૫. સુદ્ધિકસંસન્દનવણ્ણના

૧૭-૨૭. સચ્ચિકટ્ઠસ્સ, સચ્ચિકટ્ઠે વા સંસન્દનં સચ્ચિકટ્ઠસંસન્દનન્તિ સમાસદ્વયં ભવતીતિ દસ્સેન્તો ‘‘સચ્ચિકટ્ઠસ્સા’’તિઆદિમાહ. તત્થ સચ્ચિકટ્ઠસ્સ પુગ્ગલસ્સાતિ સચ્ચિકટ્ઠસભાવસ્સ પરમત્થતો વિજ્જમાનસભાવસ્સ પુગ્ગલસ્સ. રૂપાદીહિ સદ્ધિં સંસન્દનન્તિ સચ્ચિકટ્ઠતાસામઞ્ઞેન રૂપાદીહિ સમીકરણં. સચ્ચિકટ્ઠેતિ સચ્ચિકટ્ઠહેતુ, તત્થ વા તં અધિટ્ઠાનં કત્વા. ‘‘તુલ્યયોગે સમુચ્ચયો’’તિ સમુચ્ચયત્થત્તા એવ ચ-કારસ્સ સચ્ચિકટ્ઠેન ઉપલદ્ધિસામઞ્ઞેન ઇધ રૂપમાહટન્તિ તસ્સ ઉદાહટભાવો યુત્તોતિ ‘‘યથારૂપ’’ન્તિ નિદસ્સનવસેન અત્થો વુત્તો, અઞ્ઞથા ઇધ રૂપસ્સ આહરણમેવ કિમત્થિયં. એવં સેસધમ્મેસુપિ. યા પનેત્થ અઞ્ઞત્તપુચ્છા, સાપિ નિદસ્સનત્થં ઉપબ્રૂહેતિ અઞ્ઞત્તનિબન્ધનત્તા તસ્સ. ઓપમ્મસંસન્દને પન નિદસ્સનત્થો ગાહીયતીતિ ઇમસ્મિં સુદ્ધિકસંસન્દને કેવલં સમુચ્ચયવસેનેવ અત્થદસ્સનં યુત્તન્તિ અધિપ્પાયો. રૂપાદીનિ ઉપાદાપઞ્ઞત્તિમત્તત્તા પુગ્ગલસ્સ સો તેહિ અઞ્ઞો, અનઞ્ઞો ચાતિ ન વત્તબ્બોતિ અયં સાસનક્કમોતિ આહ ‘‘રૂપાદીહિ…પે… સમયો’’તિ. અનુઞ્ઞાયમાનેતિ તસ્મિં સમયે સુત્તે ચ અપ્પટિક્ખિપિયમાને. અયઞ્ચ અત્થો સાસનિકસ્સ પરવાદિનો વસેન વુત્તોતિ વેદિતબ્બં.

‘‘આજાનાહિ નિગ્ગહ’’ન્તિ પાઠો દિટ્ઠો ભવિસ્સતિ, અઞ્ઞથા ‘‘પટિલોમપઞ્ચકાનિ દસ્સિતાનિ, પટિકમ્મચતુક્કાદીનિ સંખિત્તાની’’તિ ન સક્કા વત્તુન્તિ અધિપ્પાયો. ચોદનાય વિના પરવાદિનો પટિજાનાપનં નત્થીતિ વુત્તં ‘‘પટિજાનાપનત્થન્તિ…પે… ચોદનત્થ’’ન્તિ. ચોદનાપુબ્બકઞ્હિ તસ્સ પટિજાનાપનં. તેન ફલવોહારેન કારણં વુત્તન્તિ દસ્સેતિ. અબ્યાકતત્તાતિ અબ્યાકરણીયત્તા, ભગવતા વા ન બ્યાકતત્તા. યદિ ઠપનીયત્તા પટિક્ખિપિતબ્બન્તિ ઇમસ્મિં પચ્ચનીકનયે ઠપનીયત્તા પઞ્હસ્સ સકવાદિના પટિક્ખિપિતબ્બં. પરેનપીતિ પરવાદિનાપિ ઠપનીયત્તા લદ્ધિમેવ નિસ્સાય અનુલોમનયે પટિક્ખેપો કતોતિ અયમેત્થ સુદ્ધિકસંસન્દનાય અધિપ્પાયો યુત્તો અનુલોમેપિ રૂપાદીહિ અઞ્ઞત્તચોદનાયમેવ પરવાદિના પટિક્ખેપસ્સ કતત્તાતિ અધિપ્પાયો.

સુદ્ધિકસંસન્દનવણ્ણના નિટ્ઠિતા.