૧. સત્તધાતુસુત્તવણ્ણના

૯૫. આભાતીતિ આભા, આલોકભાવેન નિપ્ફજ્જતિ, ઉપટ્ઠાતીતિ વા અત્થો. સો એવ નિજ્જીવટ્ઠેન ધાતૂતિ આભાધાતુ. આલોકસ્સાતિ આલોકકસિણસ્સ. સુટ્ઠુ, સોભનં વા ભાતીતિ સુભં. કસિણસહચરણતો ઝાનં સુભં. સેસં વુત્તનયમેવ. સુપરિસુદ્ધવણ્ણં કસિણં. આકાસાનઞ્ચાદયોપિ સુભારમ્મણં એવાતિ કેચિ. દેસનં નિટ્ઠાપેસીતિ દેસનં ઉદ્દેસમત્તે એવ ઠપેસિ. પાળિયં ‘‘અન્ધકારં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતી’’તિ એત્થાપિ આરમ્મણમેવ ગહિતં, તથા ‘‘અયં ધાતુ અસુભં પટિચ્ચ પઞ્ઞાયતી’’તિ એત્થાપિ. યથા હિ ઇધ સુવણ્ણં કસિણં સુભન્તિ અધિપ્પેતં, એવં દુબ્બણ્ણં અસુભન્તિ.

અન્ધકારં પટિચ્ચાતિ અન્ધકારં પટિચ્છાદકપચ્ચયં પટિચ્ચ. પઞ્ઞાયતીતિ પાકટો હોતિ. તેનાહ ‘‘અન્ધકારો હી’’તિઆદિ. આલોકોપિ, અન્ધકારેન પરિચ્છિન્નો હોતીતિ યોજના. અન્ધકારો તાવ આલોકેન પરિચ્છિન્નો હોતુ ‘‘યત્થ આલોકો નત્થિ, તત્થ અન્ધકારો’’તિ આલોકો કથં અન્ધકારેન પરિચ્છિન્નો હોતીતિ આહ ‘‘અન્ધકારેન હિ સો પાકટો હોતી’’તિ. પરિચ્છેદલેખાય વિય ચિત્તરૂપં અન્ધકારેન હિ પરિતો પરિચ્છિન્નો હુત્વા પઞ્ઞાયતિ, યથા તં છાયાય આતપો. એસેવ નયોતિ અસુભસુભાનં અઞ્ઞમઞ્ઞપરિચ્છિન્નતં અતિદિસિત્વા તત્થ અધિપ્પેતમેવ દસ્સેન્તો ‘‘અસુભે સતિ સુભં પઞ્ઞાયતી’’તિ આહ. એવમાહાતિ ‘‘અસુભં પટિચ્ચ સુભં પઞ્ઞાયતી’’તિ અવોચ. ‘‘રૂપી રૂપાનિ પસ્સતી’’તિઆદીસુ વિય ઉત્તરપદલોપેનાયં નિદ્દેસોતિ આહ ‘‘રૂપં પટિચ્ચાતિ રૂપાવચરસમાપત્તિં પટિચ્ચા’’તિ. તાય હિ સતિ અધિગતાય. રૂપસમતિક્કમા વા હોતીતિ સભાવારમ્મણાનં રૂપજ્ઝાનાનં સમતિક્કમા આકાસાનઞ્ચાયતનસમાપત્તિ નામ હોતીતિ અત્થો. એસેવ નયોતિ ઇમિના ‘‘આકાસાનઞ્ચાયતનસમતિક્કમા વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસમાપત્તિ નામ હોતી’’તિઆદિના દ્વેપિ પકારે અતિદિસતિ. પટિસઙ્ખાતિ પટિસઙ્ખાઞાણેન. અપ્પવત્તિન્તિ યથાપરિચ્છિન્નકાલં અપ્પવત્તનં. એતેન ખણનિરોધાદિં પટિક્ખિપતિ.

કથં સમાપત્તિ પત્તબ્બાતિ ઇમાસુ સત્તસુ ધાતૂસુ કા પકારા સઞ્ઞાસમાપત્તિ નાના હુત્વા સમાપજ્જિતબ્બા. તેનાહ ‘‘કીદિસા સમાપત્તિયો’’તિઆદિ. સઞ્ઞાય અત્થિભાવેનાતિ પટુકિચ્ચાય સઞ્ઞાય અત્થિભાવેન. સુખુમસઙ્ખારાનં તત્થ સમાપત્તિયં અવસિસ્સતાય. નિરોધોવાતિ સઙ્ખારાનં નિરોધો એવ.

સત્તધાતુસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.