૬. પિણ્ડચારિકવત્તકથા

૩૬૫. તેન ખો પન સમયેન પિણ્ડચારિકા ભિક્ખૂ દુન્નિવત્થા દુપ્પારુતા અનાકપ્પસમ્પન્ના પિણ્ડાય ચરન્તિ, અસલ્લક્ખેત્વાપિ નિવેસનં પવિસન્તિ, અસલ્લક્ખેત્વાપિ નિક્ખમન્તિ, અતિસહસાપિ પવિસન્તિ, અતિસહસાપિ નિક્ખમન્તિ, અતિદૂરેપિ તિટ્ઠન્તિ, અચ્ચાસન્નેપિ તિટ્ઠન્તિ, અતિચિરમ્પિ તિટ્ઠન્તિ, અતિલહુમ્પિ નિવત્તન્તિ. અઞ્ઞતરોપિ પિણ્ડચારિકો ભિક્ખુ અસલ્લક્ખેત્વા નિવેસનં પાવિસિ. સો ચ દ્વારં મઞ્ઞમાનો અઞ્ઞતરં ઓવરકં પાવિસિ. તસ્મિમ્પિ ઓવરકે ઇત્થી નગ્ગા ઉત્તાના નિપન્ના હોતિ. અદ્દસા ખો સો ભિક્ખુ તં ઇત્થિં નગ્ગં ઉત્તાનં નિપન્નં. દિસ્વાન – ‘‘નયિદં દ્વારં, ઓવરકં ઇદ’’ન્તિ તમ્હા ઓવરકા નિક્ખમિ. અદ્દસા ખો તસ્સા ઇત્થિયા સામિકો તં ઇત્થિં નગ્ગં ઉત્તાનં નિપન્નં. દિસ્વાન – ‘‘ઇમિના મે ભિક્ખુના પજાપતી દૂસિતા’’તિ તં ભિક્ખું ગહેત્વા આકોટેસિ. અથ ખો સા ઇત્થી તેન સદ્દેન પટિબુજ્ઝિત્વા તં પુરિસં એતદવોચ – ‘‘કિસ્સ ત્વં, અય્ય, ઇમં ભિક્ખું આકોટેસી’’તિ? ‘‘ઇમિનાસિ ત્વં ભિક્ખુના દૂસિતા’’તિ? ‘‘નાહં, અય્ય, ઇમિના ભિક્ખુના દૂસિતા; અકારકો સો ભિક્ખૂ’’તિ તં ભિક્ખું મુઞ્ચાપેસિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ આરામં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ પિણ્ડચારિકા ભિક્ખૂ દુન્નિવત્થા દુપ્પારુતા અનાકપ્પસમ્પન્ના પિણ્ડાય ચરિસ્સન્તિ, અસલ્લક્ખેત્વાપિ નિવેસનં પવિસિસ્સન્તિ, અસલ્લક્ખેત્વાપિ નિક્ખમિસ્સન્તિ, અતિસહસાપિ પવિસિસ્સન્તિ, અતિસહસાપિ નિક્ખમિસ્સન્તિ, અતિદૂરેપિ તિટ્ઠિસ્સન્તિ, અચ્ચાસન્નેપિ તિટ્ઠિસ્સન્તિ, અતિચિરમ્પિ તિટ્ઠિસ્સન્તિ, અતિલહુમ્પિ નિવત્તિસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે…પે… સચ્ચં ભગવાતિ…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

૩૬૬. ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, પિણ્ડચારિકાનં ભિક્ખૂનં વત્તં પઞ્ઞાપેસ્સામિ યથા પિણ્ડચારિકેહિ ભિક્ખૂહિ સમ્મા વત્તિતબ્બં. પિણ્ડચારિકેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના – ‘ઇદાનિ ગામં પવિસિસ્સામી’તિ તિમણ્ડલં પટિચ્છાદેન્તેન પરિમણ્ડલં નિવાસેત્વા કાયબન્ધનં બન્ધિત્વા સગુણં કત્વા સઙ્ઘાટિયો પારુપિત્વા ગણ્ઠિકં પટિમુઞ્ચિત્વા ધોવિત્વા પત્તં ગહેત્વા સાધુકં અતરમાનેન ગામો પવિસિતબ્બો.

‘‘સુપ્પટિચ્છન્નેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. સુસંવુતેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ઓક્ખિત્તચક્ખુના અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઉક્ખિત્તકાય અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઉજ્જગ્ઘિકાય અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. અપ્પસદ્દેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન કાયપ્પચાલકં અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન બાહુપ્પચાલકં અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન સીસપ્પચાલકં અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ખમ્ભકતેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઓગુણ્ઠિતેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઉક્કુટિકાય અન્તરઘરે ગન્તબ્બં.

‘‘નિવેસનં પવિસન્તેન સલ્લક્ખેતબ્બં – ‘ઇમિના પવિસિસ્સામિ, ઇમિના નિક્ખમિસ્સામી’તિ. નાતિસહસા પવિસિતબ્બં. નાતિસહસા નિક્ખમિતબ્બં. નાતિદૂરે ઠાતબ્બં. નાચ્ચાસન્ને ઠાતબ્બં. નાતિચિરં ઠાતબ્બં. નાતિલહું નિવત્તિતબ્બં. ઠિતકેન સલ્લક્ખેતબ્બં – ‘ભિક્ખં દાતુકામા વા અદાતુકામા વા’તિ. સચે કમ્મં વા નિક્ખિપતિ, આસના વા વુટ્ઠાતિ, કટચ્છું વા પરામસતિ, ભાજનં વા પરામસતિ, ઠપેતિ [ઠાપેતિ (ક.)] વા – દાતુકામસ્સાતિ [દાતુકામિયાતિ (સ્યા.), દાતુકામા વિયાતિ (સી.)] ઠાતબ્બં. ભિક્ખાય દિય્યમાનાય વામેન હત્થેન સઙ્ઘાટિં ઉચ્ચારેત્વા દક્ખિણેન હત્થેન પત્તં પણામેત્વા ઉભોહિ હત્થેહિ પત્તં પટિગ્ગહેત્વા ભિક્ખા પટિગ્ગહેતબ્બા. ન ચ ભિક્ખાદાયિકાય મુખં ઉલ્લોકેતબ્બં [ઓલોકેતબ્બં (સ્યા.)]. સલ્લક્ખેતબ્બં – ‘સૂપં દાતુકામા વા અદાતુકામા વા’તિ. સચે કટચ્છું વા પરામસતિ, ભાજનં વા પરામસતિ, ઠપેતિ વા – દાતુકામસ્સાતિ ઠાતબ્બં. ભિક્ખાય દિન્નાય સઙ્ઘાટિયા પત્તં પટિચ્છાદેત્વા સાધુકં અતરમાનેન નિવત્તિતબ્બં.

‘‘સુપ્પટિચ્છન્નેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. સુસંવુતેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ઓક્ખિત્તચક્ખુના અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઉક્ખિત્તકાય અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઉજ્જગ્ઘિકાય અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. અપ્પસદ્દેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન કાયપ્પચાલકં અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન બાહુપ્પચાલકં અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન સીસપ્પચાલકં અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ખમ્ભકતેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઓગુણ્ઠિતેન અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. ન ઉક્કુટિકાય અન્તરઘરે ગન્તબ્બં. યો પઠમં ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમતિ, તેન આસનં પઞ્ઞપેતબ્બં, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં ઉપનિક્ખિપિતબ્બં, અવક્કારપાતિ ધોવિત્વા ઉપટ્ઠાપેતબ્બા, પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેતબ્બં. યો પચ્છા ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમતિ, સચે હોતિ ભુત્તાવસેસો, સચે આકઙ્ખતિ, ભુઞ્જિતબ્બં. નો ચે આકઙ્ખતિ, અપ્પહરિતે વા છડ્ડેતબ્બં, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેતબ્બં. તેન આસનં ઉદ્ધરિતબ્બં, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં પટિસામેતબ્બં, અવક્કારપાતિ ધોવિત્વા પટિસામેતબ્બા, પાનીયં પરિભોજનીયં પટિસામેતબ્બં, ભત્તગ્ગં સમ્મજ્જિતબ્બં. યો પસ્સતિ પાનીયઘટં વા પરિભોજનીયઘટં વા વચ્ચઘટં વા રિત્તં તુચ્છં તેન ઉપટ્ઠાપેતબ્બં. સચસ્સ હોતિ અવિસય્હં, હત્થવિકારેન દુતિયં આમન્તેત્વા હત્થવિલઙ્ઘકેન ઉપટ્ઠાપેતબ્બં, ન ચ તપ્પચ્ચયા વાચા ભિન્દિતબ્બા. ઇદં ખો, ભિક્ખવે, પિણ્ડચારિકાનં ભિક્ખૂનં વત્તં યથા પિણ્ડચારિકેહિ ભિક્ખૂહિ સમ્મા વત્તિતબ્બ’’ન્તિ.