૧. અતીતાદિએકચ્ચકથાવણ્ણના

૨૯૯. યે કતૂપચિતા કુસલાકુસલા ધમ્મા વિપાકદાનાય અકતોકાસા, કતોકાસા ચ યે ‘‘ઓકાસકતુપ્પન્ના’’તિ વુચ્ચન્તિ. યે ચ વિપ્પકતવિપાકા, તે સબ્બેપિ ‘‘અવિપક્કવિપાકા’’તિ વેદિતબ્બા. તેસં વિપાકદાનસામત્થિયં અનપગતન્તિ અધિપ્પાયેન પરવાદી અત્થિતં ઇચ્છતિ. યે પન પરવાદી સબ્બેન સબ્બં વિપક્કવિપાકા કુસલાકુસલા ધમ્મા, તેસં અપગતન્તિ નત્થિતં ઇચ્છતિ. તેનાહ ‘‘અત્થીતિ એકચ્ચં અત્થિ એકચ્ચં નત્થી’’તિઆદિ. એવં ઇચ્છન્તસ્સ પન પરવાદિનો યથા અવિપાકેસુપિ એકચ્ચં નત્થીતિ આપજ્જતિ, એવં વિપક્કવિપાકેસુ અવિપક્કવિપાકેસુ ચ આપજ્જતેવાતિ દસ્સેતું ‘‘અવિપક્કવિપાકા ધમ્મા એકચ્ચે’’તિઆદિના પાળિ પવત્તા. તેન વુત્તં ‘‘તિણ્ણં રાસીનં વસેના’’તિઆદિ. વોહારવસેનાતિ ફલસ્સ અનુપરમવોહારવસેન, હેતુકિચ્ચં પન અનુપરતં અનુપચ્છિન્નં અત્થીતિ લદ્ધિયં ઠિતત્તા ચોદેતબ્બોવ. અવિચ્છેદવસેન પવત્તમાનઞ્હિ ફલસ્સ પબન્ધવોહારં પરવાદી વોહારતો અત્થીતિ ઇચ્છતિ, હેતુ પનસ્સ કમ્મં પરમત્થતો ચ કમ્મૂપચયવાદિભાવતો પત્તિઅપ્પત્તિસભાવતાદયો વિય ચિત્તવિપ્પયુત્તો કમ્મૂપચયો નામ એકો સઙ્ખારધમ્મો અવિપન્નો, સોપિ તસ્સેવ વેવચનન્તિ પરવાદી. યં સન્ધાયાહ –

‘‘નપ્પચયન્તિ કમ્માનિ, અપિ કપ્પસહસ્સતો;

પત્વા પચ્ચયસામગ્ગિં, કાલે પચ્ચન્તિ પાણિન’’ન્તિ.

યઞ્ચ સન્ધાય પરતો પરિભોગમયપુઞ્ઞકથાય ‘‘પરિભોગમયં પન ચિત્તવિપ્પયુત્તં ઉપ્પજ્જતીતિ લદ્ધિયા પટિજાનાતી’’તિ વક્ખતિ.

એકચ્ચંઅત્થીતિકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.