૫. ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૦૨. પઞ્ચમે રૂપસુત્તન્તિ હેરઞ્ઞિકાનં સુત્તં. દુરુત્તાનન્તિ અક્કોસવસેન દુરુત્તાનં, દુરુત્તત્તાયેવ દુરાગતાનં. વચનપથાનન્તિ એત્થ વચનમેવ તદત્થં ઞાતુકામાનં ઞાપેતુકામાનઞ્ચ પથોતિ વચનપથો. દુક્ખમાનન્તિ દુક્ખેન ખમિતબ્બાનં.

૪૦૪. ગબ્ભે સયિતકાલેન સદ્ધિં વીસતિમં વસ્સં અસ્સાતિ ગબ્ભવીસો. હાયનવડ્ઢનન્તિ ગબ્ભમાસેસુ અધિકેસુ ઉત્તરિહાયનં, ઊનેસુ વડ્ઢનન્તિ વેદિતબ્બં. એકૂનવીસતિવસ્સન્તિ દ્વાદસમાસે માતુકુચ્છિસ્મિં વસિત્વા મહાપવારણાય જાતકાલતો પટ્ઠાય એકૂનવીસતિવસ્સં. પાટિપદદિવસેતિ પચ્છિમિકાય વસ્સૂપગમનદિવસે. ‘‘તિંસરત્તિદિવો માસો’’તિ (અ. નિ. ૩.૭૧; ૮.૪૩; વિભ. ૧૦૨૩) વચનતો ‘‘ચત્તારો માસા પરિહાયન્તી’’તિ વુત્તં. વસ્સં ઉક્કડ્ઢન્તીતિ વસ્સં ઉદ્ધં કડ્ઢન્તિ, તતિયે સંવચ્છરે એકમાસં અધિકમાસવસેન પરિચ્ચજન્તા વસ્સં ઉદ્ધં કડ્ઢન્તીતિ અત્થો, તસ્મા તતિયો સંવચ્છરો તેરસમાસિકો હોતિ, સંવચ્છરસ્સ પન દ્વાદસમાસિકત્તા અટ્ઠારસસુ વસ્સેસુ અધિકમાસે વિસું ગહેત્વા ‘‘છ માસા વડ્ઢન્તી’’તિ વુત્તં. તતોતિ છમાસતો. નિક્કઙ્ખા હુત્વાતિ અધિકમાસેહિ સદ્ધિં પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સત્તા નિબ્બેમતિકા હુત્વા. યં પન વુત્તં તીસુ ગણ્ઠિપદેસુ ‘‘અટ્ઠારસન્નંયેવ વસ્સાનં અધિકમાસે ગહેત્વા ગણિતત્તા સેસવસ્સદ્વયસ્સપિ અધિકાનિ દિવસાનિ હોન્તેવ, તાનિ અધિકદિવસાનિ સન્ધાય ‘નિક્કઙ્ખા હુત્વા’તિ વુત્ત’’ન્તિ, તં ન ગહેતબ્બં. ન હિ દ્વીસુ વસ્સેસુ અધિકદિવસાનિ નામ વિસું ઉપલબ્ભન્તિ તતિયે વસ્સે વસ્સુક્કડ્ઢનવસેન અધિકમાસે પરિચ્ચત્તેયેવ અતિરેકમાસસમ્ભવતો. તસ્મા દ્વીસુ વસ્સેસુ અતિરેકદિવસાનિ નામ વિસું ન સમ્ભવન્તિ.

નનુ ચ ‘‘તે દ્વે માસે ગહેત્વા વીસતિવસ્સાનિ પરિપુણ્ણાનિ હોન્તી’’તિ કસ્મા વુત્તં, એકૂનવીસતિવસ્સમ્હિ પુન અપરસ્મિં વસ્સે પક્ખિત્તે વીસતિવસ્સાનિ પરિપુણ્ણાનિ હોન્તીતિ આહ ‘‘એત્થ પન…પે… વુત્ત’’ન્તિ. અનેકત્થત્તા નિપાતાનં પન-સદ્દો હિ-સદ્દત્થે, એત્થ હીતિ વુત્તં હોતિ. ઇદઞ્હિ વુત્તસ્સેવત્થસ્સ સમત્થનવસેન વુત્તં. ઇમિના ચ ઇમં દીપેતિ ‘‘યં વુત્તં ‘એકૂનવીસતિવસ્સં સામણેરં નિક્ખમનીયપુણ્ણમાસિં અતિક્કમ્મ પાટિપદદિવસે ઉપસમ્પાદેન્તી’તિ, તત્થ ગબ્ભમાસેપિ અગ્ગહેત્વા દ્વીહિ માસેહિ અપરિપુણ્ણવીસતિવસ્સં સન્ધાય ‘એકૂનવીસતિવસ્સ’ન્તિ વુત્તં, તસ્મા અધિકમાસેસુ દ્વીસુ ગહિતેસુ વીસતિવસ્સાનિ પરિપુણ્ણાનિ નામ હોન્તી’’તિ. તસ્માતિ યસ્મા ગબ્ભમાસાપિ ગણનૂપગા હોન્તિ, તસ્મા. એકવીસતિવસ્સો હોતીતિ જાતદિવસતો પટ્ઠાય વીસતિવસ્સો સમાનો ગબ્ભમાસેહિ સદ્ધિં એકવીસતિવસ્સો હોતિ.

૪૦૬. અઞ્ઞં ઉપસમ્પાદેતીતિ ઉપજ્ઝાયો કમ્મવાચાચરિયો વા હુત્વા ઉપસમ્પાદેતિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. ઊનવીસતિવસ્સતા, ઊનકસઞ્ઞિતા, ઉપસમ્પાદનન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.