૮. અધિકરણં

૨૧૫. તેન ખો પન સમયેન (ભિક્ખૂપિ ભિક્ખૂહિ વિવદન્તિ,) [( ) નત્થિ (સી. સ્યા. કં.)] ભિક્ખૂપિ ભિક્ખુનીહિ વિવદન્તિ, ભિક્ખુનિયોપિ ભિક્ખૂહિ વિવદન્તિ, છન્નોપિ ભિક્ખુ ભિક્ખુનીનં અનુપખજ્જ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વિવદતિ, ભિક્ખુનીનં પક્ખં ગાહેતિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છન્નો ભિક્ખુ ભિક્ખુનીનં અનુપખજ્જ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વિવદિસ્સતિ, ભિક્ખુનીનં પક્ખં ગાહેસ્સતીતિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે…પે… સચ્ચં ભગવા’’તિ…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

[પરિ. ૨૭૫] ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, અધિકરણાનિ – વિવાદાધિકરણં, અનુવાદાધિકરણં, આપત્તાધિકરણં, કિચ્ચાધિકરણં [કિચ્ચાધિકરણઞ્ચ (ક.)].

‘‘તત્થ કતમં વિવાદાધિકરણં [પરિ. ૩૧૪]? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ [ભિક્ખૂ ભિક્ખું (ક.)] વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા, વિનયોતિ વા અવિનયોતિ વા, ભાસિતં લપિતં તથાગતેનાતિ વા અભાસિતં અલપિતં તથાગતેનાતિ વા, આચિણ્ણં તથાગતેનાતિ વા અનાચિણ્ણં તથાગતેનાતિ વા, પઞ્ઞત્તં તથાગતેનાતિ વા અપ્પઞ્ઞત્તં તથાગતેનાતિ વા, આપત્તીતિ વા અનાપત્તીતિ વા, લહુકા આપત્તીતિ વા ગરુકા આપત્તીતિ વા, સાવસેસા આપત્તીતિ વા અનવસેસા આપત્તીતિ વા, દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા? યં તત્થ ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો નાનાવાદો અઞ્ઞથાવાદો વિપચ્ચતાય વોહારો મેધગં – ઇદં વુચ્ચતિ વિવાદાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં અનુવાદાધિકરણં? [પરિ. ૩૧૫] ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું અનુવદન્તિ સીલવિપત્તિયા વા આચારવિપત્તિયા વા દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા આજીવવિપત્તિયા વા. યો તત્થ અનુવાદો અનુવદના અનુલ્લપના અનુભણના અનુસમ્પવઙ્કતા અબ્ભુસ્સહનતા અનુબલપ્પદાનં – ઇદં વુચ્ચતિ અનુવાદાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં આપત્તાધિકરણં? પઞ્ચપિ આપત્તિક્ખન્ધા આપત્તાધિકરણં, સત્તપિ આપત્તિક્ખન્ધા આપત્તાધિકરણં – ઇદં વુચ્ચતિ આપત્તાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં કિચ્ચાધિકરણં? [પરિ. ૩૧૭] યા સઙ્ઘસ્સ કિચ્ચયતા, કરણીયતા, અપલોકનકમ્મં, ઞત્તિકમ્મં, ઞત્તિદુતિયકમ્મં, ઞત્તિચતુત્થકમ્મં – ઇદં વુચ્ચતિ કિચ્ચાધિકરણં.

૨૧૬. ‘‘વિવાદાધિકરણસ્સ કિં મૂલં? છ વિવાદમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં. તીણિપિ અકુસલમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં, તીણિપિ કુસલમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં. [પરિ. ૨૭૨; અ. નિ. ૨.૩૫-૩૬; મ. નિ. ૩.૪૪] કતમાનિ છ વિવાદમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી, સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ…પે… સઙ્ઘેપિ…પે… સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી, સો સઙ્ઘે વિવાદં જનેતિ. યો હોતિ વિવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ.

[પરિ.૨૭૨] ‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ મક્ખી હોતિ પળાસી…પે… ઇસ્સુકી હોતિ મચ્છરી, સઠો હોતિ માયાવી, પાપિચ્છો હોતિ મિચ્છાદિટ્ઠી, સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ…પે… સઙ્ઘેપિ…પે… સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી, સો સઙ્ઘે વિવાદં જનેતિ. યો હોતિ વિવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ. ઇમાનિ છ વિવાદમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

‘‘કતમાનિ તીણિ અકુસલમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ લુદ્ધચિત્તા વિવદન્તિ, દુટ્ઠચિત્તા વિવદન્તિ, મૂળ્હચિત્તા વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા, વિનયોતિ વા અવિનયોતિ વા, ભાસિતં લપિતં તથાગતેનાતિ વા અભાસિતં અલપિતં તથાગતેનાતિ વા, આચિણ્ણં તથાગતેનાતિ વા અનાચિણ્ણં તથાગતેનાતિ વા, પઞ્ઞત્તં તથાગતેનાતિ વા અપ્પઞ્ઞત્તં તથાગતેનાતિ વા, આપત્તીતિ વા અનાપત્તીતિ વા, લહુકા આપત્તીતિ વા ગરુકા આપત્તીતિ વા, સાવસેસા આપત્તીતિ વા અનવસેસા આપત્તીતિ વા, દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા. ઇમાનિ તીણિ અકુસલમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

‘‘કતમાનિ તીણિ કુસલમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અલુદ્ધચિત્તા વિવદન્તિ, અદુટ્ઠચિત્તા વિવદન્તિ, અમૂળ્હચિત્તા વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા…પે… દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા. ઇમાનિ તીણિ કુસલમૂલાનિ વિવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

૨૧૭. [પરિ. ૨૭૨] ‘‘અનુવાદાધિકરણસ્સ કિં મૂલં? છ અનુવાદમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં. તીણિપિ અકુસલમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં, તીણિપિ કુસલમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં, કાયોપિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં, વાચાપિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં. ‘‘કતમાનિ છ અનુવાદમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી, સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ…પે… સઙ્ઘેપિ…પે… સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી, સો સઙ્ઘે અનુવાદં જનેતિ. યો હોતિ અનુવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ મક્ખી હોતિ પળાસી…પે… ઇસ્સુકી હોતિ મચ્છરી, સઠો હોતિ માયાવી, પાપિચ્છો હોતિ મિચ્છાદિટ્ઠી, સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ…પે… સઙ્ઘેપિ…પે… સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી, સો સઙ્ઘે અનુવાદં જનેતિ. યો હોતિ અનુવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપઞ્ચે તુમ્હે, ભિક્ખવે, અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ, તત્ર તુમ્હે, ભિક્ખવે, તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયત્તિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ. ઇમાનિ છ અનુવાદમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

‘‘કતમાનિ તીણિ અકુસલમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું લુદ્ધચિત્તા અનુવદન્તિ, દુટ્ઠચિત્તા અનુવદન્તિ, મૂળ્હચિત્તા અનુવદન્તિ – સીલવિપત્તિયા વા, આચારવિપત્તિયા વા, દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા, આજીવવિપત્તિયા વા. ઇમાનિ તીણિ અકુસલમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

‘‘કતમાનિ તીણિ કુસલમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું અલુદ્ધચિત્તા અનુવદન્તિ, અદુટ્ઠચિત્તા અનુવદન્તિ, અમૂળ્હચિત્તા અનુવદન્તિ – સીલવિપત્તિયા વા, આચરવિપત્તિયા વા, દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા, આજીવવિપત્તિયા વા. ઇમાનિ તીણિ કુસલમૂલાનિ અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

‘‘કતમો કાયો [કતમો ચ કાયો (સ્યા. કં.)] અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધેકચ્ચો દુબ્બણ્ણો હોતિ, દુદ્દસ્સિકો, ઓકોટિમકો, બહ્વાબાધો, કાણો વા, કુણી વા, ખઞ્જો વા, પક્ખહતો વા, યેન નં અનુવદન્તિ. અયં કાયો અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

‘‘કતમા વાચા અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં? ઇધેકચ્ચો દુબ્બચો હોતિ, મમ્મનો, એળગલવાચો, યાય નં અનુવદન્તિ. અયં વાચા અનુવાદાધિકરણસ્સ મૂલં.

૨૧૮. ‘‘આપત્તાધિકરણસ્સ કિં મૂલં? છ આપત્તિસમુટ્ઠાના આપત્તાધિકરણસ્સ મૂલં. અત્થાપત્તિ કાયતો સમુટ્ઠાતિ, ન વાચતો, ન ચિત્તતો. અત્થાપત્તિ વાચતો સમુટ્ઠાતિ, ન કાયતો, ન ચિત્તતો. અત્થાપત્તિ કાયતો ચ વાચતો ચ સમુટ્ઠાતિ, ન ચિત્તતો. અત્થાપત્તિ કાયતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ, ન વાચતો. અત્થાપત્તિ વાચતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ, ન કાયતો. અત્થાપત્તિ કાયતો ચ વાચતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ. ઇમે છ આપત્તિસમુટ્ઠાના આપત્તાધિકરણસ્સ મૂલં.

૨૧૯. ‘‘કિચ્ચાધિકરણસ્સ કિં મૂલં? કિચ્ચાધિકરણસ્સ એકં મૂલં – સઙ્ઘો.

૨૨૦. ‘‘વિવાદાધિકરણં કુસલં, અકુસલં, અબ્યાકતં. વિવાદાધિકરણં સિયા કુસલં, સિયા અકુસલં, સિયા અબ્યાકતં. તત્થ કતમં વિવાદાધિકરણં કુસલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ કુસલચિત્તા વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા…પે… દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા. યં તત્થ ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો નાનાવાદો અઞ્ઞથાવાદો વિપચ્ચતાય વોહારો મેધગં – ઇદં વુચ્ચતિ વિવાદાધિકરણં કુસલં.

‘‘તત્થ કતમં વિવાદાધિકરણં અકુસલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અકુસલચિત્તા વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા…પે… દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા. યં તત્થ ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો નાનાવાદો અઞ્ઞથાવાદો વિપચ્ચતાય વોહારો મેધગં – ઇદં વુચ્ચતિ વિવાદાધિકરણં અકુસલં.

‘‘તત્થ કતમં વિવાદાધિકરણં અબ્યાકતં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અબ્યાકતચિત્તા વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા…પે… દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા. યં તત્થ ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો નાનાવાદો અઞ્ઞથાવાદો વિપચ્ચતાય વોહારો મેધગં – ઇદં વુચ્ચતિ વિવાદાધિકરણં અબ્યાકતં.

૨૨૧. ‘‘અનુવાદાધિકરણં કુસલં, અકુસલં, અબ્યાકતં. અનુવાદાધિકરણં સિયા કુસલં, સિયા અકુસલં, સિયા અબ્યાકતં. તત્થ કતમં અનુવાદાધિકરણં કુસલં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું કુસલચિત્તા અનુવદન્તિ – સીલવિપત્તિયા વા, આચારવિપત્તિયા વા, દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા, આજીવવિપત્તિયા વા. યો તત્થ અનુવાદો અનુવદના અનુલ્લપના અનુભણના અનુસમ્પવઙ્કતા અબ્ભુસ્સહનતા અનુબલપ્પદાનં – ઇદં વુચ્ચતિ અનુવાદાધિકરણં કુસલં.

‘‘તત્થ કતમં અનુવાદાધિકરણં અકુસલં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું અકુસલચિત્તા અનુવદન્તિ – સીલવિપત્તિયા વા, આચારવિપત્તિયા વા, દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા, આજીવવિપત્તિયા વા. યો તત્થ અનુવાદો અનુવદના અનુલ્લપના અનુભણના અનુસમ્પવઙ્કતા અબ્ભુસ્સહનતા અનુબલપ્પદાનં – ઇદં વુચ્ચતિ અનુવાદાધિકરણં અકુસલં.

‘‘તત્થ કતમં અનુવાદાધિકરણં અબ્યાકતં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું અબ્યાકતચિત્તા અનુવદન્તિ – સીલવિપત્તિયા વા, આચારવિપત્તિયા વા, દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા, આજીવવિપત્તિયા વા. યો તત્થ અનુવાદો અનુવદના અનુલ્લપના અનુભણના અનુસમ્પવઙ્કતા અબ્ભુસ્સહનતા અનુબલપ્પદાનં – ઇદં વુચ્ચતિ અનુવાદાધિકરણં અબ્યાકતં.

૨૨૨. ‘‘આપત્તાધિકરણં કુસલં [ઇદં પદં કેસુચિ નત્થિ], અકુસલં, અબ્યાકતં? આપત્તાધિકરણં સિયા અકુસલં, સિયા અબ્યાકતં; નત્થિ આપત્તાધિકરણં કુસલં. તત્થ કતમં આપત્તાધિકરણં અકુસલં? યં જાનન્તો સઞ્જાનન્તો ચેચ્ચ અભિવિતરિત્વા વીતિક્કમો – ઇદં વુચ્ચતિ આપત્તાધિકરણં અકુસલં.

‘‘તત્થ કતમં આપત્તાધિકરણં અબ્યાકતં? યં અજાનન્તો અસઞ્જાનન્તો અચેચ્ચ અનભિવિતરિત્વા વીતિક્કમો – ઇદં વુચ્ચતિ આપત્તાધિકરણં અબ્યાકતં.

૨૨૩. ‘‘કિચ્ચાધિકરણં કુસલં, અકુસલં, અબ્યાકતં? કિચ્ચાધિકરણં સિયા કુસલં, સિયા અકુસલં, સિયા અબ્યાકતં. તત્થ કતમં કિચ્ચાધિકરણં કુસલં? યં સઙ્ઘો કુસલચિત્તો કમ્મં કરોતિ – અપલોકનકમ્મં, ઞત્તિકમ્મં, ઞત્તિદુતિયકમ્મં, ઞત્તિચતુત્થકમ્મં – ઇદં વુચ્ચતિ કિચ્ચાધિકરણં કુસલં.

‘‘તત્થ કતમં કિચ્ચાધિકરણં અકુસલં? યં સઙ્ઘો અકુસલચિત્તો કમ્મં કરોતિ – અપલોકનકમ્મં, ઞત્તિકમ્મં, ઞત્તિદુતિયકમ્મં, ઞત્તિચતુત્થકમ્મં – ઇદં વુચ્ચતિ કિચ્ચાધિકરણં અકુસલં.

‘‘તત્થ કતમં કિચ્ચાધિકરણં અબ્યાકતં? યં સઙ્ઘો અબ્યાકતચિત્તો કમ્મં કરોતિ – અપલોકનકમ્મં, ઞત્તિકમ્મં, ઞત્તિદુતિયકમ્મં, ઞત્તિચતુત્થકમ્મં – ઇદં વુચ્ચતિ કિચ્ચાધિકરણં અબ્યાકતં.

૨૨૪. [પરિ. ૩૫૫] ‘‘વિવાદો વિવાદાધિકરણં, વિવાદો નો અધિકરણં, અધિકરણં નો વિવાદો, અધિકરણઞ્ચેવ વિવાદો ચ. સિયા વિવાદો વિવાદાધિકરણં, સિયા વિવાદો નો અધિકરણં, સિયા અધિકરણં નો વિવાદો, સિયા અધિકરણઞ્ચેવ વિવાદો ચ.

‘‘તત્થ કતમો વિવાદો વિવાદાધિકરણં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ વિવદન્તિ – ધમ્મોતિ વા અધમ્મોતિ વા…પે… દુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તીતિ વા. યં તત્થ ભણ્ડનં કલહો વિગ્ગહો વિવાદો નાનાવાદો અઞ્ઞથાવાદો વિપચ્ચતાય વોહારો મેધગં – અયં વિવાદો વિવાદાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમો વિવાદો નો અધિકરણં? માતાપિ પુત્તેન વિવદતિ, પુત્તોપિ માતરા વિવદતિ, પિતાપિ પુત્તેન વિવદતિ, પુત્તોપિ પિતરા વિવદતિ, ભાતાપિ ભાતરા વિવદતિ, ભાતાપિ ભગિનિયા વિવદતિ, ભગિનીપિ ભાતરા વિવદતિ, સહાયોપિ સહાયેન વિવદતિ – અયં વિવાદો નો અધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણં નો વિવાદો? અનુવાદાધિકરણં, આપત્તાધિકરણં, કિચ્ચાધિકરણં – ઇદં અધિકરણં નો વિવાદો.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણઞ્ચેવ વિવાદો ચ? વિવાદાધિકરણં અધિકરણઞ્ચેવ વિવાદો ચ.

૨૨૫. [પરિ. ૩૫૬] ‘‘અનુવાદો અનુવાદાધિકરણં, અનુવાદો નો અધિકરણં, અધિકરણં નો અનુવાદો, અધિકરણઞ્ચેવ અનુવાદો ચ. સિયા અનુવાદો અનુવાદાધિકરણં, સિયા અનુવાદો નો અધિકરણં, સિયા અધિકરણં નો અનુવાદો, સિયા અધિકરણઞ્ચેવ અનુવાદો ચ.

‘‘તત્થ કતમો અનુવાદો અનુવાદાધિકરણં? ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ ભિક્ખું અનુવદન્તિ – સીલવિપત્તિયા વા, આચારવિપત્તિયા વા, દિટ્ઠિવિપત્તિયા વા, આજીવવિપત્તિયા વા. યો તત્થ અનુવાદો અનુવદના અનુલ્લપના અનુભણના અનુસમ્પવઙ્કતા અબ્ભુસ્સહનતા અનુબલપ્પદાનં – અયં અનુવાદો અનુવાદાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમો અનુવાદો નો અધિકરણં? માતાપિ પુત્તં અનુવદતિ, પુત્તોપિ માતરં અનુવદતિ, પિતાપિ પુત્તં અનુવદતિ, પુત્તોપિ પિતરં અનુવદતિ, ભાતાપિ ભાતરં અનુવદતિ, ભાતાપિ ભગિનિં અનુવદતિ, ભગિનીપિ ભાતરં અનુવદતિ, સહાયોપિ સહાયં અનુવદતિ – અયં અનુવાદો નો અધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણં નો અનુવાદો? આપત્તાધિકરણં, કિચ્ચાધિકરણં, વિવાદાધિકરણં – ઇદં અધિકરણં નો અનુવાદો.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણઞ્ચેવ અનુવાદો ચ? અનુવાદાધિકરણં અધિકરણઞ્ચેવ અનુવાદો ચ.

૨૨૬. [પરિ. ૩૫૭] ‘‘આપત્તિ આપત્તાધિકરણં, આપત્તિ નો અધિકરણં, અધિકરણં નો આપત્તિ, અધિકરણઞ્ચેવ આપત્તિ ચ. સિયા આપત્તિ આપત્તાધિકરણં, સિયા આપત્તિ નો અધિકરણં, સિયા અધિકરણં નો આપત્તિ, સિયા અધિકરણઞ્ચેવ આપત્તિ ચ. ‘‘તત્થ કતમં આપત્તિ આપત્તાધિકરણં? પઞ્ચપિ આપત્તિક્ખન્ધા આપત્તાધિકરણં, સત્તપિ આપત્તિક્ખન્ધા આપત્તાધિકરણં – અયં આપત્તિ આપત્તાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં આપત્તિ નો અધિકરણં? સોતાપત્તિ સમાપત્તિ – અયં આપત્તિ નો અધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણં નો આપત્તિ? કિચ્ચાધિકરણં, વિવાદાધિકરણં, અનુવાદાધિકરણં – ઇદં અધિકરણં નો આપત્તિ.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણઞ્ચેવ આપત્તિ ચ? આપત્તાધિકરણં અધિકરણઞ્ચેવ આપત્તિ ચ.

૨૨૭. [પરિ. ૩૫૮] ‘‘કિચ્ચં કિચ્ચાધિકરણં, કિચ્ચં નો અધિકરણં, અધિકરણં નો કિચ્ચં, અધિકરણઞ્ચેવ કિચ્ચઞ્ચ. સિયા કિચ્ચં કિચ્ચાધિકરણં, સિયા કિચ્ચં નો અધિકરણં, સિયા અધિકરણં નો કિચ્ચં, સિયા અધિકરણઞ્ચેવ કિચ્ચઞ્ચ.

‘‘તત્થ કતમં કિચ્ચં કિચ્ચાધિકરણં? યા સઙ્ઘસ્સ કિચ્ચયતા, કરણીયતા, અપલોકનકમ્મં, ઞત્તિકમ્મં, ઞત્તિદુતિયકમ્મં, ઞત્તિચતુત્થકમ્મં – ઇદં કિચ્ચં કિચ્ચાધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં કિચ્ચં નો અધિકરણં? આચરિયકિચ્ચં, ઉપજ્ઝાયકિચ્ચં, સમાનુપજ્ઝાયકિચ્ચં, સમાનાચરિયકિચ્ચં – ઇદં કિચ્ચં નો અધિકરણં.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણં નો કિચ્ચં? વિવાદાધિકરણં, અનુવાદાધિકરણં, આપત્તાધિકરણં – ઇદં અધિકરણં નો કિચ્ચં.

‘‘તત્થ કતમં અધિકરણઞ્ચેવ કિચ્ચઞ્ચ? કિચ્ચાધિકરણં અધિકરણઞ્ચેવ કિચ્ચઞ્ચ.