૪. કાણમાતાસિક્ખાપદવણ્ણના

૨૩૦-૨૩૧. ચતુત્થે કાણાય માતાતિ કાણાતિ લદ્ધનામાય દારિકાય માતા. કસ્મા પનેસા કાણા નામ જાતાતિ આહ ‘‘સા કિરસ્સા’’તિઆદિ. ઇમિસ્સા દહરકાલે માતાપિતરો સિનેહવસેન ‘‘અમ્મ કાણે, અમ્મ કાણે’’તિ વોહરિંસુ, સા તદુપાદાય કાણા નામ જાતા, તસ્સા ચ માતા ‘‘કાણમાતા’’તિ પાકટા અહોસીતિ એવમેત્થ કારણં વદન્તિ. પટિયાલોકન્તિ પચ્છિમં દિસં, પચ્ચાદિચ્ચન્તિ વુત્તં હોતિ.

૨૩૩. પૂવગણનાય પાચિત્તિયન્તિ મુખવટ્ટિયા હેટ્ઠિમલેખતો ઉપરિટ્ઠિતપૂવગણનાય પાચિત્તિયં. ‘‘દ્વત્તિપત્તપૂરા પટિગ્ગહેતબ્બા’’તિ હિ વચનતો મુખવટ્ટિયા હેટ્ઠિમલેખં અનતિક્કન્તે દ્વે વા તયો વા પત્તપૂરે ગહેતું વટ્ટતિ.

૨૩૫. અટ્ઠકથાસુ પન…પે… વુત્તન્તિ ઇદં અટ્ઠકથાસુ તથા આગતભાવમત્તદીપનત્થં વુત્તં, ન પન તસ્સ વાદસ્સ પતિટ્ઠાપનત્થં. અટ્ઠકથાસુ વુત્તઞ્હિ પાળિયા ન સમેતિ. તતુત્તરિગહણે અનાપત્તિદસ્સનત્થઞ્હિ ‘‘ઞાતકાનં પવારિતાન’’ન્તિ વુત્તં. અઞ્ઞથા ‘‘અનાપત્તિ દ્વત્તિપત્તપૂરે પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ ઇમિનાવ પમાણયુત્તગ્ગહણે અનાપત્તિસિદ્ધિતો ‘‘ઞાતકાનં પવારિતાન’’ન્તિ વિસું ન વત્તબ્બં. યદિ એવં ‘‘તં પાળિયા ન સમેતી’’તિ કસ્મા ન વુત્તન્તિ? હેટ્ઠા તતુત્તરિસિક્ખાપદે વુત્તનયેનેવ સક્કા વિઞ્ઞાતુન્તિ ન વુત્તં. વુત્તઞ્હિ તત્થ (પારા. અટ્ઠ. ૨.૫૨૬) ‘‘અટ્ઠકથાસુ પન ઞાતકપવારિતટ્ઠાને પકતિયાવ બહુમ્પિ વટ્ટતિ, અચ્છિન્નકારણા પમાણમેવ વટ્ટતીતિ વુત્તં, તં પાળિયા ન સમેતી’’તિ. ‘‘અપાથેય્યાદિઅત્થાય પટિયાદિત’’ન્તિ સઞ્ઞાય ગણ્હન્તસ્સપિ આપત્તિયેવ અચિત્તકત્તા સિક્ખાપદસ્સ. અત્તનોયેવ ગહણત્થં ‘‘ઇમસ્સ હત્થે દેહી’’તિ વચનેનપિ આપજ્જનતો ‘‘વચીકમ્મ’’ન્તિ વુત્તં. સેસં ઉત્તાનમેવ. વુત્તલક્ખણપૂવમન્થતા, અસેસકતા, અપટિપ્પસ્સદ્ધગમનતા, ન ઞાતકાદિતા, અતિરેકપટિગ્ગહણન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ.

કાણમાતાસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.