૩. અટ્ઠસતપરિયાયવગ્ગો

૧. સીવકસુત્તવણ્ણના

૨૬૯. ચૂળા પન અસ્સ મહતી અત્થિ સવિસેસા, તસ્મા ‘‘મોળિયસીવકો’’તિ વુચ્ચતિ. છન્નપરિબ્બાજકોતિ કમ્બલાદિના કોપીનપટિચ્છાદકપરિબ્બાજકો. પિત્તપચ્ચયાનીતિ પિત્તહેતુકાનિ. ‘‘તિસ્સો વેદના’’તિ વત્વા તાસં સમ્ભવં દસ્સેતું ‘‘કથ’’ન્તિઆદિ વુત્તં. કુસલવેદના ઉપ્પજ્જતિ પિત્તપચ્ચયા. પિત્તભેસજ્જં કરિસ્સામીતિ ભેસજ્જસમ્ભરણત્થઞ્ચેવ તદત્થં આમિસકિઞ્જક્ખસમ્ભરણત્થઞ્ચ પાણં હનતીતિ યોજના. મજ્ઝત્તો ભેસજ્જકરણે ઉદાસીનો.

તસ્માતિ યસ્મા પિત્તાદિપચ્ચયહેતુકન્તિ અત્તનો ચ લોકસ્સ ચ પચ્ચક્ખં અતિધાવન્તિ યે સમણા વા બ્રાહ્મણા વા, તસ્મા તેસં મિચ્છા. પિત્તાદીનં તિણ્ણમ્પિ સમોધાનસન્નિપાતે જાતાનિ સન્નિપાતિકાનિ. પુરિમઉતુનો વિસદિસો ઉતુવિપરિણામોતિ આહ ‘‘વિસભાગઉતુતો જાતાની’’તિ. અનુદકો થદ્ધલૂખભૂમિવિભાગો જઙ્ગલદેસો, વુત્તવિપરિયાયેન અનુપદેસો વેદિતબ્બો. મલયં હિમસીતબહુલો, ઇતરો ઉણ્હબહુલો.

અત્તનો પકતિચરિયાનં વિસમં કાયસ્સ પરિહરણવસેન, જાતાનિ પન અસય્હસહનઅદેસઅકાલચરણાદિના વેદિતબ્બાનીતિ આહ ‘‘મહાભારવહના’’તિઆદિ. પરસ્સ ઉપક્કમતો નિબ્બત્તાનિ ઓપક્કમિકાનીતિ આહ – ‘‘અયં ચોરો વા’’તિઆદિ. કેવલન્તિ બાહિરપચ્ચયં અનપેક્ખિત્વા કેવલં તેનેવ. તેનાહ ‘‘કમ્મવિપાકતોવ જાતાની’’તિ. સક્કા પટિબાહિતું પતીકારેન. લોકવોહારો નામ કથિતો પિત્તસમુટ્ઠાનાદિસમઞ્ઞાય લોકસિદ્ધત્તા. કામં સરીરસન્નિસ્સિતા વેદના કમ્મનિબ્બત્તાવ, તસ્સા પન પચ્ચુપ્પન્નપચ્ચયવસેન એવમયં લોકવોહારોતિ વુત્તઞ્ચેવ ગહેત્વા પરવાદપટિસેધો કતોતિ દટ્ઠબ્બં.

સીવકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨-૧૦. અટ્ઠસતસુત્તાદિવણ્ણના

૨૭૦-૨૭૮. વેદનાનં અટ્ઠાધિકં સતં, તસ્સ અટ્ઠસતસ્સ તબ્ભાવસ્સ પરિયાયો કારણં એત્થ અત્થીતિ અટ્ઠસતપરિયાયો, સુત્તં. તેનાહ ‘‘અટ્ઠસતસ્સ કારણભૂત’’ન્તિ. ધમ્મકારણન્તિ પરિયત્તિધમ્મભૂતં કારણં. કાયિકાતિ પઞ્ચદ્વારકાયિકા. તેનાહ ‘‘કામાવચરેયેવ લબ્ભન્તી’’તિ, કામભૂમિકાતિ અત્થો. અરૂપાવચરે નત્થિ, તિભૂમિકાતિ અત્થો. તેનાહ – ‘‘અરૂપે તિકચતુક્કજ્ઝાનં ઉપ્પજ્જતિ, તઞ્ચ ખો લોકુત્તરં, ન લોકિય’’ન્તિ. ઇતરા ઉપેક્ખાવેદના. ઉપવિચરન્તિ ઉપેચ્ચ પજ્જન્તીતિ અત્થો. તંસમ્પયુત્તાનન્તિ વિચારસમ્પયુત્તાનં.

પટિલાભતોતિ પટિલદ્ધભાવતો. સમનુપસ્સતોતિ પચ્ચવેક્ખતો પસ્સતો. અતીતં ખણત્તયાતિક્કમેન અતિક્કન્તં, નિરુદ્ધપ્પત્તિયા નિરુદ્ધં, પકતિવિજહનેન વિપરિણતં. સમનુસ્સરતોતિ ચિન્તયતો. ગેહસ્સિતન્તિ કામગુણનિસ્સિતં. કામગુણા હિ ઇધ ગેહનિસ્સિતધમ્મેન ગેહપરિયાયેન વુત્તા.

વિપરિણામવિરાગનિરોધન્તિ વિપરિણામનં વિરજ્જનલક્ખણં નિરુજ્ઝનઞ્ચ વિદિત્વા. પુબ્બેતિ અતીતે. એતરહીતિ ઇદાનિ વત્તમાના. સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતોતિ વિપસ્સનાપઞ્ઞાય ચેવ મગ્ગપઞ્ઞાય ચ યાથાવતો પસ્સતો. ઉસ્સુક્કાપેતુન્તિ વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા મગ્ગપટિવેધં પાપેતું. નિબ્બાનં ઉદ્દિસ્સ પવત્તિતત્તા નેક્ખમ્મસ્સિતસોમનસ્સાનિ નામ. લોકામિસપટિસંયુત્તાનન્તિ કામગુણનિસ્સિતાનં. તદાયતનન્તિ તં આયતનં તં કારણં અરહત્તં. અનુત્તરેસુ વિમોક્ખેસૂતિ અરિયફલધમ્મેસુ. પિહન્તિ અધિગમિચ્છં.

ઉપેક્ખાતિ સોમનસ્સરહિતઅઞ્ઞાણુપેક્ખા. બાલ્યયોગતો બાલસ્સ, તતો એવ મૂળ્હસ્સ પુથુજ્જનસ્સ. કિલેસોધીનં મગ્ગોધીહિ અજિતત્તા અનોધિજિનસ્સ. સત્તમભવાદિતો ઉદ્ધં પવત્તનવિપાકસ્સ અજિતત્તા અવિપાકજિનસ્સ. અનેકાદીનવે વટ્ટે આદીનવસ્સ અજાનનેન અનાદીનવદસ્સાવિનો. પટિપત્તિપટિવેધબાહુસચ્ચાભાવેન અસ્સુતવતો પુથુજ્જનસ્સ. રૂપં સા નાતિવત્તતિ ન અતિક્કમતિ ઞાણસમ્પયુત્તાભાવતો. સબ્બસઙ્ગાહકોતિ સબ્બધમ્મે સઙ્ગણ્હનકો. તતિયાદીનિ યાવ દસમા હેટ્ઠા વુત્તનયત્તા ઉત્તાનત્થાનેવ.

અટ્ઠસતસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. નિરામિસસુત્તવણ્ણના

૨૭૯. આરમ્મણતો સમ્પયોગતો ચ કિલેસામિસેન સામિસા. નિરામિસાયાતિ નિસ્સક્કવચનં. નિરામિસતરાવાતિ એકંસવચનં તસ્સા તથા નિસ્સમેતબ્બતાય. સા હિ પીતિ સબ્બસો સન્તકિલેસામિસે સન્તાને પવત્તિયા અચ્ચન્તસભાવધમ્મારમ્મણવિસયતાય સયમ્પિ સાતિસયં સન્તસભાવાકારેન પવત્તિયા નિરામિસાયપિ નિરામિસતરા વુત્તા. તેનાહ ‘‘નનુ ચા’’તિઆદિ. ઇદાનિ તમત્થં ઉપમાય સાધેતું ‘‘યથા હી’’તિઆદિમાહ. અપ્પટિહારિકન્તિ પટિહરણરહિતં અપ્પટિહારં, કેનચિ અનાવટન્તિ અત્થો. સેસવારેસૂતિ સુખવારઉપેક્ખાવારેસુ.

વિમોક્ખવારો પન ન અતિદિટ્ઠો ઇતરેહિ વિસદિસત્તા. તેનાહ ‘‘વિમોક્ખવારે પના’’તિઆદિ. રૂપપટિસંયુત્તોતિ ભાવિતરૂપપટિસંયુત્તો. સામિસો નામ યસ્મા સામિસરૂપપટિબદ્ધવુત્તિ ચેવ સામિસરૂપપટિભાગઞ્ચ, તસ્મા ‘‘રૂપામિસ’’ન્તિ વુચ્ચતિ, તેન રૂપામિસેન સામિસો નામ. અરૂપામિસસ્સ અભાવતો અરૂપપટિસંયુત્તો વિમોક્ખો નિરામિસો નામ.

નિરામિસસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

અટ્ઠસતપરિયાયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

વેદનાસંયુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.