૧૭. ઝાનપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના

૧૭. સોમનસ્સદોમનસ્સસઙ્ખાતાનીતિ સોમનસ્સદોમનસ્સપરિયાયેન વુત્તાનિ, ઝાનઙ્ગભાવવિસેસનતો વા સોમનસ્સદોમનસ્સભૂતાનેવ સુખદુક્ખાનિ ઝાનઙ્ગાનિ, ન ઇતરસુખદુક્ખાનીતિ ઝાનઙ્ગભૂતાનંયેવ સુખદુક્ખાનં ઝાનઙ્ગભાવદસ્સનત્થં સોમનસ્સદોમનસ્સગ્ગહણં કતં. ઇદાનિ યથાવુત્તમેવ ‘‘દ્વિપઞ્ચવિઞ્ઞાણેસૂ’’તિઆદિના વિત્થારતો વિભાવેતિ, તં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ. તેનાતિ વિસેસનભૂતેન સોમનસ્સદોમનસ્સગ્ગહણેન.

અભિનિપાતમત્તત્તાતિ આરમ્મણકરણમત્તભાવતો. ચિન્તનાપવત્તિયા ઉપનિજ્ઝાયનપવત્તિયા. યથાવુત્તેનેવ કારણેનાતિ ‘‘ઉપનિજ્ઝાનાકારસ્સ અભાવતો’’તિ એતેન કારણેન. પુબ્બેતિઆદિતો. ચત્તારિ અઙ્ગાનિ વજ્જિતાનીતિ સત્તસુ અઙ્ગેસુ દસ્સિયમાનેસુ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ વજ્જિતાનિ. અટ્ઠકથા હેસાતિ લેસેન અપકાસેતબ્બતાય કારણમાહ. તીસુપિ એકમેવ વત્તબ્બં સિયા, તંસમાનલક્ખણતાય ઇતરેસં તિણ્ણમ્પિ ગહણં હોતીતિ. તિણ્ણં પન વચનેનાતિ ઉપેક્ખાસુખદુક્ખાનં અઝાનઙ્ગતાદસ્સનત્થેન વચનેન. તતો ઉપેક્ખાદિતો અઞ્ઞસ્સ ધમ્મસ્સ ચિત્તેકગ્ગતાય ઝાનઙ્ગન્તિ ઉદ્ધટભાવો આપજ્જતિ અઝાનઙ્ગેસુ અગ્ગહિતત્તા. યથાવુત્તકારણતોતિ ‘‘ઉપનિજ્ઝાનાકારસ્સ અભાવતો’’તિ વુત્તકારણતો અઞ્ઞેન કારણેન અનુદ્ધટભાવો વા આપજ્જતિ અનુપનિજ્ઝાયનસભાવેહિ સદ્ધિં અગ્ગહિતત્તા ઉપનિજ્ઝાયનાકારભાવતો અઞ્ઞેનેવ કારણેન ચિત્તેકગ્ગતાય પાળિયં અનુદ્ધટભાવો આપજ્જતિ. તંદોસપરિહરણત્થન્તિ યથાવુત્તદોસવિનિમોચનત્થં.

યે પનાતિઆદિ પદકારમત્તદસ્સનં. સોમનસ્સાદીહીતિ સોમનસ્સદોમનસ્સઝાનઙ્ગુપેક્ખાહિ. અવિભૂતભાવો ઉપેક્ખનં. ઉપેક્ખા હિ અવિભૂતકિચ્ચા વુત્તા. સમાનાનં કેસં? સુખાદીનં, કેહિ? સોમનસ્સાદીહિ, કથં? સુખ…પે… યુત્તતાતિ યોજના. ન ચિત્તેકગ્ગતાયાતિ સુખાદીહિ, તદઞ્ઞેહિ અભિનિરોપનાદીહિ ચ અનિન્દ્રિયકિચ્ચતાય ચ અનુપનિજ્ઝાયનકિચ્ચતાય ચ અસમાનતાય પઞ્ચવિઞ્ઞાણેસુ ચિત્તેકગ્ગતાય ઝાનઙ્ગન્તિ અનુદ્ધટભાવે કારણં ન વત્તબ્બન્તિ. સાતિ ચિત્તેકગ્ગતા. એત્થાતિ ‘‘ઉપેક્ખાસુખદુક્ખાની’’તિ એતસ્મિં અટ્ઠકથાવચને ન ગહિતા. વિચિકિચ્છાયુત્તમનોધાતુઆદીસૂતિ વિચિકિચ્છાસમ્પયુત્તચિત્તે મનોધાતુયા સમ્પટિચ્છનાદીસુ ચ. તસ્સાપિ ચિત્તેકગ્ગતાયપિ.

ઝાનપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.