૨. અરિયન્તિકથાવણ્ણના
૩૫૭. સઙ્ખારે સન્ધાય પટિજાનન્તસ્સાતિ દિટ્ઠિયા પરિકપ્પિતેન સત્તેન સુઞ્ઞે સઙ્ખારે સન્ધાય ‘‘સુઞ્ઞતઞ્ચ મનસિ કરોતી’’તિ પુચ્છાય ‘‘આમન્તા’’તિ પટિજાનન્તસ્સ. દ્વિન્નં ફસ્સાનં સમોધાનં કથં આપજ્જતિ ઠાનાઠાનભૂતે સઙ્ખારે વુત્તનયેન સુઞ્ઞતં મનસિ કરોન્તસ્સાતિ અધિપ્પાયો. યથાવુત્તનયેનાતિ ‘‘દિટ્ઠિયા પરિકપ્પિતેન સત્તેન સુઞ્ઞા પઞ્ચક્ખન્ધા’’તિ પકારેન નયેન. અથ વા યથાવુત્તનયેનાતિ ‘‘ઠાનાઠાનમનસિકારો સઙ્ખારારમ્મણો, સુઞ્ઞતામનસિકારો નિબ્બાનારમ્મણો’’તિ એવં વુત્તનયેન. ‘‘સઙ્ખારે સન્ધાય પટિજાનન્તસ્સા’’તિ વુત્તત્તા ‘‘દ્વિન્નં ફસ્સાનં સમોધાનં કથં આપજ્જતી’’તિ આહ. સત્તસુઞ્ઞતાય સુઞ્ઞત્તેપિ સઙ્ખારાનં અઞ્ઞોવ ઠાનાઠાનમનસિકારો, અઞ્ઞો સુઞ્ઞતામનસિકારોતિ યુજ્જતેવ દ્વિન્નં ફસ્સાનં સમોધાનાપત્તિચોદના, સઙ્ખારે સન્ધાય પટિજાનન્તસ્સ પન કથં અરિયભાવસિદ્ધિ ઠાનાઠાનઞાણાદીનન્તિ વિચારેતબ્બં. કિં વા એતાય યુત્તિચિન્તાય. ઉમ્મત્તકપચ્છિસદિસો હિ પરવાદિવાદો. અઞ્ઞેસુપિ ઠાનેસુ ઈદિસેસુ એસેવ નયો. આરોપેત્વાતિ ઇત્થિપુરિસાદિઆકારં, સત્તાકારમેવ વા અસન્તં રૂપાદિઉપાદાને આરોપેત્વા. અભૂતારોપનઞ્હેત્થ પણિદહનન્તિ અધિપ્પેતં. તેનાહ ‘‘પરિકપ્પનવસેના’’તિ. સોતિ યથાવુત્તો પણિધિ. એકસ્મિમ્પિ ખન્ધે.
અરિયન્તિકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.