૭. અચ્ચન્તનિયામકથાવણ્ણના

૮૪૭. યં ‘‘એકવારં નિમુગ્ગો તથા નિમુગ્ગોવ હોતિ, એતસ્સ પુન ભવતો વુટ્ઠાનં નામ નત્થી’’તિ અટ્ઠકથાયં આગતં, સો પન આચરિયવાદો, ન અટ્ઠકથાનયોતિ દસ્સેન્તો ‘‘તાય જાતિયા…પે… મઞ્ઞમાનો’’તિ આહ. તત્થ તાય જાતિયાતિ યસ્સં જાતિયં પુગ્ગલો કમ્માવરણાદિઆવરણેહિ સમન્નાગતો હોતિ, તાય જાતિયા. સંસારખાણુકભાવો વસ્સભઞ્ઞાદીનં વિય મક્ખલિઆદીનં વિય ચ દટ્ઠબ્બો. સો ચ અહેતુકાદિમિચ્છાદસ્સનસ્સ ફલભાવેનેવ વેદિતબ્બો, ન અચ્ચન્તનિયામસ્સ નામ કસ્સચિ અત્થિભાવતો. યથા હિ વિમુચ્ચન્તસ્સ કોચિ નિયામો નામ નત્થિ ઠપેત્વા મગ્ગેન ભવપરિચ્છેદં, એવં અવિમુચ્ચન્તસ્સપિ કોચિ સંસારનિયામો નામ નત્થિ. તાદિસસ્સ પન મિચ્છાદસ્સનસ્સ બલવભાવે અપરિમિતકપ્પપરિચ્છેદે ચિરતરં સંસારપ્પબન્ધો હોતિ, અપાયૂપપત્તિ ચ યત્થ સંસારખાણુસમઞ્ઞા.

યં પનેકે વદન્તિ ‘‘અત્થેવ અચ્ચન્તં સંસરિતા અનન્તત્તા સત્તનિકાયસ્સા’’તિ, તમ્પિ અપુઞ્ઞબહુલં સત્તસન્તાનં સન્ધાય વુત્તં સિયા. ન હિ માતુઘાતકાદીનં તેનત્તભાવેન સમ્મત્તનિયામોક્કમનન્તરાયભૂતો મિચ્છત્તનિયામો વિય સત્તાનં વિમુત્તન્તરાયકરો સંસારનિયામો નામ નત્થિ. યાવ પન ન મગ્ગફલસ્સ ઉપનિસ્સયો ઉપલબ્ભતિ, તાવ સંસારો અપરિચ્છિન્નો. યદા ચ સો ઉપલદ્ધો, તદા સો પરિચ્છિન્નો એવાતિ દટ્ઠબ્બં.

યથા નિયતસમ્માદસ્સનં, એવં નિયતમિચ્છાદસ્સનેનપિ સવિસયે એકંસગાહવસેન ઉક્કંસગતેન ભવિતબ્બન્તિ તેન સમન્નાગતસ્સ પુગ્ગલસ્સ સતિ અચ્ચન્તનિયામે કથં તસ્મિં અભિનિવેસવિસયે અનેકંસગાહો ઉપ્પજ્જેય્ય, અભિનિવેસન્તરં વા વિરુદ્ધં યદિ ઉપ્પજ્જેય્ય, અચ્ચન્તનિયામો એવ ન સિયાતિ પાળિયં વિચિકિચ્છુપ્પત્તિનિયામન્તરુપ્પત્તિચોદના કતા. ન હિ વિચિકિચ્છા વિય સમ્મત્તનિયતપુગ્ગલાનં યથાક્કમં મિચ્છત્તસમ્મત્તનિયતપુગ્ગલાનં સમ્મત્તમિચ્છત્તનિયતા ધમ્મા કદાચિપિ ઉપ્પજ્જન્તિ, અવિરુદ્ધં પન નિયામન્તરમેવ હોતીતિ આનન્તરિકન્તરં વિય મિચ્છાદસ્સનન્તરં સમાનજાતિકં ન નિવત્તેતીતિ વિરુદ્ધંયેવ દસ્સેતું પાળિયં વિચિકિચ્છા વિય સસ્સતુચ્છેદદિટ્ઠિયો એવ ઉદ્ધટા. એવમેત્થ વિચિકિચ્છુપ્પત્તિનિયામન્તરુપ્પત્તીનં નિયામન્તરુપ્પત્તિનિવત્તકભાવો વેદિતબ્બો, અચ્ચન્તનિયામો ચ નિવત્તિસ્સતીતિ ચ વિરુદ્ધમેતન્તિ પન ‘‘વિચારેત્વાવ ગહેતબ્બા’’તિ વુત્તં સિયા.

અચ્ચન્તનિયામકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.