૩. પહાનસુત્તવણ્ણના

૨૫૧. સબ્બમ્પિ અટ્ઠસતપભેદં તણ્હં છિન્દિ સમુચ્છેદપહાનવસેન પજહિ. તેનાહ ‘‘સમુચ્છિન્દી’’તિ. યદગ્ગેન તણ્હા સબ્બસો સમુચ્છિન્ના, તદગ્ગેન સબ્બાનિપિ સઞ્ઞોજનાનીતિ આહ ‘‘દસવિધમ્પી’’તિઆદિ. સમ્માતિ સુટ્ઠુ. પહાનઞ્ચ નામ ઉપાયેન ઞાયેન પહાનન્તિ આહ ‘‘હેતુના કારણેના’’તિ. દસ્સનાભિસમયાતિ અસમ્મોહપટિવેધા. અરહત્તમગ્ગો હિ ઉપ્પજ્જમાનોવ સભાવપટિચ્છાદકં મોહં વિદ્ધંસેન્તો એવ પવત્તતિ, તેન માનો યાથાવતો દિટ્ઠો નામ હોતિ, અયમસ્સ દસ્સનાભિસમયો. યથા હિ સૂરિયે ઉટ્ઠિતે અન્ધકારો વિદ્ધંસિયમાનો વિહતો, એવં અરહત્તમગ્ગે ઉપ્પજ્જમાને સો સબ્બસો પહીનો એવ હોતિ, ન તસ્મિં સન્તાને પતિટ્ઠં લભતિ, અયમસ્સ પહાનાભિસમયો. તેન વુત્તં ‘‘અરહત્તમગ્ગો હી’’તિઆદિ. કિચ્ચવસેનાતિ અસમ્મોહપટિવેધસઙ્ખાતસ્સ દસ્સનકિચ્ચસ્સ અનિપ્ફાદનવસેન.

યે ઇમે ચત્તારો અન્તાતિ સમ્બન્ધો. મરિયાદન્તોતિ મરિયાદસઙ્ખાતો અન્તો. એસ નયો સેસત્તયેપિ. તેસૂતિ ચતૂસુ અન્તેસુ. અદું ચતુત્થકોટિસઙ્ખાતં સબ્બસ્સેવ વટ્ટદુક્ખસ્સ અન્તં પરિચ્છેદં અરહત્તમગ્ગેન માનસ્સ દિટ્ઠત્તા પહીનત્તા ચ અકાસીતિ યોજના. સમુસ્સયો અત્તભાવો.

ન રિઞ્ચતીતિ ન વિવેચેતિ ન વિસ્સજ્જેતિ. તેનાહ ‘‘સમ્પજઞ્ઞં ન જહતી’’તિ, સમ્પજઞ્ઞં ન પરિચ્ચજતીતિ અત્થો. સઙ્ખ્યં નોપેતીતિ ઇમસ્સ ‘‘દિટ્ઠધમ્મે અનાસવો’’તિ ઇમસ્સ વસેન અત્થં વદન્તો ‘‘રત્તો દુટ્ઠો’’તિ અવોચ સઉપાદિસેસનિબ્બાનવસેન. સઙ્ખ્યં નોપેતીતિ વા દિટ્ઠે-ધમ્મે અનાસવો ધમ્મટ્ઠો વેદગૂ કાયસ્સ ભેદા મનુસ્સો દેવોતિ વા પઞ્ઞત્તિં ન ઉપેતીતિ અનુપાદિસેસનિબ્બાનવસેનપિ અત્થો વત્તબ્બો. એત્થ ચ સુખાદીસુ વેદનાસુ યથાક્કમં રાગાનુસયાદયો કથિતાતિ આહ – ‘‘ઇમસ્મિં સુત્તે આરમ્મણાનુસયો કથિતો’’તિ. યો હિ રાગાદિ પચ્ચયસમવાયે અતિઇટ્ઠાદીસુ ઉપ્પજ્જનારહો મગ્ગેન અપ્પહીનો, સો ‘‘રાગાનુસયો’’તિઆદિના વુત્તો, અપ્પહીનત્થો સો મગ્ગેન પહાતબ્બો, ન પરિયુટ્ઠાનાભિભવત્થોતિ.

પહાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.