૨. સતિવિનયો

૧૮૯. [ઇદં વત્થુ પારા. ૩૮૦ આદયો] તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતા દબ્બેન મલ્લપુત્તેન જાતિયા સત્તવસ્સેન અરહત્તં સચ્છિકતં હોતિ. યં કિઞ્ચિ સાવકેન પત્તબ્બં સબ્બં તેન અનુપ્પત્તં હોતિ. નત્થિ ચસ્સ કિઞ્ચિ ઉત્તરિ [ઉત્તરિં (સી.)] કરણીયં, કતસ્સ વા પતિચયો. અથ ખો આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘‘મયા ખો જાતિયા સત્તવસ્સેન અરહત્તં સચ્છિકતં. યં કિઞ્ચિ સાવકેન પત્તબ્બં સબ્બં મયા અનુપ્પત્તં. નત્થિ ચ મે કિઞ્ચિ ઉત્તરિકરણીયં, કતસ્સ વા પતિચયો. કિં નુ ખો અહં સઙ્ઘસ્સ વેય્યાવચ્ચં કરેય્ય’’ન્તિ?

અથ ખો આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘યંનૂનાહં સઙ્ઘસ્સ સેનાસનઞ્ચ પઞ્ઞપેય્યં ભત્તાનિ ચ ઉદ્દિસેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધ મય્હં, ભન્તે, રહોગતસ્સ પટિસલ્લીનસ્સ એવં ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ – ‘મયા ખો જાતિયા સત્તવસ્સેન અરહત્તં સચ્છિકતં. યં કિઞ્ચિ સાવકેન પત્તબ્બં, સબ્બં મયા અનુપ્પત્તં. નત્થિ ચ મે કિઞ્ચિ ઉત્તરિકરણીયં, કતસ્સ વા પતિચયો. કિં નુ ખો અહં સઙ્ઘસ્સ વેય્યાવચ્ચં કરેય્ય’ન્તિ? તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘યંનૂનાહં સઙ્ઘસ્સ સેનાસનઞ્ચ પઞ્ઞપેય્યં ભત્તાનિ ચ ઉદ્દિસેય્ય’ન્તિ. ઇચ્છામહં, ભન્તે, સઙ્ઘસ્સ સેનાસનઞ્ચ પઞ્ઞાપેતું ભત્તાનિ ચ ઉદ્દિસિતુ’’ન્તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, દબ્બ. તેન હિ ત્વં, દબ્બ, સઙ્ઘસ્સ સેનાસનઞ્ચ પઞ્ઞપેહિ ભત્તાનિ ચ ઉદ્દિસાહી’’તિ [ઉદ્દિસાતિ (પારા. ૩૮૦)]. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો ભગવતો પચ્ચસ્સોસિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો દબ્બં મલ્લપુત્તં સેનાસનપઞ્ઞાપકઞ્ચ ભત્તુદ્દેસકઞ્ચ સમ્મન્નતુ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, સમ્મન્નિતબ્બો. પઠમં દબ્બો મલ્લપુત્તો યાચિતબ્બો [દબ્બો યાચિતબ્બો (સ્યા. ક.)]. યાચિત્વા બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૯૦. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં સેનાસનપઞ્ઞાપકઞ્ચ ભત્તુદ્દેસકઞ્ચ સમ્મન્નેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. સઙ્ઘો આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં સેનાસનપઞ્ઞાપકઞ્ચ ભત્તુદ્દેસકઞ્ચ સમ્મન્નતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સેનાસનપઞ્ઞાપકસ્સ ચ ભત્તુદ્દેસકસ્સ ચ સમ્મુતિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘સમ્મતો સઙ્ઘેન આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સેનાસનપઞ્ઞાપકો ચ ભત્તુદ્દેસકો ચ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

૧૯૧. સમ્મતો ચ પનાયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સભાગાનં ભિક્ખૂનં એકજ્ઝં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ. યે તે ભિક્ખૂ સુત્તન્તિકા તેસં એકજ્ઝં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ – તે અઞ્ઞમઞ્ઞં સુત્તન્તં સઙ્ગાયિસ્સન્તીતિ. યે તે ભિક્ખૂ વિનયધરા તેસં એકજ્ઝં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ – તે અઞ્ઞમઞ્ઞં વિનયં વિનિચ્છિનિસ્સન્તીતિ. યે તે ભિક્ખૂ ધમ્મકથિકા તેસં એકજ્ઝં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ – તે અઞ્ઞમઞ્ઞં ધમ્મં સાકચ્છિસ્સન્તીતિ. યે તે ભિક્ખૂ ઝાયિનો તેસં એકજ્ઝં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ – તે અઞ્ઞમઞ્ઞં ન બ્યાબાધિસ્સન્તીતિ. યે તે ભિક્ખૂ તિરચ્છાનકથિકા કાયદળ્હિબહુલા [કાયદડ્ઢિબહુલા (સી.)] વિહરન્તિ તેસમ્પિ એકજ્ઝં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ – ઇમાયપિમે આયસ્મન્તો રતિયા અચ્છિસ્સન્તીતિ. યેપિ તે ભિક્ખૂ વિકાલે આગચ્છન્તિ તેસમ્પિ તેજોધાતું સમાપજ્જિત્વા તેનેવ આલોકેન સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ; અપિસુ ભિક્ખૂ સઞ્ચિચ્ચ વિકાલે આગચ્છન્તિ – મયં આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ ઇદ્ધિપાટિહારિયં પસ્સિસ્સામાતિ.

તે આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘‘અમ્હાકં, આવુસો દબ્બ, સેનાસનં પઞ્ઞપેહી’’તિ. તે આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો એવં વદેતિ – ‘‘કત્થ આયસ્મન્તા ઇચ્છન્તિ કત્થ પઞ્ઞપેમી’’તિ? તે સઞ્ચિચ્ચ દૂરે અપદિસન્તિ – ‘‘અમ્હાકં, આવુસો દબ્બ, ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, ચોરપપાતે સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, ઇસિગિલિપસ્સે કાળસિલાયં સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, વેભારપસ્સે સત્તપણ્ણિગુહાયં સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, સીતવને સપ્પસોણ્ડિકપબ્ભારે સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, ગોતમકકન્દરાયં [ગોમટકન્દરાયં (સ્યા. કં.)] સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, તિન્દુકકન્દરાયં સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, તપોદકન્દરાયં [કપોતકન્દરાયં (ક.)] સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, તપોદારામે સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, જીવકમ્બવને સેનાસનં પઞ્ઞપેહિ. અમ્હાકં, આવુસો, મદ્દકુચ્છિમ્હિ મિગદાયે સેનાસનં પઞ્ઞપેહી’’તિ.

તેસં આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો તેજોધાતું સમાપજ્જિત્વા અઙ્ગુલિયા જલમાનાય પુરતો પુરતો ગચ્છતિ. તેપિ તેનેવ આલોકેન આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો ગચ્છન્તિ. તેસં આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો એવં સેનાસનં પઞ્ઞપેતિ – અયં મઞ્ચો, ઇદં પીઠં, અયં ભિસિ, ઇદં બિબ્બોહનં [બિમ્બોહનં (સી. સ્યા. કં.)], ઇદં વચ્ચટ્ઠાનં, ઇદં પસ્સાવટ્ઠાનં, ઇદં પાનીયં, ઇદં પરિભોજનીયં, અયં કત્તરદણ્ડો, ઇદં સઙ્ઘસ્સ કતિકસણ્ઠાનં, ઇમં કાલં પવિસિતબ્બં, ઇમં કાલં નિક્ખમિતબ્બન્તિ. તેસં આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો એવં સેનાસનં પઞ્ઞપેત્વા પુનદેવ વેળુવનં પચ્ચાગચ્છતિ.

૧૯૨. તેન ખો પન સમયેન મેત્તિયભૂમજકા [મેત્તિયભુમ્મજકા (સી. સ્યા. કં.)] ભિક્ખૂ નવકા ચેવ હોન્તિ અપ્પપુઞ્ઞા ચ. યાનિ સઙ્ઘસ્સ લામકાનિ સેનાસનાનિ તાનિ તેસં પાપુણન્તિ લામકાનિ ચ ભત્તાનિ. તેન ખો પન સમયેન રાજગહે મનુસ્સા ઇચ્છન્તિ થેરાનં ભિક્ખૂનં અભિસઙ્ખારિકં પિણ્ડપાતં દાતું – સપ્પિમ્પિ, તેલમ્પિ, ઉત્તરિભઙ્ગમ્પિ. મેત્તિયભૂમજકાનં પન ભિક્ખૂનં પાકતિકં દેન્તિ – યથારન્ધં [યથારદ્ધં (સ્યા.)] કણાજકં બિલઙ્ગદુતિયં. તે પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપ્પટિક્કન્તા થેરે ભિક્ખૂ પુચ્છન્તિ – ‘‘તુમ્હાકં, આવુસો, ભત્તગ્ગે કિં અહોસિ, તુમ્હાકં કિં અહોસી’’તિ [કિં નાહોસિ (સ્યા. કં.)]? એકચ્ચે થેરા એવં વદન્તિ – ‘‘અમ્હાકં, આવુસો, સપ્પિ અહોસિ, તેલં અહોસિ, ઉત્તરિભઙ્ગં અહોસી’’તિ. મેત્તિયભૂમજકા પન ભિક્ખૂ એવં વદન્તિ – ‘‘અમ્હાકં, આવુસો, ન કિઞ્ચિ અહોસિ – પાકતિકં યથારન્ધં કણાજકં બિલઙ્ગદુતિય’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન કલ્યાણભત્તિકો ગહપતિ સઙ્ઘસ્સ ચતુક્કભત્તં દેતિ નિચ્ચભત્તં. સો ભત્તગ્ગે સપુત્તદારો ઉપતિટ્ઠિત્વા પરિવિસતિ – અઞ્ઞે ઓદનેન પુચ્છન્તિ, અઞ્ઞે સૂપેન પુચ્છન્તિ, અઞ્ઞે તેલેન પુચ્છન્તિ, અઞ્ઞે ઉત્તરિભઙ્ગેન પુચ્છન્તિ. તેન ખો પન સમયેન કલ્યાણભત્તિકસ્સ ગહપતિનો ભત્તં સ્વાતનાય મેત્તિયભૂમજકાનં ભિક્ખૂનં ઉદ્દિટ્ઠં હોતિ. અથ ખો કલ્યાણભત્તિકો ગહપતિ આરામં અગમાસિ કેનચિદેવ કરણીયેન. સો યેનાયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો કલ્યાણભત્તિકં ગહપતિં આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. અથ ખો કલ્યાણભત્તિકો ગહપતિ આયસ્મતા દબ્બેન મલ્લપુત્તેન ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતો સમાદપિતો સમુત્તેજિતો સમ્પહંસિતો આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં એતદવોચ – ‘‘કસ્સ, ભન્તે, અમ્હાકં ઘરે સ્વાતનાય ભત્તં ઉદ્દિટ્ઠ’’ન્તિ? ‘‘મેત્તિયભૂમજકાનં ખો, ગહપતિ, ભિક્ખૂનં તુમ્હાકં ઘરે સ્વાતનાય ભત્તં ઉદ્દિટ્ઠ’’ન્તિ. અથ ખો કલ્યાણભત્તિકો ગહપતિ અનત્તમનો અહોસિ. કથઞ્હિ નામ પાપભિક્ખૂ અમ્હાકં ઘરે ભુઞ્જિસ્સન્તીતિ ઘરં ગન્ત્વા દાસિં આણાપેસિ – ‘‘યે, જે, સ્વે ભત્તિકા આગચ્છન્તિ તે કોટ્ઠકે આસનં પઞ્ઞપેત્વા કણાજકેન બિલઙ્ગદુતિયેન પરિવિસા’’તિ. ‘‘એવં અય્યા’’તિ ખો સા દાસી કલ્યાણભત્તિકસ્સ ગહપતિનો પચ્ચસ્સોસિ.

અથ ખો મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ – હિય્યો ખો, આવુસો, અમ્હાકં કલ્યાણભત્તિકસ્સ ગહપતિનો ભત્તં ઉદ્દિટ્ઠં; સ્વે અમ્હે કલ્યાણભત્તિકો ગહપતિ સપુત્તદારો ઉપતિટ્ઠિત્વા પરિવિસિસ્સતિ; અઞ્ઞે ઓદનેન પુચ્છિસ્સન્તિ, અઞ્ઞે સૂપેન પુચ્છિસ્સન્તિ, અઞ્ઞે તેલેન પુચ્છિસ્સન્તિ, અઞ્ઞે ઉત્તરિભઙ્ગેન પુચ્છિસ્સન્તીતિ. તે તેનેવ સોમનસ્સેન ન ચિત્તરૂપં રત્તિયા સુપિંસુ. અથ ખો મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન કલ્યાણભત્તિકસ્સ ગહપતિનો નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિંસુ. અદ્દસા ખો સા દાસી મેત્તિયભૂમજકે ભિક્ખૂ દૂરતોવ આગચ્છન્તે; દિસ્વાન કોટ્ઠકે આસનં પઞ્ઞાપેત્વા મેત્તિયભૂમજકે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘નિસીદથ, ભન્તે’’તિ. અથ ખો મેત્તિયભૂમજકાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘નિસ્સંસયં ખો ન તાવ ભત્તં સિદ્ધં ભવિસ્સતિ યથા મયં કોટ્ઠકે નિસીદાપિયામા’’તિ [નિસીદાપેય્યામાતિ (ક.)]. અથ ખો સા દાસી કણાજકેન [કાણાજકેન (સ્યા. કં.)] બિલઙ્ગદુતિયેન ઉપગઞ્છિ – ભુઞ્જથ, ભન્તેતિ. ‘‘મયં ખો, ભગિનિ, નિચ્ચભત્તિકા’’તિ. ‘‘જાનામિ અય્યા નિચ્ચભત્તિકાતિ. અપિ ચાહં હિય્યોવ ગહપતિના આણત્તા – ‘યે, જે, સ્વે ભત્તિકા આગચ્છન્તિ, તે કોટ્ઠકે આસનં પઞ્ઞાપેત્વા કણાજકેન બિલઙ્ગદુતિયેન પરિવિસા’તિ. ભુઞ્જથ, ભન્તે’’તિ. અથ ખો મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ – હિય્યો ખો, આવુસો, કલ્યાણભત્તિકો ગહપતિ આરામં અગમાસિ દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સન્તિકે. નિસ્સંસયં ખો મયં દબ્બેન મલ્લપુત્તેન ગહપતિનો અન્તરે પરિભિન્નાતિ [સન્તિકે પરિભિન્નાતિ (સ્યા. કં.)]. તે તેનેવ દોમનસ્સેન ન ચિત્તરૂપં ભુઞ્જિંસુ. અથ ખો મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપ્પટિક્કન્તા આરામં ગન્ત્વા પત્તચીવરં પટિસામેત્વા બહારામકોટ્ઠકે સઙ્ઘાટિપલ્લત્થિકાય નિસીદિંસુ તુણ્હીભૂતા મઙ્કુભૂતા પત્તક્ખન્ધા અધોમુખા પજ્ઝાયન્તા અપ્પટિભાના.

અથ ખો મેત્તિયા ભિક્ખુની યેન મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા મેત્તિયભૂમજકે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘વન્દામિ અય્યા’’તિ. એવં વુત્તે મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ નાલપિંસુ. દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો મેત્તિયા ભિક્ખુની મેત્તિયભૂમજકે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘વન્દામિ અય્યા’’તિ. તતિયમ્પિ ખો મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ નાલપિંસુ. ‘‘ક્યાહં અય્યાનં અપરજ્ઝામિ? કિસ્સ મં અય્યા નાલપન્તી’’તિ? ‘‘તથા હિ પન ત્વં, ભગિનિ, અમ્હે દબ્બેન મલ્લપુત્તેન વિહેઠિયમાને અજ્ઝુપેક્ખસી’’તિ? ‘‘ક્યાહં, અય્યા, કરોમી’’તિ? ‘‘સચે ખો ત્વં, ભગિનિ, ઇચ્છેય્યાસિ, અજ્જેવ ભગવા આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં નાસાપેય્યા’’તિ. ‘‘ક્યાહં, અય્યા, કરોમિ? કિં મયા સક્કા કાતુ’’ન્તિ? ‘‘એહિ ત્વં, ભગિનિ, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એવં વદેહિ – ‘ઇદં, ભન્તે, નચ્છન્નં નપ્પતિરૂપં, યાયં, ભન્તે, દિસા અભયા અનીતિકા અનુપદ્દવા સાયં દિસા સભયા સઈતિકા સઉપદ્દવા; યતો નિવાતં તતો સવાતં [તતો પવાતં (સી. સ્યા. કં.)]; ઉદકં મઞ્ઞે આદિત્તં; અય્યેનમ્હિ દબ્બેન મલ્લપુત્તેન દૂસિતા’’’તિ. ‘‘એવં અય્યા’’તિ ખો મેત્તિયા ભિક્ખુની મેત્તિયભૂમજકાનં ભિક્ખૂનં પટિસ્સુત્વા [પટિસ્સુણિત્વા (સ્યા. કં.)] યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતા ખો મેત્તિયા [સા મેત્તિયા (સ્યા. ક.)] ભિક્ખુની ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇદં, ભન્તે, નચ્છન્નં નપ્પતિરૂપં, યાયં, ભન્તે, દિસા અભયા અનીતિકા અનુપદ્દવા સાયં દિસા સભયા સઈતિકા સઉપદ્દવા; યતો નિવાતં તતો સવાતં; ઉદકં મઞ્ઞે આદિત્તં; અય્યેનમ્હિ દબ્બેન મલ્લપુત્તેન દૂસિતા’’તિ.

૧૯૩. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં પટિપુચ્છિ – ‘‘સરસિ ત્વં, દબ્બ, એવરૂપં કત્તા યથાયં ભિક્ખુની આહા’’તિ? ‘‘યથા મં, ભન્તે, ભગવા જાનાતી’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો ભગવા આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં એતદવોચ – ‘‘સરસિ ત્વં, દબ્બ, એવરૂપં કત્તા યથાયં ભિક્ખુની આહા’’તિ? ‘‘યથા મં, ભન્તે, ભગવા જાનાતી’’તિ. તતિયમ્પિ ખો ભગવા આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં એતદવોચ – ‘‘સરસિ ત્વં, દબ્બ, એવરૂપં કત્તા યથાયં ભિક્ખુની આહા’’તિ? ‘‘યથા મં, ભન્તે, ભગવા જાનાતી’’તિ. ‘‘ન ખો, દબ્બ, દબ્બા એવં નિબ્બેઠેન્તિ. સચે તયા કતં કતન્તિ વદેહિ. સચે અકતં અકતન્તિ વદેહી’’તિ. ‘‘યતોહં, ભન્તે, જાતો નાભિજાનામિ સુપિનન્તેનપિ મેથુનં ધમ્મં પટિસેવિતા, પગેવ જાગરો’’તિ. અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, મેત્તિયં ભિક્ખુનિં નાસેથ. ઇમે ચ ભિક્ખૂ અનુયુઞ્જથા’’તિ. ઇદં વત્વા ભગવા ઉટ્ઠાયાસના વિહારં પાવિસિ.

અથ ખો તે ભિક્ખૂ મેત્તિયં ભિક્ખુનિં નાસેસું. અથ ખો મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ તે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘માવુસો, મેત્તિયં ભિક્ખુનિં નાસેથ, ન સા કિઞ્ચિ અપરજ્ઝતિ; અમ્હેહિ સા ઉસ્સાહિતા કુપિતેહિ અનત્તમનેહિ ચાવનાધિપ્પાયેહી’’તિ. ‘‘કિં પન તુમ્હે, આવુસો, આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેથા’’તિ? ‘‘એવમાવુસો’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેસ્સન્તી’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું …પે… ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ દબ્બં મલ્લપુત્તં અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં ભગવા’’તિ…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયં દેતુ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બો – ‘‘તેન, ભિક્ખવે, દબ્બેન મલ્લપુત્તેન સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા, એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા, વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા, ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા, અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા, એવમસ્સ વચનીયો – ‘ઇમે મં, ભન્તે, મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેન્તિ. સોહં, ભન્તે, સતિવેપુલ્લપ્પત્તો સઙ્ઘં સતિવિનયં યાચામી’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બો. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બો – ‘ઇમે મં, ભન્તે મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેન્તિ. સોહં [સોહં ભન્તે (ક.)] સતિવેપુલ્લપ્પત્તો તતિયમ્પિ, ભન્તે, સઙ્ઘં સતિવિનયં યાચામી’તિ. ‘‘બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૯૪. સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેન્તિ. આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સતિવેપુલ્લપ્પત્તો સઙ્ઘં સતિવિનયં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેન્તિ. આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સતિવેપુલ્લપ્પત્તો સઙ્ઘં સતિવિનયં યાચતિ. સઙ્ઘો આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયં દેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયસ્સ દાનં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે મેત્તિયભૂમજકા ભિક્ખૂ આયસ્મન્તં દબ્બં મલ્લપુત્તં અમૂલિકાય સીલવિપત્તિયા અનુદ્ધંસેન્તિ. આયસ્મા દબ્બો મલ્લપુત્તો સતિવેપુલ્લપ્પત્તો સઙ્ઘં સતિવિનયં યાચતિ. સઙ્ઘો આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયં દેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયસ્સ દાનં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘દિન્નો સઙ્ઘેન આયસ્મતો દબ્બસ્સ મલ્લપુત્તસ્સ સતિવેપુલ્લપ્પત્તસ્સ સતિવિનયો. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

૧૯૫. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, ધમ્મિકાનિ સતિવિનયસ્સ દાનાનિ. સુદ્ધો હોતિ ભિક્ખુ અનાપત્તિકો, અનુવદન્તિ ચ નં, યાચતિ ચ, તસ્સ સઙ્ઘો સતિવિનયં દેતિ ધમ્મેન સમગ્ગેન – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ ધમ્મિકાનિ સતિવિનયસ્સ દાનાની’’તિ.