સાધારણાસાધારણકથાવણ્ણના

૭૭૯-૮૦. સબ્બસિક્ખાપદાનન્તિ ઉભતોવિભઙ્ગાગતાનં સબ્બસિક્ખાપદાનં. ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીહીતિ ઉભયત્થ સહત્થે કરણવચનં. ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનઞ્ચ, ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખૂનઞ્ચાતિ ઉભયત્થ અસાધારણપઞ્ઞત્તઞ્ચ, તથા ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીનઞ્ચ, ભિક્ખુનીહિ ભિક્ખૂનઞ્ચાતિ ઉભયત્થ સાધારણસિક્ખાપદઞ્ચ અહં વક્ખામીતિ યોજના. સમાહિતાતિ એકગ્ગચિત્તા. તં મયા વુચ્ચમાનં નિદાનાદિનયં. સુણાથાતિ સોતુજનં સક્કચ્ચસવને નિયોજેતિ.

૭૮૧. ‘‘નિદાન’’ન્તિઆદિગાથા વુત્તત્થાવ.

૭૮૨-૩. ‘‘કતિ વેસાલિયા’’તિઆદિ પુચ્છાગાથા ઉત્તાનત્થાયેવ.

૭૮૬. ‘‘દસ વેસાલિયા’’તિઆદિવિસ્સજ્જનગાથાનં ‘‘મેથુન’’ન્તિઆદયો નિદ્દેસવસેન વુત્તા. વિગ્ગહોતિ મનુસ્સવિગ્ગહં પારાજિકં. ચતુત્થન્તિમવત્થુકન્તિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મપારાજિકં. અતિરેકચીવરન્તિ પઠમકથિનં. સુદ્ધકાળકેળકલોમકન્તિ એળકલોમવગ્ગે દુતિયં.

૭૮૭. ભૂતન્તિ પઠમે મુસાવાદવગ્ગે અટ્ઠમં. પરમ્પરઞ્ચેવાતિ પરમ્પરભોજનસિક્ખાપદં. મુખદ્વારન્તિ ચતુત્થે ભોજનવગ્ગે દસમં. ભિક્ખુનીસુ ચ અક્કોસોતિ ભિક્ખુનિપાતિમોક્ખે છટ્ઠે આરામવગ્ગે દુતિયં.

૭૮૮. દ્વે અનુદ્ધંસનાનીતિ અટ્ઠમનવમસઙ્ઘાદિસેસા. ચીવરસ્સ પટિગ્ગહોતિ ચીવરવગ્ગે પઞ્ચમં.

૭૮૯. રૂપિયન્તિ એળકલોમવગ્ગે અટ્ઠમં. સુત્તવિઞ્ઞત્તીતિ પત્તવગ્ગે છટ્ઠં. ઉજ્ઝાપનન્તિ દુતિયે ભૂતગામવગ્ગે તતિયં. પરિપાચિતપિણ્ડોતિ તતિયે ઓવાદવગ્ગે નવમં. તથેવ ગણભોજનન્તિ ચતુત્થે ભોજનવગ્ગે દુતિયં.

૭૯૦. વિકાલે ભોજનઞ્ચેવાતિ તત્થેવ સત્તમં. ચારિત્તન્તિ અચેલકવગ્ગે પઞ્ચમે છટ્ઠં. ન્હાનન્તિ સુરાપાનવગ્ગે છટ્ઠે સત્તમં. ઊનવીસતિવસ્સન્તિ સત્તમે સપ્પાણકવગ્ગે પઞ્ચમં. દત્વા સઙ્ઘેન ચીવરન્તિ અટ્ઠમે સહધમ્મિકવગ્ગે નવમં.

૭૯૧. વોસાસન્તીતિ દુતિયં ભિક્ખુપાટિદેસનીયં. નચ્ચં વા ગીતં વાતિ પઠમે લસુણવગ્ગે દસમં. ચારિકદ્વયન્તિ ચતુત્થે તુવટ્ટવગ્ગે સત્તમટ્ઠમાનિ. છન્દદાનેનાતિ અટ્ઠમે કુમારિભૂતવગ્ગે એકાદસમં. ‘‘છન્દદાનેતી’’તિ વા પાઠો. ‘‘છન્દદાનં ઇતિ ઇમે’’તિ પદચ્છેદો.

૭૯૨. કુટીતિ છટ્ઠો સઙ્ઘાદિસેસો. કોસિયન્તિ નિસ્સગ્ગિયેસુ દુતિયે એળકલોમવગ્ગે પઠમં. સેય્યન્તિ મુસાવાદવગ્ગે પઞ્ચમં. પથવીતિ મુસાવાદવગ્ગે દસમં. ભૂતગામકન્તિ ભૂતગામવગ્ગે દુતિયે પઠમં. સપ્પાણકઞ્ચ સિઞ્ચન્તીતિ ભૂતગામવગ્ગે દસમં.

૮૦૦. છઊનાનિ તીણેવ સતાનીતિ છહિ ઊનાનિ તીણેવ સતાનિ, ચતુનવુતાધિકાનિ દ્વિસતાનીતિ અત્થો. સમચેતસાતિ –

‘‘વધકે દેવદત્તમ્હિ, ચોરે અઙ્ગુલિમાલકે;

ધનપાલે રાહુલે ચ, સબ્બત્થ સમમાનસો’’તિ. (મિ. પ. ૬.૬.૫; ધ. પ. અટ્ઠ. ૧.૧૬ દેવદત્તવત્થુ; ઇતિવુ. અટ્ઠ. ૧૦૦) –

વચનતો સબ્બેસુ હિતાહિતેસુ, લાભાલાભાદીસુ ચ અટ્ઠસુ લોકધમ્મેસુ નિબ્બિકારતાય ચ સમાનચિત્તેન તથાગતેન.

વુત્તાવસેસાતિ વેસાલિયાદીસુ છસુ નગરેસુ વુત્તેહિ અવસિટ્ઠાનિ. ઇમે સબ્બે ઇમાનિ સબ્બાનિ સિક્ખાપદાનિ સાવત્થિયં કતાનિ ભવન્તિ, પઞ્ઞત્તાનિ હોન્તીતિ અત્થો.

૮૦૧. પારાજિકાનિ ચત્તારીતિ વેસાલિયં વુત્તં મેથુનમનુસ્સવિગ્ગહઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં, રાજગહે અદિન્નાદાનન્તિ ચત્તારિ. સત્ત સઙ્ઘાદિસેસકાતિ રાજગહે વુત્તા દ્વે અનુદ્ધંસના, દ્વે ચ ભેદા, આળવિયં કુટિકારો, કોસમ્બિયં મહલ્લકવિહારો, દોવચસ્સન્તિ સત્ત. નિસ્સગ્ગિયાનિ અટ્ઠેવાતિ વેસાલિયં અતિરેકચીવરં, કાળકએળકલોમં, રાજગહે ચીવરપટિગ્ગહણં, રૂપિયપટિગ્ગહણં, સુત્તવિઞ્ઞત્તિ, આળવિયં કોસિયમિસ્સકં, કપિલવત્થુમ્હિ એળકલોમધોવનં, ઊનપઞ્ચબન્ધનન્તિ અટ્ઠ.

દ્વત્તિંસેવ ચ ખુદ્દકાતિ વેસાલિયં ભૂતારોચનં, પરમ્પરભોજનં, અપ્પટિગ્ગહણં, અચેલકં, ‘‘યા પન ભિક્ખુની ભિક્ખું અક્કોસેય્યા’’તિ પઞ્ચ, રાજગહે ઉજ્ઝાપનકં, ભિક્ખુનિપરિપાચિતપિણ્ડો, ગણભોજનં, વિકાલભોજનં, ‘‘યો પન ભિક્ખુ નિમન્તિતો’’તિઆદિ ચ, ‘‘ઓરેનડ્ઢમાસં નહાયેય્યા’’તિ, ઊનવીસતિવસ્સં, ‘‘સમગ્ગેન સઙ્ઘેન ચીવરં દત્વા’’તિ ભિક્ખૂનં અટ્ઠ, ભિક્ખુનીનં પન ‘‘નચ્ચં વા ગીતં વા’’તિઆદિ ચ, ‘‘યા પન ભિક્ખુની અન્તોવસ્સ’’ન્તિઆદિ ચ, ‘‘યા પન ભિક્ખુની વસ્સંવુત્થા’’તિઆદિ ચાતિ દ્વયં, ‘‘યા પન ભિક્ખુની પારિવાસિકછન્દદાનેના’’તિઆદિ ચાતિ ચત્તારિ, આળવિયં અનુપસમ્પન્નેન ઉત્તરિ દિરત્તતિરત્તં, ‘‘પથવિં ખણેય્ય વા’’તિઆદિ, ભૂતગામપાતબ્યતાય, ‘‘જાનં સપ્પાણકં ઉદક’’ન્તિ ચત્તારિ, કોસમ્બિયં અઞ્ઞવાદકે વિહેસકે, યાવદ્વારકોસા અગ્ગળટ્ઠપનાય, સુરામેરયપાને, અનાદરિયે, ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ સહધમ્મિક’’ન્તિઆદિ ચાતિ પઞ્ચ, કપિલવત્થુમ્હિ ‘‘ભિક્ખુનુપસ્સયં ગન્ત્વા’’તિઆદિ, ‘‘અગિલાનેન ભિક્ખુના ચાતુમાસ’’ન્તિઆદિ, ‘‘અટ્ઠિમયં વા દન્તમયં વા’’તિઆદિ તીણિ ભિક્ખૂનં, ભિક્ખુનીનં પન ‘‘ઉદકસુદ્ધિકં પના’’તિઆદિ, ‘‘ઓવાદાય વા’’તિઆદીતિ દ્વે, ભગ્ગેસુ ‘‘અગિલાનો વિસિબ્બનાપેક્ખો’’તિઆદિ એકન્તિ એતાનિ બાત્તિંસેવ પાચિત્તિયાનિ.

૮૦૨. દ્વે ગારય્હાતિ ‘‘ભિક્ખુ પનેવ કુલેસૂ’’તિઆદિ, ‘‘યાનિ ખો પન તાનિ આરઞ્ઞકાની’’તિઆદિ ચાતિ દ્વે પાટિદેસનીયા. તયો સેખાતિ કોસમ્બિયં ન સુરુસુરુકારકં, ભગ્ગેસુ ન સામિસેન હત્થેન પાનીયથાલકં, ન સસિત્થકં પત્તધોવનન્તિ તીણિ સેખિયાનિ. છપ્પઞ્ઞાસેવ સિક્ખાપદાનિ પિણ્ડિતાનિ વેસાલિયાદીસુ છસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તાનિ ભવન્તીતિ યોજના.

૮૦૩. સત્તસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તાનિ એતાનિ સબ્બાનેવ સિક્ખાપદાનિ પન અડ્ઢુડ્ઢાનિ સતાનેવ ભવન્તિ. સાવત્થિયં પઞ્ઞત્તેહિ ચતુનવુતાધિકદ્વિસતસિક્ખાપદેહિ સદ્ધિં છસુ નગરેસુ પઞ્ઞત્તાનિ છપઞ્ઞાસ સિક્ખાપદાનિ પઞ્ઞાસાધિકાનિ તીણિ સતાનિ ભવન્તીતિ અત્થો. અડ્ઢેન ચતુત્થં યેસં તાનિ અડ્ઢુડ્ઢાનિ.

૮૦૪-૧૦. એવં નિદાનવસેન નગરં દસ્સેત્વા ઇદાનિ નિદાનમઞ્ઞમસેસેત્વા ઉભતોવિભઙ્ગાગતાનં સબ્બેસં સિક્ખાપદાનં કેવલં પિણ્ડવસેન ગણનં દસ્સેતુમાહ ‘‘સિક્ખાપદાનિ ભિક્ખૂન’’ન્તિઆદિ.

૮૧૧. એવં સબ્બસિક્ખાપદાનં નિદાનઞ્ચ ગણનઞ્ચ દસ્સેત્વા ઇદાનિ અસાધારણાનિ દસ્સેતુમાહ ‘‘છચત્તાલીસા’’તિઆદિ. ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીહિ અસાધારણભાવં મહેસિના ગમિતાનિ સિક્ખાપદાનિ છચત્તાલીસેવ હોન્તીતિ યોજના. ઇમિના ઉદ્દેસમાહ.

૮૧૪. ‘‘છ ચ સઙ્ઘાદિસેસા’’તિઆદીહિ દ્વીહિ ગાથાહિ નિદ્દેસં દસ્સેત્વા ‘‘વિસ્સટ્ઠી’’તિઆદિના પટિનિદ્દેસમાહ.

૮૧૫. ‘‘નિસ્સગ્ગિયે આદિવગ્ગસ્મિ’’ન્તિ પદચ્છેદો. ધોવનન્તિ અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરધોવનં. પટિગ્ગહોતિ તસ્સાયેવ હત્થતો ચીવરપટિગ્ગહણં.

૮૧૬. આરઞ્ઞન્તિ એકૂનતિંસતિમં સિક્ખાપદં.

૮૧૭. ભિક્ખૂનં, ભિક્ખુનીનઞ્ચ વુત્તાનિ સબ્બાનિ પાચિત્તિયાનિ ગણનાવસા અટ્ઠાસીતિસતં ભવન્તીતિ યોજના. અટ્ઠાસીતિસતન્તિ ભિક્ખુનિપાતિમોક્ખાગતં છસટ્ઠિસતપાચિત્તિયં વક્ખમાનેહિ ભિક્ખુનિયતેહિ બાવીસતિપાચિત્તિયેહિ સદ્ધિં અટ્ઠાસીતિસતં હોતિ. તતોતિ અટ્ઠાસીતાધિકસતપાચિત્તિયતો નિદ્ધારિતાનિ એતાનિ દ્વાવીસતિ ખુદ્દકાનિ ભિક્ખૂનં પાતિમોક્ખકે ભવન્તીતિ યોજના.

૮૧૮. ભિક્ખુનિવગ્ગોતિ ભિક્ખુનીનં ઓવાદવગ્ગો. પરમ્પરભોજને પઞ્ઞત્તં સિક્ખાપદં પરમ્પરભોજનં, પરમ્પરભોજનેન સહ વત્તતીતિ સપરમ્પરભોજનો.

૮૨૨. ‘‘એકતો પન પઞ્ઞત્તા’’તિઆદિ નિગમનં. ભિક્ખુનીહિ અસાધારણતં ગતા એકતોવ પઞ્ઞત્તા ઇમે ઇમાનિ સિક્ખાપદાનિ પિણ્ડિતાનિ છચત્તાલીસ હોન્તીતિ યોજના.

૮૨૩. મહેસિના ભિક્ખૂહિ અસાધારણભાવં ગમિતાનિ ભિક્ખુનીનં સિક્ખાપદાનિ પરિપિણ્ડિતાનિ સતં, તિંસ ચ ભવન્તીતિ યોજના.

૮૨૪. એવં ઉદ્દિટ્ઠાનં નિદ્દેસમાહ ‘‘પારાજિકાની’’તિઆદિના. પારાજિકાનિ ચત્તારીતિ ઉબ્ભજાણુમણ્ડલિકવજ્જપટિચ્છાદિકઉક્ખિત્તાનુવત્તિકઅટ્ઠવત્થુકસઙ્ખાતાનિ ચત્તારિ પારાજિકાનિ.

૮૨૬. દ્વીહિ ગાથાહિ નિદ્દિટ્ઠાનં પટિનિદ્દેસો ‘‘ભિક્ખુનીનં તુ સઙ્ઘાદિસેસેહી’’તિઆદિ. ચતુન્નં પારાજિકાનં ઉદ્દેસવસેનેવ પાકટત્તા પટિનિદ્દેસે અગ્ગહણં. આદિતો છાતિ ઉસ્સયવાદિકાદયો છ સઙ્ઘાદિસેસા. ‘‘આદિતો’’તિ ઇદં ‘‘યાવતતિયકા’’તિ ઇમિનાપિ યોજેતબ્બં, અટ્ઠસુ યાવતતિયકેસુ પુરિમાનિ ચત્તારિ સિક્ખાપદાનીતિ વુત્તં હોતિ.

૮૨૭. સત્તઞ્ઞદત્થિકાદીનીતિ આદિ-સદ્દેન અઞ્ઞદત્થિકસિક્ખાપદતો પચ્છિમાનિ ચત્તારિ, પુરિમાનિ ‘‘અઞ્ઞં વિઞ્ઞાપેય્ય, અઞ્ઞં ચેતાપેય્યા’’તિ દ્વે ચ ગહિતાનિ. પત્તો ચેવાતિ પઠમં પત્તસન્નિચયસિક્ખાપદમાહ. દુતિયવગ્ગે પુરિમસિક્ખાપદદ્વયં ‘‘ગરું લહુ’’ન્તિ ઇમિના ગહિતં.

૮૨૮. ઇધ ભિક્ખુનિપાતિમોક્ખે એતાનિ પન દ્વાદસેવ નિસ્સગ્ગિયાનિ સત્થારા ભિક્ખુનીનં વસેન એકતો પઞ્ઞત્તાનીતિ યોજના.

૮૨૯-૩૦. ‘‘સબ્બેવ ગણનાવસા’’તિઆદિ નિગમનં. ભિક્ખૂહિ અસાધારણતં ગતા ભિક્ખુનીનં એકતો પઞ્ઞત્તા સતં, તિંસ ભવન્તીતિ યોજના.

૮૩૧-૩. ‘‘અસાધારણા ઉભિન્ન’’ન્તિ પદચ્છેદો. ઉભિન્નં અસાધારણસિક્ખાપદાનિ સતઞ્ચ સત્તતિ ચ છ ચ ભવન્તિ. એવમુદ્દિટ્ઠાનં નિદ્દેસો ‘‘પારાજિકાનિ ચત્તારી’’તિઆદિ. ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખુનીનં ચત્તારિ પારાજિકાનિ. દસચ્છ ચાતિ ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખુનીનં સઙ્ઘાદિસેસા દસ, ભિક્ખુનીહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખૂનં વિસ્સટ્ઠિઆદિકા સઙ્ઘાદિસેસા છ ચાતિ સઙ્ઘાદિસેસા સોળસ.

અનિયતા દુવે ચેવાતિ ભિક્ખુનીહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખૂનં અનિયતા દ્વે ચ. નિસ્સગ્ગા ચતુવીસતીતિ ભિક્ખુનીહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખૂનં દ્વાદસ, ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખુનીનં દ્વાદસાતિ એવં નિસ્સગ્ગિયા ચતુવીસતિ ચ. સતં અટ્ઠારસ ખુદ્દકાતિ ભિક્ખુનીહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખૂનં બાવીસતિ, ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખુનીનં છન્નવુતીતિ અટ્ઠારસાધિકસતં ખુદ્દકાનિ ચ. એત્થાતિ ઇમસ્મિં અસાધારણસઙ્ગહે.

દ્વાદસેવ ચ ગારય્હાતિ ભિક્ખુનીહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખૂનં ચત્તારિ, ભિક્ખૂહિ અસાધારણાનિ ભિક્ખુનીનં અટ્ઠાતિ એતે પાટિદેસનીયા ચાતિ ઇમે છસત્તતિઅધિકાનિ સતસિક્ખાપદાનિ ઉભિન્નમ્પિ અસાધારણાનીતિ યોજના.

૮૩૪. ઉભિન્નમ્પિ સાધારણાનિ સત્થુના પઞ્ઞત્તાનિ સિક્ખાપદાનિ સતઞ્ચ સત્તતિ ચ ચત્તારિ ચ ભવન્તીતિ પકાસિતાતિ યોજના.

૮૩૫-૬. પારાજિકાનિ ચત્તારીતિ મેથુનઅદિન્નાદાનમનુસ્સવિગ્ગહઉત્તરિમનુસ્સધમ્મપારાજિકાનિ ચત્તારિ ચ. સત્ત સઙ્ઘાદિસેસકાતિ સઞ્ચરિત્તઅમૂલકઅઞ્ઞભાગિયા, ચત્તારો યાવતતિયકા ચાતિ સઙ્ઘાદિસેસા સત્ત ચ. અટ્ઠારસ ચ નિસ્સગ્ગાતિ નિસ્સગ્ગિયેસુ પઠમે ચીવરવગ્ગે ધોવનપટિગ્ગહણસિક્ખાપદદ્વયવજ્જિતાનિ અટ્ઠ, એળકલોમવગ્ગે અટ્ઠમનવમદસમાનીતિ તયો, પત્તવગ્ગે પઠમપત્તવસ્સિકસાટિકઆરઞ્ઞકસિક્ખાપદત્તયસ્સ વજ્જિતાનિ સત્ત ચાતિ ઇમાનિ અટ્ઠારસ નિસ્સગ્ગિયસિક્ખાપદાનિ ચ. સમસત્તતિ ખુદ્દકાતિ –

‘‘સબ્બો ભિક્ખુનિવગ્ગોપિ…પે… દ્વાવીસતિ ભવન્તિ હી’’તિ. (ઉ. વિ. ૮૧૮-૮૨૧) –

વુત્તા ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીહિ અસાધારણાતિ ઇમેહિ બાવીસતિપાચિત્તિયેહિ વજ્જિતાનિ અવસેસાનિ સત્તતિ પાચિત્તિયાનિ ચ ઉભયસાધારણવસેન પઞ્ઞત્તાનિ. પઞ્ચસત્તતિ સેખિયાપિ ચાતિ ઉભિન્નં ભિક્ખુભિક્ખુનીનં સમસિક્ખતા સાધારણસિક્ખાપદાનિ સબ્બસો સતં, સત્તતિ, ચત્તારિ ચ હોન્તીતિ યોજના.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા

સાધારણાસાધારણકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.