૨. રહોગતવગ્ગો

૧. રહોગતસુત્તવણ્ણના

૨૫૯. યંકિઞ્ચિ વેદયિતન્તિ ‘‘સુખં દુક્ખં અદુક્ખમસુખ’’ન્તિ વુત્તં વેદયિતં દુક્ખસ્મિં અન્તોગધં, દુક્ખન્તિ વત્તબ્બતં લભતિ પરિયાયેનાતિ અત્થો. તેનાહ ‘‘તં સબ્બં દુક્ખન્તિ અત્થો’’તિ. યા એસાતિઆદીસુ યો સઙ્ખારાનં અનિચ્ચતાસઙ્ખાતો હુત્વા અભાવાકારો, યા ખયસભાવતા વિનસ્સનસભાવતા જરાય મરણેન ચાતિ દ્વિધા વિપરિણામનસભાવતા, એતં સન્ધાય ઉદ્દિસ્સ સબ્બં વેદયિતં દુક્ખન્તિ મયા વુત્તન્તિ અયં સઙ્ખેપત્થો. સાતિ સઙ્ખારાનં અનિચ્ચતા. વેદનાનમ્પિ અનિચ્ચતા એવ સઙ્ખારસભાવત્તા. તાસં અનિચ્ચતા ચ નામ મરણં ભઙ્ગોતિ કત્વા તતો ઉત્તરિ દુક્ખં નામ નત્થીતિ સબ્બા વેદના ‘‘દુક્ખા’’તિ વુત્તા, યથા ‘‘યદનિચ્ચં તં દુક્ખ’’ન્તિ ચ, ‘‘પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા દુક્ખા’’તિ ચ વુત્તં. ઇદં સુત્તપદં. ચત્તારો આરુપ્પાતિ ચતસ્સો અરૂપસમાપત્તિયો. એત્થાતિ ચ એતસ્મિં પટિપ્પસ્સદ્ધિવારે.

રહોગતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. અગારસુત્તવણ્ણના

૨૬૨. પુરત્થિમાતિ વિભત્તિલોપેન નિદ્દેસો, નિસ્સક્કે વા એતં પચ્ચત્તવચનં. પઠમજ્ઝાનાદિવસેનાતિ પઠમદુતિયજ્ઝાનવસેન. અનુસ્સતિવસેનાતિ નિદસ્સનમત્તં અઞ્ઞસ્સપિ ઉપચારજ્ઝાનગ્ગહિતસ્સ સવિતક્કચારસ્સ નિરામિસસ્સ સુખસ્સ લબ્ભનતો. તસ્સપિ વા પઠમજ્ઝાનાદીતિ એત્થ આદિ-સદ્દેન સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો. કામહેતુ દુક્ખપ્પત્તાનં દુક્ખવેદના કામામિસેન સામિસા વેદના. અનુત્તરવિમોક્ખા નામ અરહત્તફલં. ‘‘કુદાસ્સુ નામાહં તદાયતનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરિસ્સામી’’તિ એવં પિહં ઉપટ્ઠાપયતો તસ્મિં અનિજ્ઝમાને પિહપ્પચ્ચયા ઉપ્પન્નદોમનસ્સવેદના. નેક્ખમ્મનિસ્સિતા ઉપેક્ખાવેદના નિરામિસા અદુક્ખમસુખા નામ. સવિસેસં પન દસ્સેતું ‘‘ચતુત્થજ્ઝાનવસેન ઉપ્પન્ના અદુક્ખમસુખવેદના’’તિ વુત્તં.

અગારસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫-૮. પઠમઆનન્દસુત્તાદિવણ્ણના

૨૬૩-૨૬૬. હેટ્ઠા કથિતનયાનેવ, વેનેય્યજ્ઝાસયતો પન તેસં દેસનાતિ દટ્ઠબ્બં. એત્થાતિ એતેસુ ચતૂસુ સુત્તેસુ. પુરિમાનિ દ્વે ‘‘પઠમં ઝાનં સમાપન્નસ્સ વાચા પટિપ્પસ્સદ્ધા હોતી’’તિઆદિના નયેન યાવ ખીણાસવસ્સ કિલેસપટિપ્પસ્સદ્ધિ, તાવ દેસનાય પવત્તત્તા ‘‘પરિપુણ્ણપસ્સદ્ધિકાની’’તિ વુત્તાનિ. તાવ પરિપૂરં કત્વા અદેસિતત્તા ‘‘પચ્છિમાનિ ઉપડ્ઢપસ્સદ્ધિકાનિ, દેસનાયા’’તિઆદિ વુત્તં.

પઠમઆનન્દસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯-૧૦. પઞ્ચકઙ્ગસુત્તાદિવણ્ણના

૨૬૭-૨૬૮. દણ્ડમુગ્ગરં અગ્ગસોણ્ડમુગ્ગરં. કાળસુત્તપક્ખિપનં કાળસુત્તનાળિ. વાસિઆદીનિ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ અસ્સાતિ પઞ્ચકઙ્ગો. વત્થુવિજ્જાય વુત્તવિધિના કત્તબ્બનિસ્સયાનિ ઠપેતીતિ થપતિ. પણ્ડિતઉદાયિત્થેરો, ન લાળુદાયિત્થેરો. દ્વેપાનન્દાતિ અટ્ઠકથાય પદુદ્ધારો કતો – ‘‘દ્વેપિ મયા આનન્દા’’તિ પન પાળિયં. પસાદકાયસન્નિસ્સિતા કાયિકા, ચેતોસન્નિસ્સિતા ચેતસિકા. આધિપચ્ચટ્ઠેન સુખમેવ ઇન્દ્રિયન્તિ સુખિન્દ્રિયં. ઉપવિચારવસેનાતિ રૂપાદીનિ ઉપેચ્ચ વિચરણવસેન. અતીતે આરમ્મણે. પચ્ચુપ્પન્નેતિ અદ્ધાપચ્ચુપ્પન્ને. એવં અટ્ઠાધિકં સતં અટ્ઠસતં.

પાટિયેક્કો અનુસન્ધીતિ પુચ્છાનુસન્ધિઆદીહિ વિસું તેહિ અસમ્મિસ્સો એકો અનુસન્ધિ. એકાપિ વેદના કથિતા ‘‘તત્ર, ભિક્ખવે, સુતવા અરિયસાવકો’’તિ આહરિત્વા ‘‘ફસ્સપચ્ચયા વેદના’’તિ. યસ્મા ભગવા ચતુત્થજ્ઝાનુપેક્ખાવેદનં વત્વા – ‘‘અત્થાનન્દ, એતસ્મા સુખા અઞ્ઞં સુખ’’ન્તિઆદિં વદન્તો થપતિનો વાદં ઉપત્થમ્ભેતિ નામ. તેન હિ ઉપેક્ખાવેદના ‘‘સુખ’’ન્તેવ વુત્તા સન્તસભાવત્તા. અભિક્કન્તતરન્તિ અતિવિય કન્તતરં મનોરમતરં. તેનાહ ‘‘સુન્દરતર’’ન્તિ. પણીતતરન્તિ પધાનભાવં નીતતાય ઉળારતરં. તેનાહ ‘‘અતપ્પકતર’’ન્તિ. સુખન્તિ વુત્તા પટિપક્ખસ્સ સુટ્ઠુ ખાદનેન, સુકરં ઓકાસદાનમસ્સાતિ વા. નિરોધો સુખં નામ સબ્બસો ઉદયબ્બયાભાવતો. તેનાહ ‘‘નિદ્દુક્ખભાવસઙ્ખાતેન સુખટ્ઠેના’’તિ.

સુખસ્મિંયેવાતિ સુખમિચ્ચેવ પઞ્ઞપેતિ. નિરોધસમાપત્તિં સીસં કત્વાતિ નિરોધસમાપત્તિદેસનાય સીસં ઉત્તમં કત્વા. દેસનાય ઉદ્દેસાધિમુત્તે ઉટ્ઠાપેત્વા વિત્થારિતત્તા ‘‘નેય્યપુગ્ગલસ્સ વસેના’’તિ વુત્તં. દસમં અનન્તરસુત્તે વુત્તનયત્તા ઉત્તાનત્થમેવ.

પઞ્ચકઙ્ગસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

રહોગતવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.