૮. અરિટ્ઠસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૧૭. અટ્ઠમે બાધયિંસૂતિ હનિંસુ. તંતંસમ્પત્તિયા વિબન્ધનવસેન સત્તસન્તાનસ્સ અન્તરે વેમજ્ઝે એતિ આગચ્છતીતિ અન્તરાયો, દિટ્ઠધમ્મિકાદિઅનત્થો. અનતિક્કમનટ્ઠેન તસ્મિં અન્તરાયે નિયુત્તા, અન્તરાયં વા ફલં અરહન્તિ, અન્તરાયસ્સ વા કરણસીલાતિ અન્તરાયિકા. તેનાહ ‘‘અન્તરાયં કરોન્તીતિ અન્તરાયિકા’’તિ. આનન્તરિયધમ્માતિ આનન્તરિકસભાવા ચેતનાધમ્મા. તત્રાયં વચનત્થો – ચુતિઅનન્તરફલં અનન્તરં નામ, તસ્મિં અનન્તરે નિયુત્તા, તંનિબ્બત્તનેન અનન્તરકરણસીલા, અનન્તરપ્પયોજનાતિ વા આનન્તરિકા, તે એવ આનન્તરિયાતિ વુત્તા. કમ્માનિ એવ અન્તરાયિકાતિ કમ્મન્તરાયિકા. મોક્ખસ્સેવ અન્તરાયં કરોતિ, ન સગ્ગસ્સાતિ મિચ્છાચારલક્ખણાભાવતો વુત્તં. ન હિ ભિક્ખુનિયા ધમ્મરક્ખિતભાવો અત્થિ. પાકતિકભિક્ખુનીવસેન ચેતં વુત્તં. અરિયાય પન પવત્તં અપાયસંવત્તનિકમેવ, નન્દમાણવકો ચેત્થ નિદસ્સનં. ઉભિન્નં સમાનચ્છન્દતાવસેન વા ન સગ્ગન્તરાયિકતા, મોક્ખન્તરાયિકતા પન મોક્ખત્થાય પટિપત્તિયા વિદૂસનતો. અભિભવિત્વા પન પવત્તિયં સગ્ગન્તરાયિકતાપિ ન સક્કા નિવારેતુન્તિ.

અહેતુકદિટ્ઠિઅકિરિયદિટ્ઠિનત્થિકદિટ્ઠિયોવ નિયતભાવં પત્તા નિયતમિચ્છાદિટ્ઠિધમ્મા. પટિસન્ધિધમ્માતિ પટિસન્ધિચિત્તુપ્પાદમાહ. પણ્ડકાદિગ્ગહણઞ્ચેત્થ નિદસ્સનમત્તં સબ્બાયપિ અહેતુકપટિસન્ધિયા વિપાકન્તરાયિકભાવતો. યાહિ અરિયે ઉપવદતિ, તા ચેતના અરિયૂપવાદા જાતા. તતો પરન્તિ ખમાપનતો ઉપરિ. યં પનેત્થ વત્તબ્બં, તં દિબ્બચક્ખુકથાયં વુત્તમેવ. સઞ્ચિચ્ચ આપન્ના આપત્તિયોતિ સઞ્ચિચ્ચ વીતિક્કન્તા સત્ત આપત્તિક્ખન્ધા. સઞ્ચિચ્ચ વીતિક્કન્તઞ્હિ અન્તમસો દુક્કટદુબ્ભાસિતમ્પિ સગ્ગમગ્ગફલાનં અન્તરાયં કરોતિ. યાવ ભિક્ખુભાવં પટિજાનાતિ પારાજિકં આપન્નો, ન વુટ્ઠાતિ સેસગરુકાપત્તિં આપન્નો, ન દેસેતિ લહુકાપત્તિં આપન્નો.

અયં ભિક્ખૂતિ અરિટ્ઠો ભિક્ખુ. રસેન રસં સંસન્દિત્વાતિ અનવજ્જેન પચ્ચયપરિભુઞ્જનરસેન સાવજ્જકામગુણપરિભોગરસં સમાનેત્વા. યોનિસો પચ્ચવેક્ખણેન નત્થિ એત્થ છન્દરાગોતિ નિચ્છન્દરાગો, પચ્ચયપરિભોગો. ઉપનેન્તો વિયાતિ બન્ધનં ઉપનેન્તો વિય. ‘‘ઘટેન્તો વિયા’’તિપિ પાઠો. ઉપસંહરન્તો વિયાતિ સદિસતં ઉપસંહરન્તો વિય એકન્તસાવજ્જે અનવજ્જભાવપક્ખેપનતો. પાપકન્તિ લામકટ્ઠેન દુગ્ગતિસમ્પાપનટ્ઠેન ચ પાપકં. મહાસમુદ્દં બન્ધન્તેન વિયાતિ સેતુકરણવસેન મહાસાગરં બન્ધન્તેન વિય. સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણેન સદ્ધિં પટિવિરુજ્ઝન્તોતિ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણેન ‘‘સાવજ્જ’’ન્તિ દિટ્ઠં ‘‘અનવજ્જ’’ન્તિ ગહણેન તેન સહ પટિવિરુજ્ઝન્તો. આણાચક્કેતિ પઠમપારાજિકસિક્ખાપદસઙ્ખાતે, ‘‘અબ્રહ્મચરિયં પહાયા’’તિઆદિદેસનાસઙ્ખાતે ચ આણાચક્કે.

અટ્ઠિકઙ્કલં નામ ઉરટ્ઠિ વા પિટ્ઠિકણ્ટકં વા સીસટ્ઠિ વા. તઞ્હિ નિમ્મંસત્તા ‘‘કઙ્કલ’’ન્તિ વુચ્ચતિ. વિગતમંસાય હિ અટ્ઠિસઙ્ખલિકાય એકટ્ઠિમ્હિ વા કઙ્કલ-સદ્દો નિરુળ્હો. અનુદહનટ્ઠેનાતિ અનુપાયપટિપત્તિયા સમ્પતિ આયતિઞ્ચ અનુદહનટ્ઠેન. મહાભિતાપનટ્ઠેન અનવટ્ઠિતસભાવતાય, ઇત્તરપચ્ચુપટ્ઠાનટ્ઠેન મુહુત્તકરણીયતાય, તાવકાલિકટ્ઠેન પરેહિ અભિભવનતાય, સબ્બઙ્ગપચ્ચઙ્ગપલિભઞ્જનટ્ઠેન ભેદનાદિઅધિકરણભાવેન, ઉગ્ઘાટસદિસતાય અધિકુટ્ટનટ્ઠેન, અવણે વણં ઉપ્પાદેત્વા અન્તો અનુપવિસનભાવતાય વિનિવિજ્ઝનટ્ઠેન, દિટ્ઠધમ્મિકસમ્પરાયિકઅનત્થનિમિત્તતાય સાસઙ્કસપ્પટિભયટ્ઠેન.

પાળિયં ‘‘થામસા પરામાસા’’તિઆદીસુ એવમત્થો વેદિતબ્બો. થામસાતિ દિટ્ઠિથામેન, તસ્સા દિટ્ઠિયા થામગતભાવેનાતિ અત્થો. પરામાસાતિ દિટ્ઠિપરામાસેન, દિટ્ઠિસઙ્ખાતપરામાસેનાતિ અત્થો. દિટ્ઠિયેવ હિ ધમ્મસભાવં અતિક્કમિત્વા પરતો આમસનેન પરામાસો. અભિનિવિસ્સાતિ તણ્હાભિનિવેસપુબ્બઙ્ગમેન દિટ્ઠાભિનિવેસેન ‘‘ઇદમેત્થ સચ્ચ’’ન્તિ અભિનિવિસિત્વા. વોહરતીતિ કથેતિ. યતો ચ ખો તે ભિક્ખૂતિ યદા તે ભિક્ખૂ. એવંબ્યાખો અહં, ભન્તે, ભગવતાતિ ઇદં એસ અત્તનો લદ્ધિં નિગૂહિતુકામતાય નત્થીતિ વત્તુકામોપિ ભગવતો આનુભાવેન સમ્પટિચ્છતિ. બુદ્ધાનં કિર સમ્મુખા દ્વે કથા કથેતું સમત્થો નામ નત્થિ. કસ્સ નુ ખો નામ ત્વં મોઘપુરિસાતિ ત્વં મોઘપુરિસ કસ્સ ખત્તિયસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા વેસ્સસ્સ વા સુદ્દસ્સ વા ગહટ્ઠસ્સ વા પબ્બજિતસ્સ વા દેવસ્સ વા મનુસ્સસ્સ વા મયા એવં ધમ્મં દેસિતં આજાનાસિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. ધમ્મકમ્મતા, સમનુભાસના, અપ્પટિનિસ્સજ્જનન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

અરિટ્ઠસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.