૧. ઓવાદસિક્ખાપદવણ્ણના

૧૪૪. કથાનુસારેનાતિ યો ભિક્ખુનોવાદકત્થિકો કિંસીલો કિંસમાચારો કતરકુલા પબ્બજિતોતિઆદિ કથાનુસારેનાતિ અત્થો. સગ્ગમગ્ગગમનેપીતિ અપિ-સદ્દેન મોક્ખગમનેપિ. ‘‘લક્ખણપ્પટિવેધપટિસંયુત્તો’’તિ અટ્ઠગરુધમ્માનુસારેન વત્તબ્બં ધમ્મકથં સન્ધાય વુત્તં.

૧૪૫-૧૪૭. નિસ્સીમન્તિ વિહારે બદ્ધસીમતો અઞ્ઞં અબદ્ધસીમં, ગામસીમાદિન્તિ અત્થો. ‘‘સુપિનન્તેનપી’’તિ ન સબ્બેસન્તિ ઇધ બાહુલ્લનયેન વુત્તં. છબ્બગ્ગિયા હિ કેચિ વીસતિવસ્સાપિ અત્થિ અતિરેકવીસતિવસ્સાપીતિ ઇમિના ઇમં મજ્ઝિમબોધિકાલે પઞ્ઞત્તન્તિ વિઞ્ઞાયતિ. ‘‘સીલવા હોતી’’તિ વત્વા તસ્સ ચતુબ્બિધત્તા ઇધ અધિપ્પેતસીલમેવ દસ્સેતું ‘‘પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો’’તિઆદિ વુત્તં. ગણ્ઠાનુગણ્ઠિપદેસુ ‘‘સતિસંવરાદયો ઇધ નાધિપ્પેતા, તેન વિભઙ્ગપાઠં દસ્સેતિ અટ્ઠકથાચરિયો’’તિ વુત્તં. અત્થતોતિ પાળિઅત્થતો. કારણતોતિ કારણૂપપત્તિતો, અટ્ઠકથાતોતિ અધિપ્પાયો. અથ વા કારણતોતિ ધમ્મતો, તેન અત્થતો ધમ્મતોતિ વુત્તં હોતિ. અથ વા અત્થતોતિ ફલતો. ‘‘કારણતોતિ હેતુતો. ધમ્મપદમ્પિ જાતકેન સહા’’તિ લિખિતં. પઞ્હં કથેતુન્તિ ‘‘પઞ્હં પુટ્ઠો કથેતી’’તિ એત્થ ભિક્ખુનિયા પુટ્ઠેન ‘‘ન જાનામી’’તિ ન સક્કા કથેતું. ‘‘ન ખો પન તં ભગવન્ત’’ન્તિ પાઠો. ‘‘ન ખો પનેત’’ન્તિ ચ લિખન્તિ, તં ન સુન્દરં. ‘‘કાસાયવત્થવસનાયા’’તિ વચનતો પારાજિકાયપિ ન વટ્ટતિ. ભિક્ખુનિયા કાયસંસગ્ગમેવ વુત્તં. મેથુનેન હિ ભિક્ખુનીદૂસકો હોતિ.

૧૪૮-૯. ભિક્ખૂનં સન્તિકે ઉપસમ્પન્ના નામ પરિવત્તલિઙ્ગા, પઞ્ચસતા સાકિયાનિયો વા. ‘‘ધમ્મદેસનાપત્તિમોચનત્થં પના’’તિ વચનતો માતુગામગ્ગહણેન સબ્બત્થ ભિક્ખુનીસઙ્ગહં ગચ્છતીતિ સિદ્ધં. ભિક્ખુનિગ્ગહણેન પન માતુગામો તિરિયં તરણસિક્ખાપદે (પાચિ. ૧૮૭-૧૯૦) સઙ્ગહિતો, ન અઞ્ઞત્થ. ‘‘ઓસારેતબ્બા’’તિ પાળિપાઠો, પાળિ ઓસારેતબ્બાતિ અત્થો. ‘‘ઓસારેતબ્બ’’ન્તિ અટ્ઠકથાપાળિ. એકસ્મિં ઠાને વન્દિતે દોસાભાવતો બહૂસુ એકાય વન્દિતે વટ્ટતીતિ ચે? ભિક્ખૂહિ કત્તબ્બં નત્થિ, ભિક્ખુનિયાયેવ કત્તબ્બં, તસ્મા ન વટ્ટતિ. ‘‘યત્થ કત્થચિ નિસિન્નાયાતિ અન્તોદ્વાદસહત્થે નિસિન્નાયા’’તિ વદન્તિ. ન નિમન્તિતા હુત્વા ગન્તુકામાતિ નિમન્તિતા હુત્વા ગન્તુકામા ભિક્ખૂ ઇધ નાધિપ્પેતા, વસ્સં ઉપગન્તુકામાવ અધિપ્પેતાતિ અત્થો. યતો પનાતિ ભિક્ખુનીવિહારતો. તત્થાતિ ભિક્ખુનીવિહારે. કિઞ્ચાપિ ‘‘ઓવાદદાયકા ભિક્ખૂ’’તિ વચનતો ઓવાદદાયકેહેવ સભિક્ખુકો આવાસો હોતિ, ન સબ્બેહીતિ આપન્નો, તથાપિ અસતિ ભિક્ખુનોવાદકે ઓવાદસંવાસાનં અત્થાય યાચનત્થાય અવસ્સં ગન્તબ્બત્તા અઞ્ઞેહિપિ ભિક્ખૂહિ સભિક્ખુકોપિ સભિક્ખુકો એવાતિ વેદિતબ્બો. સા રક્ખિતબ્બાતિ વસ્સચ્છેદાપત્તિ રક્ખિતબ્બા. કસ્મા? આપદાસુ હીતિઆદિ. ‘‘અયં ઉપોસથો ચાતુદ્દસિકોતિ પુચ્છિતબ્બ’’ન્તિ વુત્તં, તમ્પિ તેરસિયંયેવ, એતરહિ પન ભિક્ખુનિયો ચાતુદ્દસિયંયેવ ગન્ત્વા ‘‘કદા અય્ય ઉપોસથો’’તિ પુચ્છન્તિ. ‘‘જાયાયો વા જારિયો વા’’તિ અધિપ્પાયેન વુત્તં કિર. ‘‘ગચ્છેય્ય ચે, આપત્તી’’તિ પાઠો. દ્વે તિસ્સોતિ દ્વીહિ તીહિ. એકતો આગતાનં વસેન ‘‘તાહી’’તિ બહુવચનં વુત્તન્તિ અધિપ્પાયો. ‘‘એકા ભિક્ખુની વા બહૂ ભિક્ખુની વા બહૂહિ ભિક્ખુનુપસ્સયેહિ ઓવાદત્થાય પેસિતા’’તિ વચનસ્સ વિત્થારો ‘‘ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ચ અય્ય ભિક્ખુનિયો ચા’’તિઆદિના વુત્તો. ‘‘ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ચ અય્ય ભિક્ખુનિયો ચા’તિઆદિ નાનાઉપસ્સયેહિ પેસિતાય વચન’’ન્તિ ચ ‘‘અપરિપુણ્ણસઙ્ઘપુગ્ગલનાનાવાસદુતિયવચનવસેન પઞ્ચક્ખત્તું ઉપસઙ્કમનં વુત્ત’’ન્તિ ચ લિખિતં. યસ્મિં આવાસે પાતિમોક્ખુદ્દેસો ન પવત્તતિ, તત્થાપિ યાચનં સમ્પટિચ્છિત્વા પુનદિવસે યેન પટિગ્ગહિતં, તેન ‘‘નત્થિ કોચિ ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો સમ્મતો’’તિઆદિ વત્તબ્બં. અત્થિ ચે સમ્મતો, નિદ્દિસિતબ્બો. ‘‘સયમેવ ચે સમ્મતો, અહ’ન્તિ વત્તબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. સચે સમ્મતો વા ઓવાદપટિગ્ગાહકો વા પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસતિ, અઞ્ઞેન આરોચાપેતબ્બન્તિ એકે, ‘‘અત્તનાપિ આરોચેતું વટ્ટતી’’તિ ચ વદન્તિ. કેસુચિ પોત્થકેસુ ‘‘અય્યાનં પવારેતી’’તિ લિખિતં, એવં સતિ ‘‘અય્યસ્સ પવારેમી’’તિ વત્તબ્બં, પોત્થકે નત્થિ.

ઓવાદસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.