૪. અનમતગ્ગસંયુત્તં

૧. પઠમવગ્ગો

૧. તિણકટ્ઠસુત્તવણ્ણના

૧૨૪. ઉપસગ્ગો સમાસવિસયે સસાધનં કિરિયં દસ્સેતીતિ વુત્તં ‘‘ઞાણેન અનુગન્ત્વાપી’’તિ. વસ્સસતં વસ્સસહસ્સન્તિ નિદસ્સનમત્તમેતં, તતો ભિય્યોપિ અનુગન્ત્વા અનમતગ્ગો એવ સંસારો. અગ્ગ-સદ્દો ઇધ મરિયાદવચનો, અનુદ્દેસિકઞ્ચેતં વચનન્તિ આહ ‘‘અપરિચ્છિન્નપુબ્બાપરકોટિકો’’તિ. અઞ્ઞથા અન્તિમભવિકપરિચ્છિન્નકતવિમુત્તિપરિપાચનીયધમ્માદીનં વસેન અપરિચ્છિન્નપુબ્બાપરકોટિ ન સક્કા વત્તું. સંસરણં સંસારો. પચ્છિમાપિ ન પઞ્ઞાયતિ અન્ધબાલાનં વસેનાતિ અધિપ્પાયો. તેનાહ ભગવા ‘‘દીઘો બાલાન સંસારો’’તિ (ધ. પ. ૬૦). વેમજ્ઝેયેવ પન સત્તા સંસરન્તિ પુબ્બાપરકોટીનં અલબ્ભનીયત્તા. અત્થો પરિત્તો હોતિ યથાભૂતાવબોધાભાવતો. બુદ્ધસમયેતિ સાસનેતિ અત્થો. અત્થો મહા યથાભૂતાવબોધિસમ્ભવતો, અત્થસ્સ વિપુલતાય તંસદિસા ઉપમા નત્થીતિ પરિત્તંયેવ ઉપમં આહરન્તીતિ અધિપ્પાયો. ઇદાનિ વુત્તમેવત્થં ‘‘પાળિયં હી’’તિઆદિના સમત્થેતિ. માતુ માતરોતિ માતુ માતામહિયો. તસ્સેવાતિ દુક્ખસ્સેવ. તિબ્બન્તિ દુક્ખપરિયાયોતિ.

તિણકટ્ઠસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. પથવીસુત્તવણ્ણના

૧૨૫. મહાપથવિન્તિ અવિસેસેન અનવસેસપરિયાદાયિનીતિ આહ ‘‘ચક્કવાળપરિયન્ત’’ન્તિ. પરિકપ્પવચનઞ્ચેતં.

પથવીસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. અસ્સુસુત્તવણ્ણના

૧૨૬. કન્દનં સસદ્દં, રોદનં પન કેવલમેવાતિ આહ ‘‘કન્દન્તાનન્તિ સસદ્દં રુદમાનાન’’ન્તિ. પવત્તન્તિ સન્દનવસેન પવત્તં. ‘‘સિનેરુરસ્મીહિ પરિચ્છિન્નેસૂ’’તિ સઙ્ખેપેન વુત્તમત્થં વિવરન્તો ‘‘સિનેરુસ્સા’’તિઆદિમાહ. મણિમયન્તિ ઇન્દનીલમણિમયં. સિનેરુસ્સ પુબ્બદક્ખિણકોણસમપદેસા ‘‘પુબ્બદક્ખિણપસ્સા’’તિ અધિપ્પેતા. તેહિ નિક્ખન્તરજતરસ્મિયો ઇન્દનીલરસ્મિયો ચ એકતો હુત્વા. તાસં રસ્મીનં અન્તરેસૂતિ તાસં ચતૂહિ કોણેહિ નિક્ખન્તરસ્મીનં ચતૂસુ અન્તરેસુ. ચત્તારોતિ દક્ખિણાદિભેદા ચત્તારો મહાસમુદ્દા હોન્તિ. વિઅસનન્તિ વિસેસેન ખેપનં. કિં પન તન્તિ આહ ‘‘વિનાસોતિ અત્થો’’તિ.

અસ્સુસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. ખીરસુત્તવણ્ણના

૧૨૭. માતુથઞ્ઞન્તિ પીતં માતુયા થનતો નિબ્બત્તખીરં બહુતરન્તિ વેદિતબ્બં.

ખીરસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. પબ્બતસુત્તવણ્ણના

૧૨૮. ‘‘અનમતગ્ગસ્સ સંસારસ્સ દીઘતમત્તા ન સુકરં નસુકર’’ન્તિ અટ્ઠકથાપાઠો. કથં નચ્છિન્દતીતિ કથં ન પરિયોસાપેતિ, કાયચિપિ ગહણતાયાતિ અધિપ્પાયો. તયો કપ્પાસંસૂતિ તયો એકકપ્પાસંસૂ. યેહિ નં ફુટ્ઠં, તતોપિ સુખુમતરં સાસપમત્તં ખીયેય્ય પબ્બતં સબ્બભાગેહિ અતિચિરવેલં પરિમજ્જન્તે.

પબ્બતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. સાસપસુત્તવણ્ણના

૧૨૯. નગરન્તિ નગરસઙ્ખેપેન પાકારેન પરિક્ખિત્તતં સન્ધાય વુત્તં. અન્તો પન સબ્બસો વિચિત્તસાસપેહિ એવ પુણ્ણં, એવં ચુણ્ણિકાબદ્ધં. તેનાહ ‘‘ન પન…પે… દટ્ઠબ્બ’’ન્તિ.

સાસપસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. સાવકસુત્તવણ્ણના

૧૩૦. તસ્સ ઠિતટ્ઠાનતોતિ ભિક્ખુનો અનુસ્સરિત્વા ઠિતટ્ઠાનતો, તેન અનુસ્સરિતસ્સ સતસહસ્સકપ્પસ્સ અનન્તરકપ્પતો પટ્ઠાયાતિ અત્થો. એવન્તિ વુત્તપ્પકારેન. ચત્તારોપિ ભિક્ખૂ અભિઞ્ઞાલાભિનો. ચત્તારિ કપ્પસતસહસ્સાનિ દિવસે દિવસે અનુસ્સરેય્યુન્તિ પરિકપ્પનવસેન વદન્તિ.

સાવકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. ગઙ્ગાસુત્તવણ્ણના

૧૩૧. એતસ્મિં અન્તરેતિ એતસ્મિં પભવસમુદ્દપદેસપરિચ્છિન્ને આયામતો પઞ્ચયોજનસતિકે અતિરેકયોજનસતિકે વા ઠાને.

ગઙ્ગાસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. દણ્ડસુત્તવણ્ણના

૧૩૨. નવમે ખિત્તોતિ પુનપ્પુનં ખિત્તો. એકવારઞ્હિ ખિત્તો મૂલાદીસુ એકેનેવ નિપતેય્ય. તથા સતિ અધિપ્પેતો પાતસ્સ અનિયમો ન નિદસ્સિતો સિયા. તત્થ ચ ધમ્મં સુણન્તા ભિક્ખૂ મનુસ્સલોકે, તે સન્ધાય ‘‘અસ્મા લોકા’’તિ આહ, તદઞ્ઞં સન્ધાય ‘‘પરલોક’’ન્તિ. તસ્સ તસ્સ વા પુગ્ગલસ્સ યથાધિપ્પેતો અયં લોકો, તદઞ્ઞો પરલોકો.

દણ્ડસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. પુગ્ગલસુત્તવણ્ણના

૧૩૩. સમટ્ઠિકાલોતિ સમેન આકારેન લદ્ધબ્બઅટ્ઠિકાલો. ગિરિપરિક્ખેપેતિ પઞ્ચહિ ગિરીહિ પરિક્ખિત્તત્તા ‘‘ગિરિપરિક્ખેપો’’તિ લદ્ધનામે રાજગહે.

પુગ્ગલસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પઠમવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. દુતિયવગ્ગો

૧. દુગ્ગતસુત્તવણ્ણના

૧૩૪. દુગ્ગતન્તિ કિચ્છજીવિકત્તા સબ્બથા દુક્ખં ગતં ઉપગતં. તથાભૂતો પન દલિદ્દો વરાકો નામ હોતીતિ વુત્તં ‘‘દલિદ્દં કપણ’’ન્તિ. હત્થપાદેહીતિ નિદસ્સનમત્તં, અઞ્ઞેહિપિ સરીરાવયવેહિ દુસ્સણ્ઠાનેહિ ઉપેતો દુરુપેતો એવાતિ.

દુગ્ગતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. સુખિતસુત્તવણ્ણના

૧૩૫. સુખિતન્તિ સઞ્જાતસુખં. તેનાહ ‘‘સુખસમપ્પિત’’ન્તિઆદિ. સુસજ્જિતન્તિ સુખુમુપકરણેહિ સબ્બથા સજ્જિતં.

સુખિતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. તિંસમત્તસુત્તવણ્ણના

૧૩૬. ધુતઙ્ગસમાદાનવસેન, ન અરઞ્ઞવાસાદિમત્તેન. સસંયોજના સબ્બસો સંયોજનાનં અપ્પહીનત્તા, ન પુથુજ્જનભાવતો. એકેકવણ્ણકાલોવ ગહેતબ્બોતિ એતેન મહિંસાદીનં રસ્સદીઘપિઙ્ગલાદીસુ એકેકાનેવ ગહેત્વા દસ્સેતિ.

તિંસમત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪-૯. માતુસુત્તાદિવણ્ણના

૧૩૭-૧૪૨. લિઙ્ગનિયમેન ચેવ ચક્કવાળનિયમેન ચાતિ ‘‘પુરિસાનઞ્હિ માતુગામકાલો, માતુગામાનઞ્ચ પુરિસકાલો’’તિ યથા સત્તસન્તાને લિઙ્ગનિયમો નત્થિ, એવં કદાચિ ઇમસ્મિં ચક્કવાળે નિબ્બત્તન્તિ, કદાચિ અઞ્ઞતરસ્મિન્તિ ચક્કવાળનિયમોપિ નત્થિ. એવમેવ ઠિતે

ચક્કવાળે માતુગામકાલે નમાતાભૂતપુબ્બો નત્થીતિઆદિના લિઙ્ગનિયમેન ચક્કવાળનિયમો ચ વેદિતબ્બો. તેનાહ ‘‘તેસૂ’’તિઆદિ.

માતુસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. વેપુલ્લપબ્બતસુત્તવણ્ણના

૧૪૩. એકં અપદાનં આહરિત્વા દસ્સેતિ ‘‘એવં સંવેગં જનેત્વા ભિક્ખૂ વિસેસં પાપેસ્સામી’’તિ. ચતૂહેન આરોહન્તિ ચતુયોજનુબ્બેધત્તા. દ્વિન્નં બુદ્ધાનન્તિ કકુસન્ધસ્સ કોણાગમનસ્સ ચાતિ ઇમેસં દ્વિન્નં બુદ્ધાનં. ‘‘તિવરા રોહિતસ્સા સુપ્પિયા’’તિ મનુસ્સાનં તસ્મિં તસ્મિં કાલે સમઞ્ઞા તત્થ દેસનામવસેન જાતાતિ વેદિતબ્બા, યથા એતરહિ માગધાતિ.

પુન વસ્સસતન્તિ પઠમવસ્સસતતો ઉપરિવસ્સસતં જીવનકો નામ મનુસ્સો નત્થિ. પરિહીનસદિસં કતં દેસનાય. વડ્ઢિત્વાતિ દસવસ્સાયુકભાવતો પટ્ઠાય યાવ અસઙ્ખ્યેય્યાયુકભાવા વડ્ઢિત્વા. ‘‘પરિહીન’’ન્તિ વત્વા તં પરિહીનભાવં દસ્સેન્તો ‘‘કથ’’ન્તિઆદિમાહ. યં આયુપ્પમાણેસૂતિ યત્તકં આયુપ્પમાણેસૂતિ.

વેપુલ્લપબ્બતસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

દુતિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સારત્થપ્પકાસિનિયા સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય

અનમતગ્ગસંયુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.