ચીવરક્ખન્ધકકથાવણ્ણના

૨૭૨૬-૭. ચીવરં ઉપ્પજ્જતિ એતાસૂતિ ‘‘ઉપ્પાદા’’તિ જનિકાવ વુચ્ચન્તિ, ચીવરવત્થપરિલાભક્ખેત્તન્તિ અત્થો. યથાહ – ‘‘યથાવુત્તાનં ચીવરાનં પટિલાભાય ખેત્તં દસ્સેતું અટ્ઠિમા ભિક્ખવે માતિકાતિઆદિમાહા’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૩૭૯). ચીવરમાતિકાતિ ચીવરુપ્પાદહેતુભૂતમાતરો. તેનાહ કથિનક્ખન્ધકવણ્ણનાયં ‘‘માતિકાતિ માતરો, જનેત્તિયોતિ અત્થો’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૩૧૦). માતિકાતિ ચેત્થ ચીવરદાનમધિપ્પેતં. યથાહ ‘‘સીમાય દાનં એકા માતિકા, કતિકાય દાનં દુતિયા’’તિઆદિ. સીમાય દેતિ, કતિકાય દેતિ, ભિક્ખાપઞ્ઞત્તિયા દેતિ, સઙ્ઘસ્સ દેતિ, ઉભતોસઙ્ઘે દેતિ, વસ્સંવુત્થસઙ્ઘસ્સ દેતિ, આદિસ્સ દેતિ, પુગ્ગલસ્સ દેતિ. ‘‘ઇમા પન અટ્ઠ માતિકા’’તિ વુત્તમેવ નિગમનવસેન વુત્તં.

૨૭૨૮. તત્થાતિ તાસુ અટ્ઠમાતિકાસુ. સીમાય દેતીતિ ‘‘સીમાય દમ્મી’’તિ એવં સીમં પરામસિત્વા દેન્તો સીમાય દેતિ, એવં દિન્નં અન્તોસીમગતેહિ ભિક્ખૂહિ ભાજેતબ્બન્તિ વણ્ણિતન્તિ યોજના. તત્થ અન્તોસીમગતેહીતિ દાયકો યં સીમં અપેક્ખિત્વા એવમાહ, તસ્સા સીમાય અન્તોગતેહિ સબ્બેહિ. ભાજેતબ્બન્તિ તં ચીવરં ભાજેતબ્બં. વરવણ્ણિનાતિ ‘‘ઇતિપિ સો ભગવા અરહ’’ન્તિઆદિના સકલલોકબ્યાપિગુણાતિસયયુત્તેન બ્યામપ્પભાય, છબ્બણ્ણાનં રંસીનઞ્ચ વસેન ઉત્તમપ્પભાતિસયયુત્તેન વરવણ્ણિના વણ્ણિતં કથિતં. અયમેત્થ પદવણ્ણના, અયં પન વિનિચ્છયો – સીમાય દેતીતિ એત્થ તાવ ખણ્ડસીમા ઉપચારસીમા સમાનસંવાસસીમા અવિપ્પવાસસીમા લાભસીમા ગામસીમા નિગમસીમા નગરસીમા અબ્ભન્તરસીમા ઉદકુક્ખેપસીમા જનપદસીમા રટ્ઠસીમા રજ્જસીમા દીપસીમા ચક્કવાળસીમા ઇતિ પન્નરસ સીમા વેદિતબ્બા.

તત્થ ખણ્ડસીમા સીમાકથાયં વુત્તા. ઉપચારસીમા પરિક્ખિત્તસ્સ વિહારસ્સ પરિક્ખેપેન, અપરિક્ખિત્તસ્સ વિહારસ્સ પરિક્ખેપારહટ્ઠાનેન પરિચ્છિન્ના હોતિ. અપિચ ભિક્ખૂનં ધુવસન્નિપાતટ્ઠાનતો વા પરિયન્તે ઠિતભોજનસાલતો વા નિબદ્ધવસનકઆવાસતો વા થામમજ્ઝિમસ્સ પુરિસસ્સ દ્વિન્નં લેડ્ડુપાતાનં અન્તો ઉપચારસીમા વેદિતબ્બા. સા પન આવાસેસુ વડ્ઢન્તેસુ વડ્ઢતિ, પરિહાયન્તેસુ પરિહાયતિ. મહાપચ્ચરિયં પન ‘‘ભિક્ખૂસુપિ વડ્ઢન્તેસુ વડ્ઢતી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૩૭૯) વુત્તં. તસ્મા સચે વિહારે સન્નિપતિતભિક્ખૂહિ સદ્ધિં એકાબદ્ધા હુત્વા યોજનસતમ્પિ પૂરેત્વા નિસીદન્તિ, યોજનસતમ્પિ ઉપચારસીમાવ હોતિ, સબ્બેસં લાભો પાપુણાતિ. સમાનસંવાસઅવિપ્પવાસસીમાદ્વયમ્પિ વુત્તમેવ.

લાભસીમા નામ નેવ સમ્માસમ્બુદ્ધેન અનુઞ્ઞાતા, ન ધમ્મસઙ્ગાહકત્થેરેહિ ઠપિતા, અપિચ ખો રાજરાજમહામત્તા વિહારં કારેત્વા ગાવુતં વા અડ્ઢયોજનં વા યોજનં વા સમન્તતો પરિચ્છિન્દિત્વા ‘‘અયં અમ્હાકં વિહારસ્સ લાભસીમા’’તિ નામલિખિતકે થમ્ભે નિખણિત્વા ‘‘યં એત્થન્તરે ઉપ્પજ્જતિ, સબ્બં તં અમ્હાકં વિહારસ્સ દેમા’’તિ સીમં ઠપેન્તિ, અયં લાભસીમા નામ. ગામનિગમનગરઅબ્ભન્તરઉદકુક્ખેપસીમાપિ વુત્તા એવ.

જનપદસીમા નામ કાસિકોસલરટ્ઠાદીનં અન્તો બહૂ જનપદા હોન્તિ, એત્થ એકેકો જનપદપરિચ્છેદો જનપદસીમા. રટ્ઠસીમા નામ કાસિકોસલાદિરટ્ઠપરિચ્છેદો. રજ્જસીમા નામ મહાચોળભોગો કેરળભોગોતિ એવં એકેકસ્સ રઞ્ઞો આણાપવત્તિટ્ઠાનં. દીપસીમા નામ સમુદ્દન્તેન સમુચ્છિન્નમહાદીપા ચ અન્તરદીપા ચ. ચક્કવાળસીમા નામ ચક્કવાળપબ્બતેનેવ પરિચ્છિન્ના.

એવમેતાસુ સીમાસુ ખણ્ડસીમાય કેનચિ કમ્મેન સન્નિપતિતં સઙ્ઘં દિસ્વા ‘‘એત્થેવ સીમાય સઙ્ઘસ્સ દેમી’’તિ વુત્તે યાવતિકા ભિક્ખૂ અન્તોખણ્ડસીમગતા, તેહિ ભાજેતબ્બં. તેસંયેવ હિ તં પાપુણાતિ, અઞ્ઞેસં સીમન્તરિકાય વા ઉપચારસીમાય વા ઠિતાનમ્પિ ન પાપુણાતિ. ખણ્ડસીમાય ઠિતે પન રુક્ખે વા પબ્બતે વા ઠિતસ્સ હેટ્ઠા વા પથવિયા વેમજ્ઝં ગતસ્સ પાપુણાતિયેવ.

‘‘ઇમિસ્સા ઉપચારસીમાય સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દિન્નં પન ખણ્ડસીમાસીમન્તરિકાસુ ઠિતાનમ્પિ પાપુણાતિ. ‘‘સમાનસંવાસસીમાય દમ્મી’’તિ દિન્નં પન ખણ્ડસીમાસીમન્તરિકાસુ ઠિતાનં ન પાપુણાતિ. અવિપ્પવાસસીમાલાભસીમાસુ દિન્નં તાસુ સીમાસુ અન્તોગતાનંયેવ પાપુણાતિ. ગામસીમાદીસુ દિન્નં તાસં સીમાનં અબ્ભન્તરે બદ્ધસીમાય ઠિતાનમ્પિ પાપુણાતિ. અબ્ભન્તરસીમાઉદકુક્ખેપસીમાસુ દિન્નં તત્થ અન્તોગતાનંયેવ પાપુણાતિ. જનપદરટ્ઠરજ્જદીપચક્કવાળસીમાસુપિ ગામસીમાદીસુ વુત્તસદિસોયેવ વિનિચ્છયો.

સચે પન જમ્બુદીપે ઠિતો ‘‘તમ્બપણ્ણિદીપે સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વદતિ, તમ્બપણ્ણિદીપતો એકોપિ ગન્ત્વા સબ્બેસં ગણ્હિતું લભતિ. સચેપિ તત્રેવ એકો સભાગભિક્ખુ સભાગાનં ભાગં ગણ્હાતિ, ન વારેતબ્બો. એવં તાવ યો સીમં પરામસિત્વા દેતિ, તસ્સ દાને વિનિચ્છયો વેદિતબ્બો.

યો પન ‘‘અસુકસીમાયા’’તિ વત્તું ન જાનાતિ, કેવલં ‘‘સીમા’’તિ વચનમત્તમેવ જાનન્તો વિહારં આગન્ત્વા ‘‘સીમાય દમ્મી’’તિ વા ‘‘સીમટ્ઠકસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વા ભણતિ, સો પુચ્છિતબ્બો ‘‘સીમા નામ બહુવિધા, કતરં સીમં સન્ધાય ભણસી’’તિ, સચે વદતિ ‘‘અહં ‘અસુકસીમા’તિ ન જાનામિ, સીમટ્ઠકસઙ્ઘો ભાજેત્વા ગણ્હતૂ’’તિ, કતરસીમાય ભાજેતબ્બં? મહાસીવત્થેરો કિરાહ ‘‘અવિપ્પવાસસીમાયા’’તિ. તતો નં આહંસુ ‘‘અવિપ્પવાસસીમા નામ તિયોજનાપિ હોતિ, એવં સન્તે તિયોજને ઠિતા લાભં ગણ્હિસ્સન્તિ, તિયોજને ઠત્વા આગન્તુકવત્તં પૂરેત્વા આરામં પવિસિતબ્બં ભવિસ્સતિ, ગમિકો તિયોજનં ગન્ત્વા સેનાસનં આપુચ્છિસ્સતિ, નિસ્સયપટિપન્નસ્સ તિયોજનાતિક્કમે નિસ્સયો પટિપ્પસ્સમ્ભિસ્સતિ, પારિવાસિકેન તિયોજનં અતિક્કમિત્વા અરુણં ઉટ્ઠાપેતબ્બં ભવિસ્સતિ, ભિક્ખુનિયા તિયોજને ઠત્વા આરામપ્પવેસનં આપુચ્છિતબ્બં ભવિસ્સતિ, સબ્બમ્પેતં ઉપચારસીમાપરિચ્છેદવસેનેવ કત્તું વટ્ટતિ. તસ્મા ઉપચારસીમાયમેવ ભાજેતબ્બ’’ન્તિ.

૨૭૨૯. યે વિહારા સઙ્ઘેન કતિકાય એકલાભકા સમાનલાભકા એત્થ એતેસુ વિહારેસુ દિન્નં ‘‘કતિકાય દમ્મી’’તિ દિન્નં સબ્બેહિ ભિક્ખૂહિ સહ ભાજેતબ્બં ચીવરં કતિકાય વુચ્ચતીતિ યોજના.

અયમેત્થ વિનિચ્છયો – કતિકા નામ સમાનલાભકતિકા, તત્રેવં કતિકા કાતબ્બા – એકસ્મિં વિહારે સન્નિપતિતેહિ ભિક્ખૂહિ યં વિહારં સઙ્ગણ્હિતુકામા સમાનલાભં કાતું ઇચ્છન્તિ, અસ્સ નામં ગહેત્વા ‘‘અસુકો નામ વિહારો પોરાણકો’’તિ વા ‘‘બુદ્ધાધિવુત્થો’’તિ વા ‘‘અપ્પલાભો’’તિ વા યં કિઞ્ચિ કારણં વત્વા ‘‘તં વિહારં ઇમિના વિહારેન સદ્ધિં એકલાભં કાતું સઙ્ઘસ્સ રુચ્ચતી’’તિ તિક્ખત્તું સાવેતબ્બં. એત્તાવતા તસ્મિં વિહારે નિસિન્નોપિ ઇધ નિસિન્નોવ હોતિ. તસ્મિં વિહારેપિ સઙ્ઘેન એવમેવ કાતબ્બં. એત્તાવતા ઇધ નિસિન્નોપિ તસ્મિં વિહારે નિસિન્નોવ હોતિ. એકસ્મિં લાભે ભાજિયમાને ઇતરસ્મિં ઠિતસ્સ ભાગં ગહેતું વટ્ટતિ. એવં એકેન વિહારેન સદ્ધિં બહૂપિ આવાસા એકલાભા કાતબ્બાતિ.

૨૭૩૦. ચીવરદાયકેન ધુવકારા પાકવત્તાદિનિચ્ચસક્કારા યત્થ સઙ્ઘસ્સ ક્રીયન્તિ કરીયન્તિ તત્થ તસ્મિં વિહારે તેનેવ દાયકેન સઙ્ઘસ્સ દિન્નં વિહારં ‘‘ભિક્ખાપઞ્ઞત્તિયા દિન્ન’’ન્તિ મહેસિના વુત્તન્તિ યોજના.

તત્રાયં વિનિચ્છયો – યસ્મિં વિહારે ઇમસ્સ ચીવરદાયકસ્સ સન્તકં સઙ્ઘસ્સ પાકવત્તં વા વત્તતિ, યસ્મિં વા વિહારે ભિક્ખૂ અત્તનો ભારં કત્વા સદા ગેહે ભોજેતિ, યત્થ વા તેન આવાસો કારિતો, સલાકભત્તાદીનિ વા નિબદ્ધાનિ, યેન પન સકલોપિ વિહારો પતિટ્ઠાપિતો, તત્થ વત્તબ્બમેવ નત્થિ, ઇમે ધુવકારા નામ. તસ્મા સચે સો ‘‘યત્થ મય્હં ધુવકારા કરીયન્તિ, એત્થ દમ્મી’’તિ વા ‘‘તત્થ દેથા’’તિ વા ભણતિ, બહૂસુ ચેપિ ઠાનેસુ ધુવકારા હોન્તિ, સબ્બત્થ દિન્નમેવ હોતિ.

સચે પન એકસ્મિં વિહારે ભિક્ખૂ બહુતરા હોન્તિ, તેહિ વત્તબ્બં ‘‘તુમ્હાકં ધુવકારે એકત્થ ભિક્ખૂ બહૂ, એકત્થ અપ્પકા’’તિ, સચે ‘‘ભિક્ખુગણનાય ગણ્હથા’’તિ ભણતિ, તથા ભાજેત્વા ગણ્હિતું વટ્ટતિ. એત્થ ચ વત્થભેસજ્જાદિ અપ્પકમ્પિ સુખેન ભાજીયતિ, યદિ પન મઞ્ચો વા પીઠકં વા એકમેવ હોતિ, તં પુચ્છિત્વા યસ્સ વા વિહારસ્સ એકવિહારેપિ વા યસ્સ સેનાસનસ્સ સો વિચારેતિ, તત્થ દાતબ્બં. સચે ‘‘અસુકભિક્ખુ ગણ્હતૂ’’તિ વદતિ, વટ્ટતિ.

અથ ‘‘મય્હં ધુવકારે દેથા’’તિ વત્વા અવિચારેત્વાવ ગચ્છતિ, સઙ્ઘસ્સપિ વિચારેતું વટ્ટતિ. એવં પન વિચારેતબ્બં – ‘‘સઙ્ઘત્થેરસ્સ વસનટ્ઠાને દેથા’’તિ વત્તબ્બં. સચે તત્થ સેનાસનં પરિપુણ્ણં હોતિ. યત્થ નપ્પહોતિ, તત્થ દાતબ્બં. સચે એકો ભિક્ખુ ‘‘મય્હં વસનટ્ઠાને સેનાસનપરિભોગભણ્ડં નત્થી’’તિ વદતિ, તત્થ દાતબ્બન્તિ.

૨૭૩૧. સઙ્ઘસ્સ પન યં દિન્નન્તિ વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ યં ચીવરં દિન્નં. ‘‘સમ્મુખીભૂતેના’’તિ વત્તબ્બે ગાથાબન્ધેન રસ્સત્તં. સમ્મુખિભૂતેનાતિ ચ ઉપચારસીમાય ઠિતેન. ભાજેતબ્બન્તિ ઘણ્ટિં પહરિત્વા કાલં ઘોસેત્વા ભાજેતબ્બં. ઇદમેત્થ મુખમત્તદસ્સનં. વિનિચ્છયો અટ્ઠકથાય (મહાવ. અટ્ઠ. ૩૭૯) વેદિતબ્બો. સેય્યથિદં – ચીવરદાયકેન વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દિન્નેસુ ભાજિયમાનેસુ સીમટ્ઠસ્સ અસમ્પત્તસ્સપિ ભાગં ગણ્હન્તો ન વારેતબ્બો. વિહારો મહા હોતિ, થેરાસનતો પટ્ઠાય વત્થેસુ દિય્યમાનેસુ અલસજાતિકા મહાથેરા પચ્છા આગચ્છન્તિ, ‘‘ભન્તે, વીસતિવસ્સાનં દિય્યતિ, તુમ્હાકં ઠિતિકા અતિક્કન્તા’’તિ ન વત્તબ્બા, ઠિતિકં ઠપેત્વા તેસં દત્વા પચ્છા ઠિતિકાય દાતબ્બં.

‘‘અસુકવિહારે કિર બહું ચીવરં ઉપ્પન્ન’’ન્તિ સુત્વા યોજનન્તરિકવિહારતોપિ ભિક્ખૂ આગચ્છન્તિ, સમ્પત્તસમ્પત્તાનં ઠિતટ્ઠાનતો પટ્ઠાય દાતબ્બં. અસમ્પત્તાનમ્પિ ઉપચારસીમં પવિટ્ઠાનં અન્તેવાસિકાદીસુ ગણ્હન્તેસુ દાતબ્બમેવ. ‘‘બહિ ઉપચારસીમાય ઠિતાનં દેથા’’તિ વદન્તિ, ન દાતબ્બં. સચે પન ઉપચારસીમં ઓક્કન્તેહિ એકાબદ્ધા હુત્વા અત્તનો વિહારદ્વારે વા અન્તોવિહારેયેવ વા હોન્તિ, પરિસવસેન વડ્ઢિતા નામ સીમા હોતિ, તસ્મા દાતબ્બં. સઙ્ઘનવકસ્સ દિન્નેપિ પચ્છા આગતાનં દાતબ્બમેવ. દુતિયભાગે પન થેરાસનં આરુળ્હે આગતાનં પઠમભાગો ન પાપુણાતિ, દુતિયભાગતો વસ્સગ્ગેન દાતબ્બં.

એકસ્મિં વિહારે દસ ભિક્ખૂ હોન્તિ, દસ વત્થાનિ ‘‘સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ દેન્તિ, પાટેક્કં ભાજેતબ્બાનિ. સચે ‘‘સબ્બાનેવ અમ્હાકં પાપુણન્તી’’તિ ગહેત્વા ગચ્છન્તિ, દુપ્પાપિતાનિ ચેવ દુગ્ગહિતાનિ ચ, ગતગતટ્ઠાને સઙ્ઘિકાનેવ હોન્તિ. એકં પન ઉદ્ધરિત્વા ‘‘ઇદં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ દત્વા સેસાનિ ‘‘ઇમાનિ અમ્હાકં પાપુણન્તી’’તિ ગહેતું વટ્ટતિ.

એકમેવ વત્થં ‘‘સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ આહરન્તિ, અભાજેત્વાવ ‘‘અમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ ગણ્હન્તિ, દુપ્પાપિતઞ્ચેવ દુગ્ગહિતઞ્ચ, સત્થકેન, પન હલિદ્દિઆદિના વા લેખં કત્વા એકં કોટ્ઠાસં ‘‘ઇમં ઠાનં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ પાપેત્વા સેસં ‘‘અમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ ગહેતું વટ્ટતિ. યં પન વત્થસ્સેવ પુપ્ફં વા વલિ વા, તેન પરિચ્છેદં કાતું ન વટ્ટતિ. સચે એકં તન્તં ઉદ્ધરિત્વા ‘‘ઇદં ઠાનં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ દત્વા સેસં ‘‘અમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ ગણ્હન્તિ, વટ્ટતિ. ખણ્ડં ખણ્ડં છિન્દિત્વા ભાજિયમાનં વટ્ટતિયેવ.

એકભિક્ખુકે વિહારે સઙ્ઘસ્સ ચીવરેસુ ઉપ્પન્નેસુ સચે પુબ્બે વુત્તનયેનેવ સો ભિક્ખુ ‘‘સબ્બાનિ મય્હં પાપુણન્તી’’તિ ગણ્હાતિ, સુગ્ગહિતાનિ, ઠિતિકા પન ન તિટ્ઠતિ. સચે એકેકં ઉદ્ધરિત્વા ‘‘ઇદં મય્હં પાપુણાતી’’તિ ગણ્હાતિ, ઠિતિકા તિટ્ઠતિ. તત્થ ઠિતિકાય અટ્ઠિતાય પુન અઞ્ઞસ્મિં ચીવરે ઉપ્પન્ને સચે એકો ભિક્ખુ આગચ્છતિ, મજ્ઝે છિન્દિત્વા દ્વીહિપિ ગહેતબ્બં. ઠિતાય ઠિતિકાય પુન અઞ્ઞસ્મિં ચીવરે ઉપ્પન્ને સચે નવકતરો આગચ્છતિ, ઠિતિકા હેટ્ઠા ઓરોહતિ. સચે વુડ્ઢતરો આગચ્છતિ, ઠિતિકા ઉદ્ધં આરોહતિ. અથ અઞ્ઞો નત્થિ, પુન અત્તનો પાપેત્વા ગહેતબ્બં.

‘‘સઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દેમા’’તિ વા યેન કેનચિ આકારેન સઙ્ઘં આમસિત્વા દિન્નં પન પંસુકૂલિકાનં ન વટ્ટતિ ‘‘ગહપતિચીવરં પટિક્ખિપામિ, પંસુકૂલિકઙ્ગં સમાદિયામી’’તિ વુત્તત્તા, ન પન અકપ્પિયત્તા. ભિક્ખુસઙ્ઘેન અપલોકેત્વા દિન્નમ્પિ ન ગહેતબ્બં. યં પન ભિક્ખુ અત્તનો સન્તકં દેતિ, તં ભિક્ખુદત્તિયં નામ વટ્ટતિ. પંસુકૂલં પન ન હોતિ. એવં સન્તેપિ ધુતઙ્ગં ન ભિજ્જતિ. ‘‘ભિક્ખૂનં દેમ, થેરાનં દેમા’’તિ વુત્તે પન પંસુકૂલિકાનમ્પિ વટ્ટતિ. ‘‘ઇદં વત્થં સઙ્ઘસ્સ દેમ, ઇમિના ઉપાહનત્થવિકપત્તત્થવિકઆયોગઅંસબદ્ધકાદીનિ કરોથા’’તિ દિન્નમ્પિ વટ્ટતિ.

પત્તત્થવિકાદીનં અત્થાય દિન્નાનિ બહૂનિપિ હોન્તિ, ચીવરત્થાયપિ પહોન્તિ, તતો ચીવરં કત્વા પારુપિતું વટ્ટતિ. સચે પન સઙ્ઘો ભાજિતાતિરિત્તાનિ વત્થાનિ છિન્દિત્વા ઉપાહનત્થવિકાદીનં અત્થાય ભાજેતિ, તતો ગહેતું ન વટ્ટતિ. સામિકેહિ વિચારિતમેવ હિ વટ્ટતિ, ન ઇતરં.

‘‘પંસુકૂલિકસઙ્ઘસ્સ ધમ્મકરણઅંસબદ્ધાદીનં અત્થાય દેમા’’તિ વુત્તેપિ ગહેતું વટ્ટતિ. પરિક્ખારો નામ પંસુકૂલિકાનમ્પિ ઇચ્છિતબ્બો. યં તત્થ અતિરેકં હોતિ, તં ચીવરેપિ ઉપનેતું વટ્ટતિ. સુત્તં સઙ્ઘસ્સ દેન્તિ, પંસુકૂલિકેહિપિ ગહેતબ્બં. અયં તાવ વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દિન્નેસુ વિનિચ્છયો.

સચે પન બહિ ઉપચારસીમાય અદ્ધાનપટિપન્ને ભિક્ખૂ દિસ્વા ‘‘સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ વા સઙ્ઘનવકસ્સ વા આરોચેતિ, સચેપિ યોજનં ફરિત્વા પરિસા ઠિતા હોતિ, એકાબદ્ધા ચે, સબ્બેસં પાપુણાતિ. યે પન દ્વાદસહિ હત્થેહિ પરિસં અસમ્પત્તા, તેસં ન પાપુણાતીતિ.

૨૭૩૨. ઇદાનિ ‘‘ઉભતોસઙ્ઘે દેતી’’તિ માતિકં વિવરન્તો આહ ‘‘ઉભતોસઙ્ઘમુદ્દિસ્સા’’તિઆદિ. ઉભતોસઙ્ઘમુદ્દિસ્સાતિ ભિક્ખુસઙ્ઘં, ભિક્ખુનિસઙ્ઘઞ્ચ ઉદ્દિસિત્વા. દેતીતિ ‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દેમી’’તિ દેતિ. ‘‘બહુ વા’’તિ એત્થ ‘‘બહૂ વા’’તિ વત્તબ્બે ગાથાબન્ધવસેન રસ્સત્તં. ભિક્ખુનીનં ભિક્ખૂ થોકા વા હોન્તુ બહૂ વા, પુગ્ગલગ્ગેન અકત્વા ઉભતોસઙ્ઘવસેન સમભાગોવ કાતું વટ્ટતીતિ યોજના.

તત્રાયં વિનિચ્છયો – ‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ ‘‘દ્વેધાસઙ્ઘસ્સ દમ્મિ, દ્વિન્નં સઙ્ઘાનં દમ્મિ, ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ ચ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દિન્નમેવ હોતિ, દ્વે ભાગે સમે કત્વા એકો દાતબ્બો.

‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચ દમ્મી’’તિ વુત્તે સચે દસ દસ ભિક્ખૂ, ભિક્ખુનિયો ચ હોન્તિ, એકવીસતિ પટિવીસે કત્વા એકો પુગ્ગલસ્સ દાતબ્બો, દસ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ, દસ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ. યેન પુગ્ગલિકો લદ્ધો, સો સઙ્ઘતોપિ અત્તનો વસ્સગ્ગેન ગહેતું લભતિ. કસ્મા? ઉભતોસઙ્ઘગ્ગહણેન ગહિતત્તા.

‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ ચ ચેતિયસ્સ ચ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ એસેવ નયો. ઇધ પન ચેતિયસ્સ સઙ્ઘતો પાપુણનકોટ્ઠાસો નામ નત્થિ, એકપુગ્ગલસ્સ પત્તકોટ્ઠાસસમોવ કોટ્ઠાસો હોતિ.

‘‘ઉભતોસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તે પન દ્વાવીસતિ કોટ્ઠાસે કત્વા દસ ભિક્ખૂનં, દસ ભિક્ખુનીનં, એકો પુગ્ગલસ્સ, એકો ચેતિયસ્સ દાતબ્બો. તત્થ પુગ્ગલો સઙ્ઘતોપિ અત્તનો વસ્સગ્ગેન પુન ગહેતું લભતિ. ચેતિયસ્સ એકોયેવ.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ દમ્મી’’તિ વુત્તે પન મજ્ઝે ભિન્દિત્વા ન દાતબ્બં, ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ ગણેત્વા દાતબ્બં.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ તુય્હઞ્ચા’’તિ વુત્તે પન પુગ્ગલો વિસું ન લભતિ, પાપુણનટ્ઠાનતો એકમેવ લભતિ. કસ્મા? ભિક્ખુસઙ્ઘગ્ગહણેન ગહિતત્તા.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તેપિ ચેતિયસ્સ એકપુગ્ગલપટિવીસો લબ્ભતિ, પુગ્ગલસ્સ વિસું ન લબ્ભતિ. તસ્મા એકં ચેતિયસ્સ દત્વા અવસેસં ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ ગણેત્વા ભાજેતબ્બં.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ દમ્મી’’તિ વુત્તેપિ ન મજ્ઝે ભિન્દિત્વા દાતબ્બં, પુગ્ગલગણનાય એવ વિભજિતબ્બં.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ ભિક્ખુનીનઞ્ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ એવં વુત્તેપિ ચેતિયસ્સ એકપુગ્ગલપટિવીસો લબ્ભતિ, પુગ્ગલસ્સ વિસું નત્થિ, ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ ગણેત્વા એવ ભાજેતબ્બં. યથા ચ ભિક્ખુસઙ્ઘં આદિં કત્વા નયો નીતો, એવં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં આદિં કત્વાપિ નેતબ્બો.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચા’’તિ વુત્તે પુગ્ગલસ્સ વિસું ન લબ્ભતિ, વસ્સગ્ગેનેવ ગહેતબ્બં.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તે પન ચેતિયસ્સ વિસું પટિવીસો લબ્ભતિ.

‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તેપિ ચેતિયસ્સેવ લબ્ભતિ, ન પુગ્ગલસ્સ.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ તુય્હઞ્ચા’’તિ વુત્તેપિ વિસું ન લબ્ભતિ.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તે પન ચેતિયસ્સ લબ્ભતિ.

‘‘ભિક્ખૂનઞ્ચ તુય્હઞ્ચ ચેતિયસ્સ ચા’’તિ વુત્તેપિ ચેતિયસ્સેવ વિસું લબ્ભતિ, ન પુગ્ગલસ્સ. ભિક્ખુનિસઙ્ઘં આદિં કત્વાપિ એવમેવ યોજેતબ્બં.

પુબ્બે બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તિ, ભગવા મજ્ઝે નિસીદતિ, દક્ખિણતો ભિક્ખૂ, વામતો ભિક્ખુનિયો નિસીદન્તિ, ભગવા ઉભિન્નં સઙ્ઘત્થેરો, તદા ભગવા અત્તનો લદ્ધપચ્ચયે અત્તનાપિ પરિભુઞ્જતિ, ભિક્ખૂનમ્પિ દાપેતિ. એતરહિ પન પણ્ડિતમનુસ્સા સધાતુકં પટિમં વા ચેતિયં વા ઠપેત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ઉભતોસઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તિ, પટિમાય વા ચેતિયસ્સ વા પુરતો આધારકે પત્તં ઠપેત્વા દક્ખિણોદકં દત્વા ‘‘બુદ્ધાનં દેમા’’તિ તત્થ યં પઠમં ખાદનીયં ભોજનીયં દેન્તિ, વિહારં વા આહરિત્વા ‘‘ઇદં ચેતિયસ્સ દેમા’’તિ પિણ્ડપાતઞ્ચ માલાગન્ધાદીનિ ચ દેન્તિ, તત્થ કથં પટિપજ્જિતબ્બન્તિ? માલાગન્ધાદીનિ તાવ ચેતિયે આરોપેતબ્બાનિ, વત્થેહિ પટાકા, તેલેન પદીપા કાતબ્બા. પિણ્ડપાતમધુફાણિતાદીનિ પન યો નિબદ્ધં ચેતિયસ્સ જગ્ગકો હોતિ પબ્બજિતો વા ગહટ્ઠો વા, તસ્સ દાતબ્બાનિ. નિબદ્ધજગ્ગકે અસતિ આહટપત્તં ઠપેત્વા વત્તં કત્વા પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. ઉપકટ્ઠે કાલે ભુઞ્જિત્વા પચ્છાપિ વત્તં કાતું વટ્ટતિયેવ.

માલાગન્ધાદીસુ ચ યં કિઞ્ચિ ‘‘ઇદં હરિત્વા ચેતિયસ્સ પૂજં કરોથા’’તિ વુત્તે દૂરમ્પિ હરિત્વા પૂજેતબ્બં. ‘‘ભિક્ખં સઙ્ઘસ્સ હરા’’તિ વુત્તેપિ હરિતબ્બં. સચે પન ‘‘અહં પિણ્ડાય ચરામિ, આસનસાલાય ભિક્ખૂ અત્થિ, તે હરિસ્સન્તી’’તિ વુત્તે ‘‘ભન્તે, તુય્હંયેવ દમ્મી’’તિ વદતિ, ભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. અથ પન ‘‘ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દસ્સામી’’તિ હરન્તસ્સ ગચ્છતો અન્તરાવ કાલો ઉપકટ્ઠો હોતિ, અત્તનો પાપેત્વા ભુઞ્જિતું વટ્ટતિ.

૨૭૩૩. યં પન ચીવરં ‘‘યસ્મિં આવાસે વસ્સંવુત્થસ્સ સઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દેતિ, તસ્મિંયેવ આવાસે વુત્થવસ્સેન સઙ્ઘેન વા ગણેન વા પુગ્ગલેન વા તં ચીવરં ભાજેતબ્બન્તિ વણ્ણિતં દેસિતન્તિ યોજના.

તત્રાયં વિનિચ્છયો – વિહારં પવિસિત્વા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ વસ્સંવુત્થસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ દેતિ, યાવતિકા ભિક્ખૂ તસ્મિં આવાસે વસ્સંવુત્થા, યત્તકા વસ્સચ્છેદં અકત્વા પુરિમવસ્સંવુત્થા, તેહિ ભાજેતબ્બં, અઞ્ઞેસં ન પાપુણાતિ. દિસાપક્કન્તસ્સાપિ સતિ ગાહકે યાવ કથિનસ્સ ઉબ્ભારા દાતબ્બં. અનત્થતે પન કથિને અન્તોહેમન્તે એવઞ્ચ વત્વા દિન્નં પચ્છિમવસ્સંવુત્થાનમ્પિ પાપુણાતીતિ લક્ખણઞ્ઞૂ વદન્તિ. અટ્ઠકથાસુ પનેતં અવિચારિતં.

સચે પન બહિ ઉપચારસીમાયં ઠિતો ‘‘વસ્સંવુત્થસઙ્ઘસ્સ દમ્મી’’તિ વદતિ, સમ્પત્તાનં સબ્બેસં પાપુણાતિ. અથ ‘‘અસુકવિહારે વસ્સંવુત્થસઙ્ઘસ્સા’’તિ વદતિ, તત્ર વસ્સંવુત્થાનમેવ યાવ કથિનસ્સુબ્ભારા પાપુણાતિ. સચે પન ગિમ્હાનં પઠમદિવસતો પટ્ઠાય એવં વદતિ, તત્ર સમ્મુખીભૂતાનંયેવ સબ્બેસં પાપુણાતિ. કસ્મા? પિટ્ઠિસમયે ઉપ્પન્નત્તા. અન્તોવસ્સેયેવ ‘‘વસ્સં વસન્તાનં દમ્મી’’તિ વુત્તે છિન્નવસ્સા ન લભન્તિ, વસ્સં વસન્તાવ લભન્તિ. ચીવરમાસે પન ‘‘વસ્સં વસન્તાનં દમ્મી’’તિ વુત્તે પચ્છિમિકાય વસ્સૂપગતાનંયેવ પાપુણાતિ, પુરિમિકાય વસ્સૂપગતાનઞ્ચ છિન્નવસ્સાનઞ્ચ ન પાપુણાતિ.

ચીવરમાસતો પટ્ઠાય યાવ હેમન્તસ્સ પચ્છિમો દિવસો, તાવ ‘‘વસ્સાવાસિકં દેમા’’તિ વુત્તે કથિનં અત્થતં વા હોતુ અનત્થતં વા, અતીતવસ્સંવુત્થાનમેવ પાપુણાતિ. ગિમ્હાનં પઠમદિવસતો પટ્ઠાય વુત્તે પન માતિકા આરોપેતબ્બા ‘‘અતીતવસ્સાવાસસ્સ પઞ્ચ માસા અભિક્કન્તા, અનાગતે ચાતુમાસચ્ચયેન ભવિસ્સતિ, કતરવસ્સાવાસસ્સ દેસી’’તિ. સચે ‘‘અતીતવસ્સંવુત્થાનં દમ્મી’’તિ વદતિ, તં અન્તોવસ્સં વુત્થાનમેવ પાપુણાતિ. દિસાપક્કન્તાનમ્પિ સભાગા ગણ્હિતું લભન્તિ.

સચે ‘‘અનાગતે વસ્સાવાસિકં દમ્મી’’તિ વદતિ, તં ઠપેત્વા વસ્સૂપનાયિકદિવસે ગહેતબ્બં. અથ ‘‘અગુત્તો વિહારો, ચોરભયં અત્થિ, ન સક્કા ઠપેતું, ગણ્હિત્વા વા આહિણ્ડિતુ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘સમ્પત્તાનં દમ્મી’’તિ વદતિ, ભાજેત્વા ગહેતબ્બં. સચે વદતિ ‘‘ઇતો મે, ભન્તે, તતિયે વસ્સે વસ્સાવાસિકં ન દિન્નં, તં દમ્મી’’તિ, તસ્મિં અન્તોવસ્સે વુત્થભિક્ખૂનં પાપુણાતિ. સચે તે દિસાપક્કન્તા, અઞ્ઞો વિસ્સાસિકો ગણ્હાતિ, દાતબ્બં. અથ એકોયેવ અવસિટ્ઠો, સેસા કાલકતા, સબ્બં એકસ્સેવ પાપુણાતિ. સચે એકોપિ નત્થિ, સઙ્ઘિકં હોતિ, સમ્મુખીભૂતેહિ ભાજેતબ્બન્તિ.

૨૭૩૪. યાગુયા પન પીતાય વા ભત્તે વા ભુત્તે સચે પન આદિસ્સ ‘‘યેન મે યાગુ પીતા, તસ્સ દમ્મિ, યેન મે ભત્તં ભુત્તં, તસ્સ દમ્મી’’તિ પરિચ્છિન્દિત્વા ચીવરં દેતિ, વિનયધરેન તત્થ તત્થેવ દાનં દાતબ્બન્તિ યોજના. એસ નયો ખાદનીયચીવરસેનાસનભેસજ્જાદીસુ.

તત્રાયં વિનિચ્છયો – ભિક્ખૂ અજ્જતનાય વા સ્વાતનાય વા યાગુયા નિમન્તેત્વા તેસં ઘરં પવિટ્ઠાનં યાગું દેતિ, યાગું દત્વા પીતાય યાગુયા ‘‘ઇમાનિ ચીવરાનિ યેહિ મય્હં યાગુ પીતા, તેસં દમ્મી’’તિ દેતિ, યેહિ નિમન્તિતેહિ યાગુ પીતા, તેસંયેવ પાપુણન્તિ, યેહિ પન ભિક્ખાચારવત્તેન ઘરદ્વારેન ગચ્છન્તેહિ વા ઘરં પવિટ્ઠેહિ વા યાગુ લદ્ધા, યેસં વા આસનસાલતો પત્તં આહરિત્વા મનુસ્સેહિ નીતા, યે વા થેરેહિ પેસિતા, તેસં ન પાપુણન્તિ.

સચે પન નિમન્તિતભિક્ખૂહિ સદ્ધિં અઞ્ઞેપિ બહૂ આગન્ત્વા અન્તોગેહઞ્ચ બહિગેહઞ્ચ પૂરેત્વા નિસિન્ના, દાયકો ચ એવં વદતિ ‘‘નિમન્તિતા વા હોન્તુ અનિમન્તિતા વા, યેસં મયા યાગુ દિન્ના, સબ્બેસં ઇમાનિ વત્થાનિ હોન્તૂ’’તિ, સબ્બેસં પાપુણન્તિ. યેહિ પન થેરાનં હત્થતો યાગુ લદ્ધા, તેસં ન પાપુણન્તિ. અથ સો ‘‘યેહિ મય્હં યાગુ પીતા, સબ્બેસં હોન્તૂ’’તિ વદતિ, સબ્બેસં પાપુણન્તિ. ભત્તખાદનીયેસુપિ એસેવ નયો.

ચીવરે વાતિ પુબ્બેપિ યેન વસ્સં વાસેત્વા ભિક્ખૂનં ચીવરં દિન્નપુબ્બં હોતિ, સો ચે ભિક્ખૂ ભોજેત્વા વદતિ ‘‘યેસં મયા પુબ્બે ચીવરં દિન્નં, તેસંયેવ ઇમં ચીવરં વા સુત્તં વા સપ્પિમધુફાણિતાદીનિ વા હોન્તૂ’’તિ, સબ્બં તેસંયેવ પાપુણાતિ.

સેનાસને વાતિ ‘‘યો મયા કારિતે વિહારે વા પરિવેણે વા વસતિ, તસ્સિદં હોતૂ’’તિ વુત્તે તસ્સેવ હોતિ.

ભેસજ્જે વાતિ ‘‘મયં કાલેન કાલં થેરાનં સપ્પિઆદીનિ ભેસજ્જાનિ દેમ, યેહિ તાનિ લદ્ધાનિ, તેસંયેવિદં હોતૂ’’તિ વુત્તે તેસંયેવ હોતીતિ.

૨૭૩૫. દીયતેતિ દાનન્તિ કમ્મસાધનેન ચીવરં વુચ્ચતિ. યં-સદ્દેન ચીવરસ્સ પરામટ્ઠત્તા તં-સદ્દેનાપિ તદેવ પરામસિતબ્બન્તિ.

તત્રાયં વિનિચ્છયો – ‘‘ઇમં ચીવરં ઇત્થન્નામસ્સ દમ્મી’’તિ એવં પરમ્મુખા વા ‘‘ઇદં મે, ભન્તે, તુમ્હાકં દમ્મી’’તિ એવં સમ્મુખા વા પાદમૂલે ઠપેત્વા વા દેતિ, તં તસ્સેવ હોતિ. સચે પન ‘‘ઇદં તુમ્હાકઞ્ચ તુમ્હાકં અન્તેવાસિકાનઞ્ચ દમ્મી’’તિ એવં વદતિ, થેરસ્સ ચ અન્તેવાસિકાનઞ્ચ પાપુણાતિ. ઉદ્દેસં ગહેતું આગતો ગહેત્વા ગચ્છન્તો ચ અત્થિ, તસ્સાપિ પાપુણાતિ. ‘‘તુમ્હેહિ સદ્ધિં નિબદ્ધચારિકભિક્ખૂનં દમ્મી’’તિ વુત્તે ઉદ્દેસન્તેવાસિકાનં વત્તં કત્વા ઉદ્દેસપરિપુચ્છાદીનિ ગહેત્વા વિચરન્તાનં સબ્બેસં પાપુણાતીતિ.

૨૭૩૭. વદતિચ્ચેવમેવ ચેતિ ઇચ્ચેવં યથાવુત્તનયેન વદતિ ચે. તન્તિ તં પરિક્ખારં. તેસન્તિ માતુઆદીનં. સઙ્ઘસ્સેવ સન્તકં હોતીતિ યોજના.

૨૭૩૮. ‘‘પઞ્ચન્નં…પે… હોતી’’તિ ઇમિના પુરિમગાથાદ્વયેન વિત્થારિતમેવત્થં સંખિપિત્વા દસ્સેતિ. પઞ્ચન્નં સહધમ્મિકાનં. અચ્ચયેતિ કાલકિરિયાય. દાનન્તિ ‘‘મયિ કાલકતે ઇમં પરિક્ખારં તુય્હં હોતુ, તવ સન્તકં કરોહી’’તિઆદિના પરિચ્ચજનં. કિઞ્ચિપીતિ અન્તમસો દન્તકટ્ઠમ્પિ. ગિહીનં પન દાનં તથા દાયકાનં ગિહીનમેવ અચ્ચયે રૂહતીતિ યોજના.

૨૭૩૯. ભિક્ખુ વા સામણેરો વા ભિક્ખુનિઉપસ્સયે કાલં કરોતિ, અસ્સ ભિક્ખુસ્સ વા સામણેરસ્સ વા પરિક્ખારા ભિક્ખૂનંયેવ સન્તકા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સેવ સન્તકાતિ યોજના. ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સેવ સન્તકા કાલકતસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘપરિયાપન્નત્તા.

૨૭૪૦. સામણેરી વાતિ એત્થ વા-સદ્દેન ‘‘સિક્ખમાના વા’’તિ ઇદં સઙ્ગણ્હાતિ. વિહારસ્મિં ભિક્ખૂનં નિવાસનટ્ઠાને. તસ્સાતિ ભિક્ખુનિયા વા સામણેરિયા વા સિક્ખમાનાય વા પરિક્ખારા ભિક્ખુનીનં સન્તકા હોન્તીતિ યોજના. સન્તકાતિ એત્થાપિ ભિક્ખૂસુ વુત્તનયેનેવત્થો ગહેતબ્બો.

૨૭૪૧. દેહિ નેત્વાતિ એત્થ ‘‘ઇમં ચીવર’’ન્તિ પકરણતો લબ્ભતિ. ‘‘ઇમં ચીવરં નેત્વા અસુકસ્સ દેહી’’તિ યં ચીવરં દિન્નં, તં તસ્સ પુરિમસ્સેવ સન્તકં હોતિ. ‘‘ઇદં ચીવરં અસુકસ્સ દમ્મી’’તિ યં ચીવરં દિન્નં, તં યસ્સ પહિય્યતિ, તસ્સ પચ્છિમસ્સેવ સન્તકં હોતીતિ યોજના.

૨૭૪૨. યથાવુત્તવચનપ્પકારાનુરૂપેન સામિકે ઞત્વા સામિકેસુ વિસ્સાસેન વા તેસુ મતેસુ મતકચીવરમ્પિ ગણ્હિતું વટ્ટતીતિ દસ્સેતું આહ ‘‘એવ’’ન્તિઆદિ. ‘‘મતસ્સ વા અમતસ્સ વા’’તિ પદચ્છેદો. વિસ્સાસં વાપિ ગણ્હેય્યાતિ જીવન્તસ્સ સન્તકં વિસ્સાસગ્ગાહં ગણ્હેય્ય. ગણ્હે મતકચીવરન્તિ મતસ્સ ચીવરં મતકપરિક્ખારનીહારેન પાપેત્વા ગણ્હેય્ય.

૨૭૪૩. રજતે અનેનાતિ રજનન્તિ મૂલાદિસબ્બમાહ. વન્તદોસેનાતિ સવાસનસમુચ્છિન્નરાગાદિદોસેન. તાદિનાતિ રૂપાદીસુ છળારમ્મણેસુ રાગાદીનં અનુપ્પત્તિયા અટ્ઠસુ લોકધમ્મેસુ નિબ્બિકારતાય એકસદિસેન.

૨૭૪૪-૫. ‘‘મૂલે’’તિઆદીસુ નિદ્ધારણે ભુમ્મં. મૂલરજને હલિદ્દિં ઠપેત્વા સબ્બં મૂલરજનં વટ્ટતિ. ખન્ધેસુ રજનેસુ મઞ્જેટ્ઠઞ્ચ તુઙ્ગહારકઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં ખન્ધરજનં વટ્ટતિ. પત્તેસુ રજનેસુ અલ્લિયા પત્તં તથા નીલિયા પત્તઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં પત્તરજનં વટ્ટતિ. પુપ્ફરજનેસુ કુસુમ્ભઞ્ચ કિંસુકઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં પુપ્ફરજનં વટ્ટતિ. તચરજને લોદ્દઞ્ચ કણ્ડુલઞ્ચ ઠપેત્વા સબ્બં તચરજનં વટ્ટતિ. ફલરજનં સબ્બમ્પિ વટ્ટતીતિ યોજના.

મઞ્જેટ્ઠન્તિ એકો સકણ્ટકરુક્ખો, વલ્લિવિસેસો ચ, યસ્સ રજનં મઞ્જેટ્ઠબીજવણ્ણં હોતિ. મઞ્જેટ્ઠરુક્ખસ્સ ખન્ધો સેતવણ્ણોતિ સો ઇધ ન ગહેતબ્બો રજનાધિકારત્તા. તુઙ્ગહારકો નામ એકો સકણ્ટકરુક્ખો, યસ્સ રજનં હરિતાલવણ્ણં હોતિ. અલ્લીતિ ચુલ્લતાપિઞ્છરુક્ખો, યસ્સ પણ્ણરજનં હલિદ્દિવણ્ણં હોતિ. નીલીતિ ગચ્છવિસેસો, યસ્સ પન રજનં નીલવણ્ણં હોતિ. કિંસુકં નામ વલ્લિકિંસુકપુપ્ફં, યસ્સ રજનં લોહિતવણ્ણં હોતિ.

૨૭૪૬. કિલિટ્ઠસાટકન્તિ મલીનસાટકં. ધોવિતુન્તિ એકવારં ધોવિતું. અલ્લિયા ધોતં કિર સમ્મદેવ રજનં પટિગ્ગણ્હાતિ.

૨૭૪૭. ચીવરાનં કથા સેસાતિ ભેદકારણપ્પકારકથાદિકા ઇધ અવુત્તકથા. પઠમે કથિને વુત્તાતિ સેસો. વિભાવિનાતિ ખન્ધકભાણકેન.

ચીવરક્ખન્ધકકથાવણ્ણના.

ઇતિ વિનયત્થસારસન્દીપનિયા વિનયવિનિચ્છયવણ્ણનાય

મહાવગ્ગવિનિચ્છયવણ્ણના નિટ્ઠિતા.