ચોદનાકણ્ડં

અનુવિજ્જકકિચ્ચવણ્ણના

૩૬૦-૧. ઇદાનિ આરદ્ધન્તિ સમ્બન્ધો. એકો ભિક્ખુ એકેન માતુગામેનાતિ યોજના. સોતિ પસ્સન્તો ભિક્ખુ. તન્તિ નિક્ખમન્તં પવિસન્તં વા ભિક્ખું. ઇતરોતિ ચુદિતકો. તસ્સાતિ ચોદકસ્સ. ન ઉપેતીતિ ન ઉપગચ્છતિ. ન પટિજાનાતીતિ ન પટિસ્સવં કરોતિ. એત્થાતિ માતુગામેન નિક્ખમન્તપવિસન્તટ્ઠાને. યન્તિ કમ્મં. તેનાતિ ચોદકેન. તસ્સાતિ ચોદકસ્સ વચનેનાતિ સમ્બન્ધો. ઇતરોતિ ચુદિતકો. અસુદ્ધપરિસઙ્કિતોતિ અસુદ્ધાય અટ્ઠાને ઉપ્પન્નાય પરિસઙ્કાય પરિસઙ્કિતો. તદત્થં દસ્સેતિ ‘‘અમૂલકપરિસઙ્કિતો’’તિ ઇમિના. તસ્સ પુગ્ગલસ્સાતિ ચુદિતકસ્સ પટિઞ્ઞાયાતિ સમ્બન્ધો. સબ્બત્થાતિ સબ્બેસુ અનુવિજ્જકકિચ્ચેસુ.

ઇતિ અનુવિજ્જકકિચ્ચવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.

ચોદકપુચ્છાવિસ્સજ્જના

૩૬૨-૩. સચ્ચે ચ અકુપ્પે ચાતિ પધાનં સમ્બન્ધટ્ઠાનં દસ્સેન્તો આહ ‘‘પતિટ્ઠાતબ્બ’’ન્તિ. ‘‘ય’’ન્તિઆદિના સચ્ચે પતિટ્ઠાતબ્બભાવં દસ્સેતિ. યન્તિ કમ્મં. ‘‘ન ચા’’તિઆદિના અકુપ્પે પતિટ્ઠાતબ્બભાવં દસ્સેતિ. ઓતિણ્ણઞ્ચાતિ વિનિચ્છયં ઓતિણ્ણઞ્ચ. ‘‘વચન’’ન્તિ ઇમિના ઓતિણ્ણાનોતિણ્ણસરૂપં દસ્સેતિ. તત્રાતિ પુરિમવચનાપેક્ખં. ‘‘ઓતિણ્ણાનોતિણ્ણં જાનિતબ્બ’’ન્તિ વચનેતિ હિ અત્થો. ચોદકસ્સ પમાણન્તિ ‘‘ધમ્મો’’તિ વા ‘‘અધમ્મો’’તિ વા ‘‘બાલો’’તિ વા ‘‘પણ્ડિતો’’તિ વા ચોદકસ્સ પમાણં. ચુદિતકસ્સ પમાણન્તિ ધમ્મચુદિતકો નુ ખો, નોતિ ચુદિતકસ્સ પમાણં. અનુવિજ્જકસ્સ પમાણન્તિ સક્કા નુ ખો વિનિચ્છિતું, નોતિ અનુવિજ્જકસ્સ પમાણં. અનુવિજ્જકો વત્તબ્બોતિ સમ્બન્ધો. યેન ધમ્મેનાતિઆદીસુ ધમ્માદીનં સરૂપં દસ્સેન્તો આહ ‘‘ધમ્મોતિ ભૂતં વત્થૂ’’તિઆદિ. એતેન ધમ્મેન ચ એતેન વિનયેન ચ એતેન સત્થુસાસનેન ચાતિ યોજના. તસ્મા અનુવિજ્જકેન વૂપસમેતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. એત્થાતિ અનુવિજ્જકસ્સ પટિપજ્જિતબ્બટ્ઠાને.

અવઞ્ઞન્તિ અવજાનનં. ઇમેતિ થેરા. ‘‘ખતત્તા’’તિ ઇમિના અત્તનાવ અત્તા ખઞ્ઞતીતિ ખતોતિ વચનત્થં દસ્સેતિ. ઉપહનિયન્તીતિ ઉપહતાનિ, ઉપહતાનિ ઇન્દ્રિયાનિ અનેનાતિ ઉપહતિન્દ્રિયો. ‘‘પઞ્ઞાય અભાવતો’’તિ ઇમિના દુમ્મેધોતિ એત્થ દુસદ્દો અભાવત્થો, મેધાસદ્દો પઞ્ઞાપરિયાયોતિ દસ્સેતિ. નત્થિ મેધા એતસ્સાતિ દુમ્મેધોતિ નિબ્બચનં કાતબ્બં. ખતો…પે… દુમ્મેધો સો અનુવિજ્જકો ઉપગચ્છતીતિ યોજના. તસ્માતિ યસ્મા ઉપગચ્છતિ, તસ્મા વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. તસ્સાતિ પાઠસ્સ, ગાથાય વા. વિત્થારં દસ્સેન્તો આહ ‘‘ચુદિતકચોદકેસુ હી’’તિઆદિ. ઉભોપેતેતિ ઉભોપિ એતે આમિસપુગ્ગલનિસ્સયે. ધમ્મોતિ સાસનધમ્મો. ઇતીતિ અયમત્થો.

ઉપકણ્ણકં જપ્પતીતિ એત્થ કણ્ણસ્સ સમીપં ઉપકણ્ણં, તદેવ ઉપકણ્ણકન્તિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘એવં કથેહી’’તિઆદિ. ‘‘કણ્ણમૂલે’’તિ ઇમિના ઉપકણ્ણકન્તિ એત્થ ઉપસદ્દસ્સ સમીપત્થં દસ્સેતિ. મન્તેતીતિ કથેતિ. ઇમિના જપ્પધાતુયા કથનત્થં દસ્સેતિ. જિમ્હં પેક્ખતીતિ એત્થ જિમ્હસદ્દો કુટિલવાચકો, કુટિલં નામ અત્થતો ઇધ દોસોતિ આહ ‘‘દોસમેવા’’તિ.

કથાનુસન્ધીતિ ચુદિતકઅનુવિજ્જકાનં કથાય અનુસન્ધિ. વિનિચ્છયાનુસન્ધીતિ અનુવિજ્જકેન કતસ્સ આપત્તાનાપત્તિવિનિચ્છયસ્સ અનુસન્ધિ. સબ્બત્થાતિ ચોદનાકણ્ડે.

ઇતિ ચોદનાકણ્ડવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.