૫-૬. પુણ્ણસુત્તાદિવણ્ણના

૮૮-૮૯. તન્તિ ચક્ખુરૂપદ્વયં. તેનાહ ‘‘ચક્ખુઞ્ચેવ રૂપઞ્ચા’’તિ. નન્દિસમુદયાતિ નન્દિયા સમુદયતણ્હાય સેસકારણેહિ નન્દિયા સમુદિતિ સમોધાનં નન્દિસમુદયો, તસ્મા નન્દિસમુદયા. તેનાહ ‘‘તણ્હાય સમોધાનેના’’તિ. પઞ્ચક્ખન્ધસઙ્ખાતસ્સ દુક્ખસ્સ સમોધાનેન સમુદિતિ પવત્તિયેવાતિ સહ સમુદયેન દુક્ખસ્સ દસ્સિતત્તા ‘‘વટ્ટં મત્થકં પાપેત્વા’’તિ વુત્તં. નિરોધૂપાયેન સદ્ધિં નિરોધસ્સ દસ્સિતત્તા ‘‘વિવટ્ટં મત્થકં પાપેત્વા’’તિ. પુચ્છાનુસન્ધિઆદીસુ અઞ્ઞતરો ન હોતીતિ આહ – ‘‘પાટિયેક્કો અનુસન્ધી’’તિ.

ચણ્ડાતિ કોધના. દુટ્ઠાતિ દોસવન્તોતિ અત્થો. કિબ્બિસાતિ પાપા. કક્ખળાતિ દારુણા. ઘટિકમુગ્ગરેનાતિ એકસ્મિં પક્ખે ઘટિકં દસ્સેત્વા કતેન રસ્સદણ્ડેન. સત્તાનં સસનતો સત્થં, તતો એવ જીવિતસ્સ હરણતો હારકઞ્ચાતિ સત્થહારકં. ઇન્દ્રિયસંવરો ‘‘દમો’’તિ વુત્તો મનચ્છટ્ઠાનં ઇન્દ્રિયાનં દમનતો. પઞ્ઞા ‘‘દમો’’તિ વુત્તા કિલેસવિસેવિતાનં દમનતો વૂપસમનતો. ઉપોસથકમ્મં ‘‘દમો’’તિ વુત્તં કાયદ્વારાદીહિ ઉપ્પજ્જનકઅસમસ્સ દમનતો. ખન્તિ ‘‘દમો’’તિ વેદિતબ્બા અક્ખન્તિયા દમનતો વૂપસમનતો. તેનાહ ‘‘ઉપસમોતિ તસ્સેવ વેવચન’’ન્તિ.

એત્થાતિ સુનાપરન્તજનપદે. એતે દ્વેતિ અયં પુણ્ણત્થેરો તસ્સ કનિટ્ઠોતિ એતે દ્વે ભાતરો. આહચ્ચ અટ્ઠાસિ ઉળારં બુદ્ધારમ્મણં પીતિં ઉપ્પાદેત્વા. સત્ત સીહનાદે નદિત્વાતિ મમ્મચ્છેદકાનમ્પિ અક્કોસપરિભાસાનં ખમને સન્તોસાભાવદીપનં, પાણિપ્પહારસ્સ, લેડ્ડુપ્પહારસ્સ, દણ્ડપ્પહારસ્સ, સત્થપ્પહારસ્સ, જીવિતવોરોપનસ્સ, ખમને સન્તોસાભાવદીપનઞ્ચાતિ એવં સત્ત સીહનાદે નદિત્વા. ચતૂસુ ઠાનેસુ વસિતત્તા પાળિયં વસનટ્ઠાનં અનુદ્દેસિકં કત્વા ‘‘સુનાપરન્તસ્મિં જનપદે વિહરતિ’’ઇચ્ચેવ વુત્તં.

ચતૂસુ ઠાનેસૂતિ અબ્બુહત્થપબ્બતે, સમુદ્દગિરિવિહારે, માતુલગિરિમ્હિ, મકુળકારામવિહારેતિ ઇમેસુ ચતૂસુ ઠાનેસુ. તન્તિ ચઙ્કમં આરુય્હ કોચિ ભિક્ખુ ચઙ્કમિતું સમત્થો નત્થિ મહતા સમુદ્દપરિસ્સયેન ભાવનામનસિકારસ્સ અનભિસમ્ભુણનતો. ઉપ્પાતિકન્તિ ઉપ્પાતકરં મહાસઙ્ખોભં ઉટ્ઠપેત્વા. સમ્મુખેતિ અનિલપદેસે. પટિવેદેસુન્તિ પવેદેસું.

આરદ્ધકાલતો પટ્ઠાયાતિ મણ્ડલમાળસ્સ કાતું પથવીમિતકાલતો પભુતિ. સચ્ચબન્ધેન પઞ્ચસતાનિ પરિપૂરેતું ‘‘એકૂનપઞ્ચસતાન’’ન્તિ વુત્તં. ગન્ધકુટિન્તિ જેતવનમહાવિહારે મહાગન્ધકુટિં.

સચ્ચબન્ધનામોતિ સચ્ચબન્ધે પબ્બતે ચિરનિવાસિતાય ‘‘સચ્ચબન્ધો’’ત્વેવ લદ્ધનામો. અરહત્તં પાપુણીતિ પઞ્ચાભિઞ્ઞાપરિવારં અરહત્તં અધિગચ્છિ. તેનાહ ‘‘મગ્ગેનેવસ્સ અભિઞ્ઞા આગતા’’તિ.

તસ્મિં સન્નિપતિતા મહાજના કેચિ સોતાપન્ના, કેચિ સકદાગામિનો, કેચિ અનાગામિનો, કેચિ અરહન્તો અહેસું. તત્થાપિ કેચિ તેવિજ્જા, કેચિ છળભિઞ્ઞા, કેચિ પટિસમ્ભિદપ્પત્તા અહેસું. તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘મહાજનસ્સ બન્ધનમોક્ખો જાતો’’તિ. યે પન તત્થ સરણગમનપઞ્ચસીલદસસીલસમાદાનેન લદ્ધાનુગ્ગહા, તેસં દેવતાનઞ્ચ વસેન ‘‘મહન્તં બુદ્ધકોલાહલં અહોસી’’તિ વુત્તં.

અરુણં પન મહાગન્ધકુટિયંયેવ ઉટ્ઠપેસિ દેવતાનુગ્ગહત્થઞ્ચેવ કુલાનુદયાય ચ. અપાયમગ્ગે ઓતારિતો ‘‘કોચિ લોકસ્સ સજિતા અત્થિ, તસ્સ વસેન પવત્તિસંહારા હોન્તિ, તેનેવાયં પજા સનાથા હોતિ, તં યુઞ્જતિ ચ તસ્મિં તસ્મિં કમ્મે’’તિ મિચ્છાગાહેહિ. પરિચરિતબ્બં યાચિ ‘‘એત્થ મયા ચિરં વસિતબ્બ’’ન્તિ.

છટ્ઠન્તિ બાહિયસુત્તં. તં ઉત્તાનમેવ હેટ્ઠા વુત્તનયત્તા.

પુણ્ણસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.