૭. આવટ્ટહારસમ્પાતવિભાવના

૬૯. યેન યેન ચતુબ્યૂહહારસમ્પાતેન નિરુત્યાધિપ્પાયનિદાનપુબ્બાપરાનુસન્ધયો વિભત્તા, સો ચતુબ્યૂહહારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો, ‘‘કતમો આવટ્ટહારસમ્પાતો’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તત્થ કતમો આવટ્ટો હારસમ્પાતો’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ કતમો સંવણ્ણનાવિસેસો આવટ્ટહારસમ્પાતો નામાતિ પુચ્છતિ.

‘‘કતમે સુત્તત્થા કથં આવટ્ટેતબ્બા’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તસ્મા’’તિઆદિ વુત્તં. નેક્ખમ્મસઙ્કપ્પસઙ્ખાતસમ્માસઙ્કપ્પબહુલો કસિણાદિવસેન, અવિહિંસાસઙ્કપ્પસઙ્ખાતસમ્માસઙ્કપ્પબહુલો મેત્તાદિવસેન અધિગતાય ચિત્તેકગ્ગતાય ચિત્તં ઠપેન્તો સંકિલેસતો રક્ખિતચિત્તો નામ હોતિ, ‘‘તસ્મા રક્ખિતચિત્તસ્સ, સમ્માસઙ્કપ્પગોચરો’’તિ ઇમિના રક્ખિતચિત્તે વુત્તે સતિ યા એકગ્ગતા આવટ્ટેતબ્બા, સા અયં એકગ્ગતા સમથો. ‘‘સમ્માદિટ્ઠિપુરેક્ખારો’’તિ ઇમિના સમ્માદિટ્ઠિપુરેક્ખારે વુત્તે સતિ યા પઞ્ઞા આવટ્ટેતબ્બા, સા અયં પઞ્ઞા વિપસ્સના. ‘‘ઞત્વાન ઉદયબ્બય’’ન્તિ ઇમિના ઉદયબ્બયઞાણસમન્નાગતે વુત્તે સતિ યા દુક્ખપરિજાનના આવટ્ટેતબ્બા, સા અયં દુક્ખપરિજાનના દુક્ખપરિઞ્ઞા. ‘‘થિનમિદ્ધાભિભૂ ભિક્ખૂ’’તિ ઇમિના પુગ્ગલાધિટ્ઠાનેન યં થિનમિદ્ધાભિભવનં વુત્તં, ઇદં થિનમિદ્ધાભિભવનં સમુદયપ્પહાનં. ‘‘સમ્મા દુગ્ગતિયો જહે’’તિ ઇમિના યો સબ્બદુગ્ગતિજહનસઙ્ખાતો અનુપ્પાદો વુત્તો, સો અયં અનુપ્પાદો નિરોધો. ઇતિ દુક્ખપરિઞ્ઞાય પરિઞ્ઞેતબ્બં દુક્ખસચ્ચં આવટ્ટેતબ્બં, સમુદયપ્પહાનેન પહાતબ્બં સમુદયસચ્ચં આવટ્ટેતબ્બં, નિરોધેન નિરોધસચ્ચં આવટ્ટેતબ્બં, સમથવિપસ્સનાહિ મગ્ગસચ્ચં આવટ્ટેતબ્બન્તિ ઇમાનિ ચત્તારિ સચ્ચાનિ આવટ્ટેતબ્બાનીતિ.

‘‘એત્તકોવ આવટ્ટો હારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો’’તિ વત્તબ્બત્તા ‘‘નિયુત્તો આવટ્ટો હારસમ્પાતો’’તિ વુત્તં. યેન યેન સંવણ્ણનાવિસેસભૂતેન આવટ્ટહારસમ્પાતેન સમથાદયો આવટ્ટેતબ્બા, સો સો સંવણ્ણનાવિસેસભૂતો આવટ્ટહારસમ્પાતો નિયુત્તો યથારહં નિદ્ધારેત્વા યુજ્જિતબ્બોતિ અત્થો ગહેતબ્બોતિ.

ઇતિ આવટ્ટહારસમ્પાતે સત્તિબલાનુરૂપા રચિતા

વિભાવના નિટ્ઠિતા.

પણ્ડિતેહિ પન…પે… ગહેતબ્બોતિ.