૬. પટિચ્ચસમુપ્પાદવણ્ણના

૬૧. અવિજ્જાવચનેનાતિ ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા’’તિ એત્થ અવિજ્જાગ્ગહણેન. વિસેસનં ન કત્તબ્બં, ‘‘સબ્બમ્પિ વિઞ્ઞાણ’’ન્તિ વત્તબ્બન્તિ અધિપ્પાયો. તત્થ કારણમાહ ‘‘કુસલાદીનમ્પી’’તિઆદિના. વિસ્સજ્જનાસદિસેન સબ્બવિઞ્ઞાણાદિસઙ્ગહણતો. તેસન્તિ વિઞ્ઞાણાદિપદાનં. ઇધાતિ ઇમસ્મિં પઠમનયે. અકમ્મજાનમ્પિ સઙ્ગહિતતા વિઞ્ઞાયતિ સદ્દાયતનસ્સપિ ગહિતત્તા.

૭૧. જાયમાન…પે… માનાનન્તિ જાયમાનાદિઅવત્થાનં ધમ્માનં. જાયમાનાદિભાવમત્તત્તાતિ નિબ્બત્તનાદિઅવત્થામત્તભાવતો. વિનિબ્ભુજ્જિત્વાતિ અવત્થાભાવતો વિનિબ્ભોગં કત્વા. પરમત્થતો અવિજ્જમાનાનિ, સભાવમત્તભૂતાનીતિ પરમત્થધમ્માનં અવત્થાભાવમત્તભૂતાનિ. અપરમત્થસભાવાનિપિ રૂપધમ્મસ્સ નિબ્બત્તિઆદિભાવતો રુપ્પનભાવેન ગય્હન્તિ. તતો ‘‘રૂપક્ખન્ધસ્સ સભાગાનિ, અરૂપાનં પન જાતિજરામરણાની’’તિ આનેત્વા યોજના. એકેકભૂતાનીતિ યથા એકસ્મિં રૂપકલાપે જાતિઆદીનિ એકેકાનિયેવ હોન્તિ, એવં એકસ્મિં અરૂપકલાપેપીતિ વુત્તં. તેનાહ ‘‘રૂપકલાપજાતિઆદીનિ વિયા’’તિઆદિ. અનુભવનસઞ્જાનનવિજાનનકિચ્ચાનં વેદનાદીનં નિબ્બત્તિઆદિભૂતાનિપિ જાતિઆદીનિ તથા ન ગય્હન્તીતિ આહ ‘‘વેદિયન…પે… અગય્હમાનાની’’તિ. તેન વેદનાક્ખન્ધાદીહિ જાતિઆદીનં સઙ્ગહાભાવમાહ. ‘‘જાતિ, ભિક્ખવે, અનિચ્ચા સઙ્ખતા’’તિઆદિવચનતો જાતિઆદીનમ્પિ સઙ્ખતપરિયાયો અત્થીતિ સઙ્ખતાભિસઙ્ખરણકિચ્ચેન સઙ્ખારક્ખન્ધેન તેસં સઙ્ગહોતિ વુત્તં ‘‘સઙ્ખતા…પે… સભાગાની’’તિ. તેનેવ ચ સઙ્ખારક્ખન્ધસ્સ અનેકન્તપરમત્થકિચ્ચતા વેદિતબ્બા. તથા દુવિધાનીતિ વુત્તપ્પકારેન રૂપારૂપધમ્માનં નિબ્બત્તિઆદિભાવેન દ્વિપ્પકારાનિ. તેનાતિ યથાવુત્તસભાગત્થેન. તેહિ ખન્ધાદીહીતિ રૂપક્ખન્ધસઙ્ખારક્ખન્ધધમ્માયતનધમ્મધાતૂહિ.

પઠમનયસઙ્ગહાસઙ્ગહપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.