૩. બ્રહ્મદેવસુત્તવણ્ણના

૧૭૪. એકકોતિ વિવેકટ્ઠિતતાય નિસ્સટો. ગણસઙ્ગણિકાભાવો તસ્સાનેન દીપિતો, કિલેસસઙ્ગણિકાભાવો પન ‘‘અપ્પમત્તો’’તિઆદીહિ પકાસિતો. પેસિતત્તોતિ નિબ્બાનં પતિ પેસિતચિત્તો. સમ્મદેવાતિ ઞાયેનેવ. સો પન યદિ આગમનતો પટ્ઠાય લબ્ભતિ, વત્તબ્બમેવ નત્થિ, અથ પટિપદારમ્ભતો પટ્ઠાય લબ્ભતિ, એવમ્પિ વટ્ટતેવાતિ દસ્સેતું ‘‘યથા વા તથા વા’’તિઆદિ વુત્તં. અગ્ગમગ્ગાધિગમેન અસમ્મોહપટિવેધસ્સ સિખાપ્પત્તત્તા મગ્ગધમ્મેસુ વિય ફલધમ્મેસુપિ સાતિસયો અસમ્મોહોતિ ‘‘સયં અભિઞ્ઞા’’તિ વુત્તન્તિ આહ ‘‘સામં જાનિત્વા’’તિ. યથા જાનના પનસ્સ સચ્છિકરણં અત્તપચ્ચક્ખકિરિયાતિ ‘‘સચ્છિકત્વા’’તિ વુત્તન્તિ આહ ‘‘પચ્ચક્ખં કત્વા’’તિ. તથા સચ્છિકિરિયા ચસ્સ વિપસ્સનાપટિલાભોતિ ‘‘ઉપસમ્પજ્જા’’તિ વુત્તન્તિ આહ ‘‘પટિલભિત્વા’’તિ. એતેનાતિ ‘‘ખીણા જાતી’’તિઆદિવચનેન.

જાતિ ખીણાતિ એત્થ જાતિસીસેન તબ્બિકારવન્તો ખન્ધા વુત્તા. પુબ્બેવ ખીણત્તાતિ મગ્ગાધિગમનતો પગેવ અતીતભાવેનેવ ખીણત્તા. તત્થ અનાગતેસુ. વાયામાભાવતોતિ અવિજ્જમાનત્તા. અનાગતભાવસામઞ્ઞં ગહેત્વા લેસેન વુત્તં. ન પચ્ચુપ્પન્ના વિજ્જમાનત્તાતિ સંકિલિટ્ઠા ચ મગ્ગભાવનાતિ સિયાતિ વચનસેસો. યથા અજાતફલતરુણરુક્ખમૂલે છિન્ને આયતિઉપ્પજ્જનારહાનિ ફલાનિ છેદનપચ્ચયા અનુપ્પજ્જમાનાનિ નટ્ઠાનિ નામ હોન્તિ, એવમેવ ભાવનાય અસતિ ઉપ્પજ્જનારહા કિલેસા તપ્પચ્ચયા જાતિ ચ મગ્ગભાવનાય સતિ ન ઉપ્પજ્જમાના પહીનાતિ વુચ્ચન્તીતિ ઇમમત્થં દસ્સેતિ ‘‘મગ્ગસ્સ પના’’તિઆદિના. અનુપ્પાદધમ્મતં આપજ્જનેન ઞાણેન ખીણરાગવસેન.

સોળસકિચ્ચભાવાયાતિ સોળસકિચ્ચતાય, સોળસવિધસ્સ વા કિચ્ચસ્સ ભાવાય ઉપ્પાદનાય. પાળિયં સપદાનન્તિ સપદાનચારો વુત્તો ભાવનપુંસકનિદ્દેસેનાતિ આહ ‘‘સપદાનચાર’’ન્તિ. અનુક્કમ્માતિ અનતિક્કમિત્વા. આહુતિપિણ્ડન્તિ જુહિતબ્બપિણ્ડં, જુહનવસેન અગ્ગિમ્હિ પક્ખિપિતબ્બપાયાસપિણ્ડન્તિ અધિપ્પાયો. ભૂતબલિકમ્મન્તિ તથા પક્ખિપિત્વા બલિકમ્મકરણં. હરિતુપલિત્તન્તિ અલ્લગોમયેન કતપરિભણ્ડં. વનમાલપરિક્ખિત્તન્તિ મનોહરાહિ વનપુપ્ફમાલાહિ પરિક્ખિત્તં. ધૂમકટચ્છૂતિ ધૂમપાનં. સીલગન્ધન્તિ સીલં પટિચ્ચ ઉપ્પન્નકિત્તિગન્ધં. ઘાયમાનસ્સાતિ ઉપગતં ગણ્હન્તસ્સ.

ઇમમ્હા ઠાનાતિ ઇમસ્મા મનુસ્સાનં વસનટ્ઠાના, મહાપથવિતલતોતિ અધિપ્પાયો. સબ્બહેટ્ઠિમોતિ બ્રહ્મપારિસજ્જાનં વાસબ્રહ્મલોકમાહ. બ્રહ્મપથો નામ ચત્તારિ કુસલજ્ઝાનાનિ બ્રહ્મલોકમગ્ગભાવતો. જીવિતપથો નામ જીવિતપવત્તિઉપાયભાવતો. ‘‘ભુઞ્જતુ ભવં મહાબ્રહ્મા’’તિ વચનં સન્ધાયાહ ‘‘કિં જપ્પસી’’તિઆદિ. તિણબીજાનીતિ સાલિતણ્ડુલાદીનિ. ગોયૂસન્તિ ખીરં જિગુચ્છન્તો વદતિ. અયમ્પિ અત્થો ‘‘નેતાદિસો બ્રહ્મભક્ખો’’તિ વદન્તેન દીપિતોતિ.

અતિદેવપત્તોપિ પઞ્ચખન્ધૂપધીનં અત્થિતાય કિલેસૂપધિઆદીનંયેવ વિરહિતભાવો ગહિતો. અઞ્ઞત્ર હિ ભાવપચ્ચયં તદત્થો વિઞ્ઞાયતીતિ આહ ‘‘અતિદેવભાવં પત્તો’’તિ. યસ્મા બ્રહ્માનોપિ દેવગતિપરિયાપન્નત્તા દેવા એવ, તસ્મા વુત્તં ‘‘અતિબ્રહ્મભાવં પત્તો’’તિ.

અત્તાનં ભાવેત્વાતિ સીલાદીહિ ગુણેહિ અત્તાનં વડ્ઢેત્વા પરિબ્રૂહિત્વા ઠિતો.

પુથુજ્જના તસા તણ્હામાનદિટ્ઠિપરિત્તાસવસેન તાસનતો. ખીણાસવા થાવરા નામ સબ્બસો ગતીસુ સઞ્ચરણાભાવતો. તથા હિ ચતુન્નં સચ્ચાનં સબ્બસો અદિટ્ઠત્તા ભવદાયજ્જસ્સ તણ્હાદાસબ્યસ્સ ભાવતો એકચ્ચાસુ ગતીસુ સઞ્ચરણસભાવતો સેક્ખા થાવરા ન હોન્તિ. ભજમાનાતિ ભજાપિયમાના. થાવરપક્ખમેવ ભજન્તિ સબ્બસેટ્ઠપક્ખં એકન્તપસટ્ઠં ભજમાનભાવં ઉપાદાય.

પહીનકિલેસો ખીણાસવો વિસેનો. સુખં આયતિ સુખાયતિ, તસ્સ કારકં સુખાયતિકં.

બ્રહ્મદેવસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.