૧૧. ગતિઅનુયોગવણ્ણના

૬૯-૭૨. યાનિસ્સ સુત્તાનિ નિસ્સાય લદ્ધિ ઉપ્પન્ના, તેસં દસ્સનતો પરતો ‘‘તેન હિ પુગ્ગલો સન્ધાવતી’’તિઆદિના પાળિ આગતા, પુરતો પન ‘‘ન વત્તબ્બં પુગ્ગલો સન્ધાવતી’’તિઆદિના, તસ્મા વુત્તં ‘‘દસ્સેન્તો…પે… ભવિતબ્બ’’ન્તિ. દસ્સેત્વાતિ વા વત્તબ્બન્તિ ‘‘યાનિસ્સ…પે… તાનિ દસ્સેત્વા ‘તેન હિ પુગ્ગલો સન્ધાવતી’તિઆદિમાહા’’તિ વત્તબ્બન્તિ અત્થો. દસ્સેન્તોતિ વા ઇદં દસ્સનકિરિયાય ન વત્તમાનતામત્તવચનં, અથ ખો તસ્સા લક્ખણત્થવચનં, હેતુભાવવચનં વાતિ ન કોચિ દોસો.

૯૧. સો વત્તબ્બોતિ સો જીવસરીરાનં અનઞ્ઞતાપજ્જનાકારો વત્તબ્બો, નત્થીતિ અધિપ્પાયો. ‘‘રૂપી અત્તા’’તિ ઇમિસ્સા લદ્ધિયા વસેન ‘‘યેન રૂપસઙ્ખાતેન અત્તનો સભાવભૂતેન સરીરેન સદ્ધિં ગચ્છતી’’તિ એવં પન અત્થે સતિ સો આકારો વુત્તો એવ હોતિ, તથા ચ સતિ ‘‘રૂપં પુગ્ગલોતિ અનનુઞ્ઞાતત્તા’’તિ એવમ્પિ વત્તું ન સક્કા. યસ્મા પન ‘‘ઇધ સરીરનિક્ખેપા’’તિ અનન્તરં વક્ખતિ, તસ્મા ‘‘સો વત્તબ્બો’’તિ વુત્તં. નિરયૂપગસ્સ પુગ્ગલસ્સ અન્તરાભવં ન ઇચ્છતીતિ ઇદં પુરાતનાનં અન્તરાભવવાદીનં વસેન વુત્તં. અધુનાતના પન ‘‘ઉદ્ધંપાદો તુ નારકો’’તિ વદન્તા તસ્સપિ અન્તરાભવં ઇચ્છન્તેવ, કેચિ પન અસઞ્ઞૂપગાનં. અરૂપૂપગાનં પન સબ્બેપિ ન ઇચ્છન્તિ. તત્થ યે ‘‘સઞ્ઞુપ્પાદા ચ પન તે દેવા તમ્હા કાયા ચવન્તી’’તિ સુત્તસ્સ અત્થં મિચ્છા ગહેત્વા ચુતૂપપાતકાલેસુ અસઞ્ઞીનં સઞ્ઞા અત્થીતિ અન્તરાભવતોવ અસઞ્ઞૂપપત્તિં ઇચ્છન્તિ, તદઞ્ઞેસં વસેન ‘‘સવેદનો…પે… પટિક્ખિપતી’’તિ દસ્સેન્તો ‘‘યે પના’’તિઆદિમાહ. કે પનેવં ઇચ્છન્તિ? સબ્બત્થિવાદીસુ એકચ્ચે.

૯૨. નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનેતિ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતને ભવે, અચિત્તુપ્પાદે વા સઞ્ઞા અત્થીતિ ઇચ્છન્તીતિ ન વત્તબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. યતો સો સઞ્ઞાભવેન અસઙ્ગહિતો, ભવન્તરભાવેન ચ સઙ્ગહિતો.

૯૩. ઇન્ધનુપાદાનો અગ્ગિ વિય ઇન્ધનેન રૂપાદિઉપાદાનો પુગ્ગલો રૂપાદિના વિના નત્થીતિ એત્થ અયમધિપ્પાયવિભાવના – યથા ન વિના ઇન્ધનેન અગ્ગિ પઞ્ઞાપીયતિ, ન ચ તં અઞ્ઞં ઇન્ધનતો સક્કા પટિજાનિતું, નાપિ અનઞ્ઞં. યદિ હિ અઞ્ઞં સિયા, ન ઉણ્હં ઇન્ધનં સિયા, અથ અનઞ્ઞં, નિદહિતબ્બંયેવ દાહકં સિયા, એવં ન વિના રૂપાદીહિ પુગ્ગલો પઞ્ઞાપીયતિ, ન ચ તેહિ અઞ્ઞો, નાપિ અનઞ્ઞો સસ્સતુચ્છેદભાવપ્પસઙ્ગતોતિ પરવાદિનો અધિપ્પાયો. તત્થ યદિ અગ્ગિન્ધનોપમા લોકવોહારેન વુત્તા, અપળિત્તં કટ્ઠાદિઇન્ધનં નિદહિતબ્બઞ્ચ, પળિત્તં ભાસુરુણ્હં અગ્ગિદાહકઞ્ચ, તઞ્ચ ઓજટ્ઠમકરૂપં પબન્ધવસેન પવત્તં અનિચ્ચં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં. યદિ એવં પુગ્ગલો રૂપાદીહિ અઞ્ઞો અનિચ્ચો ચ આપન્નો, અથ પરમત્થતો ચ, તસ્મિંયેવ કટ્ઠાદિસઞ્ઞિતે રૂપસઙ્ખાતપળિત્તે યં ઉસુમં સો અગ્ગિ તંસહજાતાનિ તીણિભૂતાનિ ઇન્ધનં. એવમ્પિ સિદ્ધં લક્ખણભેદતો અગ્ગિન્ધનાનં અઞ્ઞત્તન્તિ અગ્ગિ વિય ઇન્ધનતો રૂપાદીહિ અઞ્ઞો પુગ્ગલો અનિચ્ચો ચ આપજ્જતીતિ.

ગતિઅનુયોગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.