૧૨. ઓતરણહારસમ્પાતવિભાવના

૭૪. યેન યેન પઞ્ઞત્તિહારસમ્પાતેન પઞ્ઞત્તિપ્પભેદા નિદ્ધારિતા, સો પઞ્ઞત્તિહારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો, ‘‘કતમો ઓતરણો હારસમ્પાતો’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તત્થ કતમો ઓતરણો હારસમ્પાતો’’તિઆદિમાહ.

‘‘તત્થ તિસ્સં ગાથાયં કતમાનિ ઇન્દ્રિયાનિ નિદ્ધારેત્વા કતમેહિ નિદ્ધારિતેહિ ધમ્મેહિ ઓતરતી’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તસ્મા’’તિઆદિ વુત્તં. યા ‘‘તસ્મા રક્ખિતચિત્તસ્સા’’તિઆદિગાથા વુત્તા, તિસ્સં ગાથાયં ‘‘તસ્મા…પે… પુરેક્ખારો’’તિ સુત્તપ્પદેસેન સમ્માદિટ્ઠિ ગહિતા, સમ્માદિટ્ઠિયા ગહિતાય પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સદ્ધાદિપઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ગહિતાનિ ભવન્તિ.

તાનિયેવ સદ્ધાદિપઞ્ચિન્દ્રિયાનિ વિજ્જાય ઉપકારત્તા વા પદટ્ઠાનત્તા વા વિજ્જા ભવન્તિ, વિજ્જુપ્પાદા તાદિસાય વિજ્જાય ઉપ્પાદા ઉપ્પાદહેતુતો અવિજ્જાનિરોધો સમ્ભવતિ, અવિજ્જાનિરોધા સઙ્ખારનિરોધો સમ્ભવતિ…પે… જાતિનિરોધા જરામરણનિરોધો સમ્ભવતીતિ. અયં ઓતરણા પટિચ્ચસમુપ્પાદેન પઞ્ચિન્દ્રિયાનં ઓતરણા નામ.

તાનિયેવ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સીલક્ખન્ધેન સમાધિક્ખન્ધેન પઞ્ઞાક્ખન્ધેન તીહિ ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતાનિ ભવન્તિ સદ્ધાવીરિયેહિ સીલસમ્ભવતો, સતિયા ચ પઞ્ઞાનુવત્તકત્તા. અયં ઓતરણા ખન્ધેહિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનં ઓતરણા નામ.

તાનિયેવ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ સઙ્ખારપરિયાપન્નાનિ ભવન્તિ. યે સઙ્ખારા અનાસવા ભવન્તિ, ભવઙ્ગા ભવહેતૂ નો ભવન્તિ, તે અનાસવા સઙ્ખારા ધમ્મધાતુસઙ્ગહિતા ભવન્તિ ધમ્મધાતુયા અન્તોગધત્તા. અયં ઓતરણા ધાતૂહિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનં ઓતરણા નામ.

સા અનાસવા ધમ્મધાતુ ધમ્માયતનપરિયાપન્ના ભવતિ, યં આયતનં અનાસવં ભવતિ, ભવઙ્ગં ભવહેતુ નો ભવતિ. અયં ઓતરણા આયતનેહિ ધમ્મધાતુયા ઓતરણા નામ.

‘‘એત્તકોવ ઓતરણો હારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો’’તિ વત્તબ્બત્તા ‘‘નિયુત્તો ઓતરણો હારસમ્પાતો’’તિ વુત્તં. યેન યેન સંવણ્ણનાવિસેસભૂતેન ઓતરણહારસમ્પાતેન સુત્તપ્પદેસત્થા ઓતરિતબ્બા, સો સો સંવણ્ણનાવિસેસભૂતો ઓતરણો હારસમ્પાતો નિયુત્તો યથારહં નિદ્ધારેત્વા યુજ્જિતબ્બોતિ અત્થો ગહેતબ્બોતિ.

ઇતિ ઓતરણહારસમ્પાતે સત્તિબલાનુરૂપા રચિતા

વિભાવના નિટ્ઠિતા.

પણ્ડિતેહિ પન…પે… ગહેતબ્બોતિ.

ઇતો પટ્ઠાય ‘‘તત્થ કતમો’’તિઆદિઅનુસન્ધ્યત્થો ચ પરિયોસાને ‘‘નિયુત્તો’’તિઆદિઅનુસન્ધ્યત્થો ચ વુત્તનયાનુસારેનેવ વિઞ્ઞાતબ્બો. કત્થચિ કત્થચિ પાઠે અપાકટંયેવ યથાબલં કથયિસ્સામ.