પમાણં આચિક્ખિતબ્બં, દિવસભાગો આચિક્ખિતબ્બો, સઙ્ગીતિ આચિક્ખિતબ્બા, ભિક્ખુનિયો વત્તબ્બા – ઇમિસ્સા તયો ચ નિસ્સયે, અટ્ઠ ચ અકરણીયાનિ આચિક્ખેય્યાથા’’તિ.
૪૨૬. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ભત્તગ્ગે આસનં સંકસાયન્તિયો કાલં વીતિનામેસું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અટ્ઠન્નં ભિક્ખુનીનં યથાવુડ્ઢં, અવસેસાનં યથાગતિક’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો – ભગવતા અનુઞ્ઞાતં અટ્ઠન્નં ભિક્ખુનીનં યથાવુડ્ઢં, અવસેસાનં યથાગતિકન્તિ – સબ્બત્થ અટ્ઠેવ ભિક્ખુનિયો યથાવુડ્ઢં પટિબાહન્તિ, અવસેસાયો યથાગતિકં. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભત્તગ્ગે અટ્ઠન્નં ભિક્ખુનીનં યથાવુડ્ઢં, અવસેસાનં યથાગતિકં; અઞ્ઞત્થ સબ્બત્થ યથાવુડ્ઢં [અઞ્ઞત્થ યથાવુડ્ઢં (સ્યા.)] ન પટિબાહિતબ્બં. યા પટિબાહેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
૪૨૭. [પાચિ. ૧૦૫૦ આદયો] તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ન પવારેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ન પવારેતબ્બં. યા ન પવારેય્ય, યથાધમ્મો કારેતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અત્તના પવારેત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘં ન પવારેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા અત્તના પવારેત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘો ન પવારેતબ્બો. યા ન પવારેય્ય, યથાધમ્મો કારેતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં એકતો પવારેન્તિયો કોલાહલં અકંસુ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં એકતો પવારેતબ્બં. યા પવારેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો પુરેભત્તં પવારેન્તિયો કાલં વીતિનામેસું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પચ્છાભત્તં [ભિક્ખવે ભિક્ખુનિયા પચ્છાભત્તં (સ્યા. કં.)] પવારેતુ’’ન્તિ. પચ્છાભત્તં પવારેન્તિયો વિકાલે [વિકાલં (ક.)] અહેસું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અજ્જતના ભિક્ખુનિસઙ્ઘં [અજ્જતના (સી.), અજ્જતનાય (ક.)] પવારેત્વા અપરજ્જુ ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતુ’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન સબ્બો ભિક્ખુનિસઙ્ઘો પવારેન્તો કોલાહલં અકાસિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, એકં ભિક્ખુનિં બ્યત્તં પટિબલં સમ્મન્નિતું – ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અત્થાય ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, સમ્મન્નિતબ્બા. પઠમં ભિક્ખુની યાચિતબ્બા, યાચિત્વા બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખુનિં સમ્મન્નેય્ય ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અત્થાય ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતું. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, અય્યે, સઙ્ઘો. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખુનિં સમ્મન્નતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અત્થાય ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતું. યસ્સા અય્યાય ખમતિ ઇત્થન્નામાય ભિક્ખુનિયા સમ્મુતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અત્થાય ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતું, સા તુણ્હસ્સ; યસ્સા નક્ખમતિ, સા ભાસેય્ય.
‘‘સમ્મતા સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામા ભિક્ખુની ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ અત્થાય ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતું. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામીતિ.
‘‘તાય સમ્મતાય ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુનિસઙ્ઘં આદાય ભિક્ખુસઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘ભિક્ખુનીસઙ્ઘો, અય્યા, ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતિ – દિટ્ઠેન વા, સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. વદતુ [વદતુ મં (ક.)], અય્યા, ભિક્ખુસઙ્ઘો ભિક્ખુનિસઙ્ઘં અનુકમ્પં ઉપાદાય, પસ્સન્તો પટિકરિસ્સતિ. દુતિયમ્પિ, અય્યા…પે… તતિયમ્પિ, અય્યા, ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ભિક્ખુસઙ્ઘં પવારેતિ – દિટ્ઠેન વા, સુતેન વા, પરિસઙ્કાય વા. વદતુ, અય્યા, ભિક્ખુસઙ્ઘો ભિક્ખુનિસઙ્ઘં અનુકમ્પં ઉપાદાય, પસ્સન્તો પટિકરિસ્સતી’’તિ.
૪૨૮. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં ઉપોસથં ઠપેન્તિ, પવારણં ઠપેન્તિ, સવચનીયં કરોન્તિ, અનુવાદં પટ્ઠપેન્તિ, ઓકાસં કારેન્તિ, ચોદેન્તિ, સારેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુસ્સ ઉપોસથો ઠપેતબ્બો; ઠપિતોપિ અટ્ઠપિતો; ઠપેન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ન પવારણા ઠપેતબ્બા; ઠપિતાપિ અટ્ઠપિતા; ઠપેન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ન સવચનીયં કાતબ્બં; કતમ્પિ અકતં; કરોન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ન અનુવાદો પટ્ઠપેતબ્બો; પટ્ઠપિતોપિ અપ્પટ્ઠપિતો; પટ્ઠપેન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ન ઓકાસો કારેતબ્બો; કારિતોપિ અકારિતો; કારેન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ન ચોદેતબ્બો; ચોદિતોપિ અચોદિતો; ચોદેન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ન સારેતબ્બો; સારિતોપિ અસારિતો; સારેન્તિયા આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીનં ઉપોસથં ઠપેન્તિ, પવારણં ઠપેન્તિ, સવચનીયં કરોન્તિ, અનુવાદં પટ્ઠપેન્તિ, ઓકાસં કારેન્તિ, ચોદેન્તિ, સારેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે ભિક્ખુના ભિક્ખુનિયા ઉપોસથં ઠપેતું; ઠપિતોપિ સુટ્ઠપિતો; ઠપેન્તસ્સ અનાપત્તિ. પવારણં ઠપેતું; ઠપિતાપિ સુટ્ઠપિતા; ઠપેન્તસ્સ અનાપત્તિ. સવચનીયં કાતું; કતમ્પિ સુકતં; કરોન્તસ્સ અનાપત્તિ. અનુવાદં પટ્ઠપેતું; પટ્ઠપિતોપિ સુપ્પટ્ઠપિતો; પટ્ઠપેન્તસ્સ અનાપત્તિ. ઓકાસં કારેતું; કારિતોપિ સુકારિતો; કારેન્તસ્સ અનાપત્તિ. ચોદેતું; ચોદિતાપિ સુચોદિતા; ચોદેન્તસ્સ અનાપત્તિ. સારેતું; સારિતાપિ સુસારિતા; સારેન્તસ્સ અનાપત્તી’’તિ.
૪૨૯. [પાચિ. ૧૧૮૪] તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો યાનેન યાયન્તિ – ઇત્થિયુત્તેનપિ પુરિસન્તરેન, પુરિસયુત્તેનપિ ઇત્થન્તરેન. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ…પે… ‘‘સેય્યથાપિ ગઙ્ગામહિયાયા’’તિ [ગઙ્ગામહિયાતિ (સી.)]. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા યાનેન યાયિતબ્બં. યા યાયેય્ય, યથાધમ્મો કારેતબ્બો’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની ગિલાના હોતિ, ન સક્કોતિ પદસા ગન્તું. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનાય યાન’’ન્તિ. અથ ખો ભિક્ખુનીનં એતદહોસિ – ‘‘ઇત્થિયુત્તં નુ ખો, પુરિસયુત્તં નુ ખો’’તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઇત્થિયુત્તં પુરિસયુત્તં હત્થવટ્ટક’’ન્તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરિસ્સા ભિક્ખુનિયા યાનુગ્ઘાતેન બાળ્હતરં અફાસુ અહોસિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સિવિકં પાટઙ્કિ’’ન્તિ.
૪૩૦. તેન ખો પન સમયેન અડ્ઢકાસી ગણિકા ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા હોતિ. સા ચ સાવત્થિં ગન્તુકામા હોતિ – ‘ભગવતો સન્તિકે ઉપસમ્પજ્જિસ્સામી’તિ. અસ્સોસું ખો ધુત્તા – ‘અડ્ઢકાસી કિર ગણિકા સાવત્થિં ગન્તુકામા’તિ. તે મગ્ગે પરિયુટ્ઠિંસુ. અસ્સોસિ ખો અડ્ઢકાસી ગણિકા – ‘ધુત્તા કિર મગ્ગે પરિયુટ્ઠિતા’તિ. ભગવતો સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – ‘‘અહઞ્હિ ઉપસમ્પજ્જિતુકામા; કથં નુ ખો મયા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, દૂતેનપિ ઉપસમ્પાદેતુ’’ન્તિ.
ભિક્ખુદૂતેન ઉપસમ્પાદેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુદૂતેન ઉપસમ્પાદેતબ્બા. યો ઉપસમ્પાદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ. સિક્ખમાનદૂતેન ઉપસમ્પાદેન્તિ…પે… સામણેરદૂતેન ઉપસમ્પાદેન્તિ…પે… સામણેરિદૂતેન ઉપસમ્પાદેન્તિ…પે… બાલાય અબ્યત્તાય દૂતેન ઉપસમ્પાદેન્તિ. ‘‘ન, ભિક્ખવે, બાલાય અબ્યત્તાય દૂતેન ઉપસમ્પાદેતબ્બા. યો ઉપસમ્પાદેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, બ્યત્તાય ભિક્ખુનિયા પટિબલાય દૂતેન ઉપસમ્પાદેતુન્તિ.
‘‘તાય દૂતાય ભિક્ખુનિયા સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘ઇત્થન્નામા, અય્યા, ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. સા કેનચિદેવ અન્તરાયેન ન આગચ્છતિ. ઇત્થન્નામા, અય્યા, સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ. ઉલ્લુમ્પતુ તં, અય્યા, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાય. ઇત્થન્નામા, અય્યા, ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. સા કેનચિદેવ અન્તરાયેન ન આગચ્છતિ. દુતિયમ્પિ, અય્યા, ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ. ઉલ્લુમ્પતુ તં, અય્યા, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાય. ઇત્થન્નામા, અય્યા, ઇત્થન્નામાય અય્યાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. સા કેનચિદેવ અન્તરાયેન ન આગચ્છતિ. તતિયમ્પિ, અય્યા, ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ. ઉલ્લુમ્પતુ તં, અય્યા, સઙ્ઘો અનુકમ્પં ઉપાદાયા’તિ. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. સા કેનચિદેવ અન્તરાયેન ન આગચ્છતિ. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેય્ય ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. સા કેનચિદેવ અન્તરાયેન ન આગચ્છતિ. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદા ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ. સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદાપેક્ખા. એકતોઉપસમ્પન્ના ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, વિસુદ્ધા. સા કેનચિદેવ અન્તરાયેન ન આગચ્છતિ. ઇત્થન્નામા સઙ્ઘં ઉપસમ્પદં યાચતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ઉપસમ્પાદેતિ ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામાય ઉપસમ્પદા ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘ઉપસમ્પન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામા ઇત્થન્નામાય પવત્તિનિયા. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામીતિ.
‘‘તાવદેવ છાયા મેતબ્બા, ઉતુપ્પમાણં આચિક્ખિતબ્બં, દિવસભાગો આચિક્ખિતબ્બો, સઙ્ગીતિ આચિક્ખિતબ્બા, ભિક્ખુનિયો વત્તબ્બા – તસ્સા તયો ચ નિસ્સયે, અટ્ઠ ચ અકરણીયાનિ આચિક્ખેય્યાથા’’તિ.
૪૩૧. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખુનિયો અરઞ્ઞે વિહરન્તિ. ધુત્તા દૂસેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં, આરોચેસું. ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા અરઞ્ઞે વત્થબ્બં. યા વસેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.
તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરેન ઉપાસકેન ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ઉદ્દોસિતો દિન્નો હોતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઉદ્દોસિત’’ન્તિ. ઉદ્દોસિતો ન સમ્મતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઉપસ્સય’’ન્તિ. ઉપસ્સયો ન સમ્મતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, નવકમ્મ’’ન્તિ. નવકમ્મં ન સમ્મતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પુગ્ગલિકમ્પિ કાતુ’’ન્તિ.
૪૩૨. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ઇત્થી સન્નિસિન્નગબ્ભા ભિક્ખુનીસુ પબ્બજિતા હોતિ. તસ્સા પબ્બજિતાય ગબ્ભો વુટ્ઠાતિ. અથ ખો તસ્સા ભિક્ખુનિયા એતદહોસિ – ‘‘કથં નુ ખો મયા ઇમસ્મિં દારકે પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પોસેતું, યાવ સો દારકો વિઞ્ઞુતં પાપુણાતી’’તિ.