૩. અમૂળ્હવિનયો

૧૯૬. તેન ખો પન સમયેન ગગ્ગો ભિક્ખુ ઉમ્મત્તકો હોતિ, ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં હોતિ ભાસિતપરિક્કન્તં. ભિક્ખૂ ગગ્ગં ભિક્ખું ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન અજ્ઝાચિણ્ણેન આપત્તિયા ચોદેન્તિ – ‘‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’’તિ? સો એવં વદેતિ – ‘‘અહં ખો, આવુસો, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. નાહં તં સરામિ. મૂળ્હેન મે એતં કત’’ન્તિ. એવમ્પિ નં વુચ્ચમાના ચોદેન્તેવ – ‘‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’’તિ? યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા..પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખૂ ગગ્ગં ભિક્ખું ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન અજ્ઝાચિણ્ણેન આપત્તિયા ચોદેસ્સન્તિ – ‘‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ! સો એવં વદેતિ – ‘અહં ખો, આવુસો, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. નાહં તં સરામિ. મૂળ્હેન મે એતં કત’ન્તિ. એવમ્પિ નં વુચ્ચમાના ચોદેન્તેવ – ‘‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’’તિ? અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે…પે… સચ્ચં ભગવા’’તિ…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો ગગ્ગસ્સ ભિક્ખુનો અમૂળ્હસ્સ અમૂળ્હવિનયં દેતુ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બો – ‘‘તેન, ભિક્ખવે, ગગ્ગેન ભિક્ખુના સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા, એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા, વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા, ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા, અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા, એવમસ્સ વચનીયો – ‘અહં, ભન્તે, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. મં ભિક્ખૂ ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન અજ્ઝાચિણ્ણેન આપત્તિયા ચોદેન્તિ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? ત્યાહં એવં વદામિ – ‘અહં ખો, આવુસો, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. નાહં તં સરામિ. મૂળ્હેન મે એતં કત’ન્તિ. એવમ્પિ મં વુચ્ચમાના ચોદેન્તેવ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સોહં, ભન્તે, અમૂળ્હો સઙ્ઘં અમૂળ્હવિનયં યાચામી’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બો. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બો – ‘અહં, ભન્તે, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. મં ભિક્ખૂ ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન અજ્ઝાચિણ્ણેન આપત્તિયા ચોદેન્તિ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? ત્યાહં એવં વદામિ – ‘અહં ખો, આવુસો, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. નાહં તં સરામિ મૂળ્હેન મે એતં કત’ન્તિ. એવમ્પિ મં વુચ્ચમાના ચોદેન્તેવ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સોહં અમૂળ્હો [સોહં ભન્તે અમૂળ્હો (ક.)] તતિયમ્પિ, ભન્તે, સઙ્ઘં અમૂળ્હવિનયં યાચામી’તિ. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૯૭. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ગગ્ગો ભિક્ખુ ઉમ્મત્તકો અહોસિ ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. ભિક્ખૂ ગગ્ગં ભિક્ખું ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન અજ્ઝાચિણ્ણેન આપત્તિયા ચોદેન્તિ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો એવં વદેતિ – ‘અહં ખો, આવુસો, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. નાહં તં સરામિ, મૂળ્હેન મે એતં કત’ન્તિ. એવમ્પિ નં વુચ્ચમાના ચોદેન્તેવ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો અમૂળ્હો સઙ્ઘં અમૂળ્હવિનયં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ગગ્ગસ્સ ભિક્ખુનો અમૂળ્હસ્સ અમૂળ્હવિનયં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ગગ્ગો ભિક્ખુ ઉમ્મત્તકો અહોસિ ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. ભિક્ખૂ ગગ્ગં ભિક્ખું ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન અજ્ઝાચિણ્ણેન આપત્તિયા ચોદેન્તિ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો એવં વદેતિ – ‘અહં ખો, આવુસો, ઉમ્મત્તકો અહોસિં ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન મે ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં ભાસિતપરિક્કન્તં. નાહં તં સરામિ મૂળ્હેન મે એતં કત’ન્તિ. એવમ્પિ નં વુચ્ચમાના ચોદેન્તેવ – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો અમૂળ્હો સઙ્ઘં અમૂળ્હવિનયં યાચતિ. સઙ્ઘો ગગ્ગસ્સ ભિક્ખુનો અમૂળ્હસ્સ અમૂળ્હવિનયં દેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ગગ્ગસ્સ ભિક્ખુનો અમૂળ્હસ્સ અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે….

‘‘દિન્નો સઙ્ઘેન ગગ્ગસ્સ ભિક્ખુનો અમૂળ્હસ્સ અમૂળ્હવિનયો. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

૧૯૮. ‘‘તીણિમાનિ, ભિક્ખવે, અધમ્મિકાનિ અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનાનિ, તીણિ ધમ્મિકાનિ. કમ્માનિ તીણિ અધમ્મિકાનિ અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનાનિ?

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો હોતિ. તમેનં ચોદેતિ સઙ્ઘો વા, સમ્બહુલા વા, એકપુગ્ગલો વા – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો સરમાનોવ એવં વદેતિ – ‘ન ખો અહં, આવુસો, સરામિ એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ. તસ્સ સઙ્ઘો અમૂળ્હવિનયં દેતિ. અધમ્મિકં અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો હોતિ. તમેનં ચોદેતિ સઙ્ઘો વા, સમ્બહુલા વા, એકપુગ્ગલો વા – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો સરમાનોવ એવં વદેતિ – ‘સરામિ ખો અહં, આવુસો, યથાસુપિનન્તેના’તિ. તસ્સ સઙ્ઘો અમૂળ્હવિનયં દેતિ. અધમ્મિકં અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આપત્તિં આપન્નો હોતિ. તમેનં ચોદેતિ સઙ્ઘો વા, સમ્બહુલા વા, એકપુગ્ગલો વા – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો અનુમ્મત્તકો ઉમ્મત્તકાલયં કરોતિ – ‘અહમ્પિ ખો એવં કરોમિ. તુમ્હેપિ એવં કરોથ. મય્હમ્પિ એતં કપ્પતિ. તુમ્હાકમ્પેતં કપ્પતી’તિ. તસ્સ સઙ્ઘો અમૂળ્હવિનયં દેતિ. અધમ્મિકં અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં. ઇમાનિ તીણિ અધમ્મિકાનિ અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનાનિ.

૧૯૯. ‘‘કતમાનિ તીણિ ધમ્મિકાનિ અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનાનિ?

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉમ્મત્તકો હોતિ ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં હોતિ ભાસિતપરિક્કન્તં. તમેનં ચોદેતિ સઙ્ઘો વા, સમ્બહુલા વા, એકપુગ્ગલો વા – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો અસ્સરમાનોવ એવં વદેતિ – ‘ન ખો અહં, આવુસો, સરામિ એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ. તસ્સ સઙ્ઘો અમૂળ્હવિનયં દેતિ. ધમ્મિકં અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉમ્મત્તકો હોતિ ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં હોતિ ભાસિતપરિક્કન્તં. તમેનં ચોદેતિ સઙ્ઘો વા, સમ્બહુલા વા, એકપુગ્ગલો વા – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો અસ્સરમાનોવ એવં વદેતિ – ‘સરામિ ખો અહં, આવુસો, યથા સુપિનન્તેના’તિ. તસ્સ સઙ્ઘો અમૂળ્હવિનયં દેતિ. ધમ્મિકં અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉમ્મત્તકો હોતિ ચિત્તવિપરિયાસકતો. તેન ઉમ્મત્તકેન ચિત્તવિપરિયાસકતેન બહું અસ્સામણકં અજ્ઝાચિણ્ણં હોતિ ભાસિતપરિક્કન્તં. તમેનં ચોદેતિ સઙ્ઘો વા, સમ્બહુલા વા, એકપુગ્ગલો વા – ‘સરતાયસ્મા એવરૂપિં આપત્તિં આપજ્જિતા’તિ? સો ઉમ્મત્તકો ઉમ્મત્તકાલયં કરોતિ – ‘અહમ્પિ એવં કરોમિ. તુમ્હેપિ એવં કરોથ. મય્હમ્પિ એતં કપ્પતિ. તુમ્હાકમ્પેતં કપ્પતી’તિ. તસ્સ સઙ્ઘો અમૂળ્હવિનયં દેતિ. ધમ્મિકં અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનં. ‘‘ઇમાનિ તીણિ ધમ્મિકાનિ અમૂળ્હવિનયસ્સ દાનાની’’તિ.