૯. ચમ્પેય્યક્ખન્ધકં

૨૩૪. કસ્સપગોત્તભિક્ખુવત્થુકથા

૩૮૦. ચમ્પેય્યક્ખન્ધકે ગગ્ગરાય પોક્ખરણિયાતિ એત્થ ગગ્ગરસદ્દસ્સ નામસદ્દભાવં દસ્સેન્તો આહ ‘‘ગગ્ગરનામિકાય ઇત્થિયા’’તિ. ઇમિના ગગ્ગરસદ્દો ગગ્ગરઇતિ નામં પવત્તિનિમિત્તં કત્વા ઇત્થિદબ્બં વદતીતિ દસ્સેતિ. તન્તિપટિબદ્ધોતિ તન્તિયા પટિબદ્ધો. ‘‘ઉસ્સુક્કમ્પિ અકાસિ યાગુયા’’તિઆદીસુ એવં વિનિચ્છયો વેદિતબ્બોતિ યોજના. તસ્સ ભિક્ખુનોતિ કસ્સપગોત્તનામકસ્સ તસ્સ ભિક્ખુનો. તત્થેવાતિ વાસભગામેયેવ.

૩૮૨. અધમ્મેન વગ્ગકમ્મં કરોન્તીતિઆદીનં નાનાકરણન્તિ સમ્બન્ધો.

૨૩૬. ઞત્તિવિપન્નકમ્માદિકથા

૩૮૫. અઞ્ઞત્રાપિ ધમ્માતિ એત્થ ધમ્માતિ ઉપયોગત્થે નિસ્સક્કવચનમેતન્તિ આહ ‘‘અઞ્ઞત્ર ધમ્મ’’ન્તિ. ‘‘અઞ્ઞત્રા’’તિ નિપાતપયોગે દુતિયાતતિયાપઞ્ચમીસુ અઞ્ઞતરસ્સ સમ્ભવતો ઉપયોગવચનમ્પિ હોતિ. તસ્મા વુત્તં ‘‘અયમેવ વા પાઠો’’તિ. ‘‘ભૂતેન વત્થુના’’તિ ઇમિના ધમ્મસદ્દસ્સ સચ્ચત્થં દસ્સેતિ. ‘‘એસેવ નયો’’તિ ઇમિના સદ્દસભાવમેવ સન્ધાય અતિદિસતિ, ન અત્થં. તેન વુત્તં ‘‘એત્થ પના’’તિઆદિ. સત્થુસાસનન્તિ સત્થુ આણા. સત્થુઆણા નામ ઞત્તિઅનુસાવનાનં સમ્પદાતિ આહ ‘‘ઞત્તિસમ્પદા અનુસાવનસમ્પદા ચા’’તિ. ‘‘પટિકુટ્ઠઞ્ચેવ કતઞ્ચા’’તિ ઇમિના પટિકુટ્ઠકતન્તિ પદસ્સ દ્વન્દવાક્યં દસ્સેતિ. પટિકુસિતબ્બન્તિ પટિકુટ્ઠં, કત્તબ્બન્તિ કતં, કમ્મં. તમેવત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘યં અઞ્ઞેસૂ’’તિઆદિ. તત્થ યન્તિ કમ્મં.

૩૮૭. પાળિયાતિ વિનયપાળિયા. યન્તિ કમ્મં, ન કરિયતીતિ સમ્બન્ધો. એત્થાતિ અટ્ઠકથાયં. સો ચ ખોતિ સો ચ વિત્થારો, આગતોતિ સમ્બન્ધો. કસ્મા ઞત્તિદુતિયઞત્તિચતુત્થકમ્માનમેવ વસેન આગતો, નનુ ઞત્તિઅપલોકનકમ્મવસેનપિ આગતેન ભવિતબ્બન્તિ આહ ‘‘યસ્મા પના’’તિઆદિ. ઞત્તિદુતિયઞત્તિચતુત્થેસુ હાપનં વા અઞ્ઞથા કરણં વા અત્થિ વિય ઞત્તિકમ્મે નત્થીતિ યોજના. ઞત્તિકમ્મે ઞત્તિટ્ઠપનતો અઞ્ઞકિચ્ચસ્સ અસમ્ભવતો હાપનં વા અઞ્ઞથા કરણં વા નત્થીતિ અધિપ્પાયો. તાનીતિ ઞત્તિકમ્મઅપલોકનકમ્માનિ. સબ્બેસમ્પિ કમ્માનન્તિ સબ્બેસમ્પિ ચતુન્નં કમ્માનં. પરતોતિ પરસ્મિં પરિવારાવસાને (પરિ. અટ્ઠ. ૪૮૨).

૨૩૭. ચતુવગ્ગકરણાદિકથા

૩૮૮. યદિદં કમ્મન્તિ યોજના. તેસન્તિ સઙ્ઘાનં. કમ્મપ્પત્તોતિ એત્થ કમ્મેન, કમ્મસ્સ વા પત્તોતિ અત્થં પટિક્ખિપન્તો આહ ‘‘કમ્મં પત્તો’’તિ. ‘‘સબ્બકમ્મેસુ કમ્મપત્તો’’તિ પાળિનયેન ‘‘કમ્મેસુ પત્તો’’તિ અત્થોપિ યુજ્જતિ. લોકવોહારવસેન ‘‘કમ્મેન કમ્મસ્સ વા પત્તો’’તિ અત્થોપિ યુજ્જતેવ.

૩૮૯. પરિસતોતિ પરિસકારણા. તત્થાતિ ‘‘ચતુવગ્ગકરણઞ્ચે ભિક્ખવે’’તિઆદિપાઠે, ચતુવીસતિપુગ્ગલેસુ વા. કમ્મનાનાસંવાસકોતિ ઉક્ખેપનીયકમ્મકતો. લદ્ધિનાનાસંવાસકોતિ ઉક્ખિત્તાનુવત્તકો. ‘‘હુત્વા’’તિ ઇમિના ‘‘ભિક્ખુનીચતુત્થો’’તિઆદીસુ ચતુવીસતિયા ઠાનેસુ કિરિયાવિસેસનભાવં દસ્સેતિ. ભિક્ખુની ચતુત્થી એતસ્સાતિ ભિક્ખુનીચતુત્થો, ચતુવગ્ગો સઙ્ઘોતિઆદિના વચનત્થો કાતબ્બો.

૩૯૩. પરિવાસાદીતિઆદિસદ્દેન મૂલાયકસ્સનમાનત્તઅબ્ભાનાનિ સઙ્ગણ્હાતિ. તેસન્તિ પરિવાસાદિકમ્માનં. પરતોતિ પરસ્મિં ચૂળવગ્ગે (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૭૫ આદયો).

૩૯૪. પટિકુટ્ઠકતકમ્મસ્સાતિ પટિકુટ્ઠસ્સ હુત્વા કતસ્સ કમ્મસ્સ. પકતત્તસ્સાતિ એત્થ પકતિસીલસઙ્ખાતો અત્તા સભાવો એતસ્સાતિ પકતત્તોતિ અત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘અવિપન્નસીલસ્સા’’તિ. સઙ્ઘાદિસેસં અનાપજ્જન્તસ્સાપિ અવિપન્નસીલત્તા વુત્તં ‘‘પારાજિકં અનજ્ઝાપન્નસ્સા’’તિ. ઇમિના સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જન્તોપિ પકતત્તોયેવાતિ દસ્સેતિ. સોપિ હિ ઇધ અવિપન્નસીલો નામ, અઞ્ઞત્થ પન સઙ્ઘાદિસેસસ્સ સીલવિપત્તિભાવતો તં આપજ્જન્તોપિ વિપન્નસીલોયેવ નામ. આનન્તરિકસ્સાતિ એત્થ અનન્તરસદ્દસ્સ સમ્બન્ધઞ્ચ ણિકપચ્ચયસ્સ અત્થઞ્ચ દસ્સેન્તો આહ ‘‘અત્તનો અનન્તરં નિસિન્નસ્સા’’તિ. તત્થ ‘‘અત્તનો’’તિ ઇમિના અનન્તરસદ્દસ્સ સમ્બન્ધં દસ્સેતિ. ‘‘નિસિન્નસ્સા’’તિ ઇમિના ણિકપચ્ચયસ્સ અત્થં દસ્સેતિ.

૨૩૯. દ્વેનિસ્સારણાદિકથા

૩૯૫. વત્થુતોતિ વત્થુકારણા. તત્થાતિ ‘‘દ્વેમા ભિક્ખવે’’તિઆદિપાઠે. ‘‘સન્ધાય વુત્ત’’ન્તિ ઇમિના ‘‘અપ્પત્તો’’તિઆદિસુત્તસ્સ નેય્યત્થભાવં દસ્સેતિ. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા. તન્તિ પબ્બાજનીયકમ્મં. પુન તન્તિ પબ્બાજનીયકમ્મમેવ. એસ ભિક્ખુ અપ્પત્તોતિ સમ્બન્ધો. કસ્મા અપ્પત્તોતિ આહ ‘‘યસ્મા’’તિઆદિ. આવેણિકલક્ખણેનાતિ અવિના હુત્વા પવત્તેન લક્ખણેન. અત્તના અવિના હુત્વા અત્તનો સન્તકેન વિસું ભૂતેન લક્ખણેનાતિ વુત્તં હોતિ. યદિ અપ્પત્તો, કસ્મા સુનિસ્સારિતોતિ આહ ‘‘યસ્મા પનસ્સા’’તિઆદિ. અસ્સાતિ ભિક્ખુસ્સ, કરેય્યાતિ સમ્બન્ધો. તં ચે સઙ્ઘો તજ્જનીયકમ્માદિવસેન નિસ્સારેતિ, સુનિસ્સારિતોતિ સમ્બન્ધો. સોતિ ભિક્ખુ. યસ્મા અનુઞ્ઞાતા, તસ્મા સુનિસ્સારિતોતિ યોજના. કિત્તકેન અઙ્ગેન અનુઞ્ઞાતાતિ આહ ‘‘એકેનપિ અઙ્ગેના’’તિ.

૩૯૬. ઓસારણાતિ એત્થ ઓત્યૂપસગ્ગવસેન સરધાતુ પવેસનત્થોતિ આહ ‘‘પવેસના’’તિ. તત્થાતિ ‘‘ઓસારણા’’તિઆદિપાઠે. ઓસારેતીતિ એત્થ અબ્ભાનાદિવસેન પવેસનં પટિક્ખિપન્તો આહ ‘‘ઉપસમ્પદકમ્મવસેના’’તિ. સહસ્સક્ખત્તુમ્પીતિ પિસદ્દો ગરહત્થો. એકવારાદિકે પન કા નામ કથાતિ દસ્સેતિ. સાતિસારાતિ સદોસા. તથાતિ યથા આચરિયુપજ્ઝાયા સાતિસારા, તથા. સેસો કારકસઙ્ઘો સાતિસારોતિ સમ્બન્ધો. ‘‘હત્થચ્છિન્નાદયો પન દ્વત્તિંસ સુઓસારિતા’’તિ વુત્તત્તા અન્ધમૂગબધિરાનં અપબ્બજિતાનમ્પિ ઉપસમ્પદા રુહતીતિ દટ્ઠબ્બં. તેતિ હત્થચ્છિન્નાદયો દ્વત્તિંસ.

૩૯૭. અભૂતવત્થુવસેનાતિ અસચ્ચવત્થુવસેન, અસંવિજ્જમાનવત્થુવસેન વા. તત્થાતિ ‘‘ઇધ પન ભિક્ખવે’’તિઆદિપાઠે. પટિનિસ્સજ્જિતાતિ એત્થ તપચ્ચયસ્સ કમ્મત્થે પવત્તભાવં દસ્સેન્તો આહ ‘‘પટિનિસ્સજ્જિતબ્બા’’તિ.

૨૪૧. ઉપાલિપુચ્છાકથા

૪૦૦. તત્થાતિ ઉપાલિપઞ્હેસુ. તસ્સપાપિયસિકાદીહિ સદ્ધિં એકા પુચ્છા કતાતિ યોજના. ભિક્ખૂનમ્પિ વારેતિ સમ્બન્ધો. પિસદ્દેન ‘‘ન કેવલં ઉપાલિપઞ્હેસુયેવ યોજેતબ્બાનિ, અથ ખો ભિક્ખૂનં વારેપી’’તિ દસ્સેતિ.

૨૪૨. તજ્જનીયકમ્મકથા

૪૦૭. ‘‘ઇધ પન ભિક્ખવે ભિક્ખુ ભણ્ડનકારકો’’તિઆદિ વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. તત્થાતિ ‘‘ઇધ પન ભિક્ખવે’’તિઆદિપાઠે. અનપદાનોતિ એત્થ અપપુબ્બો દાસદ્દો અવખણ્ડનત્થોતિ આહ ‘‘અપદાનં વુચ્ચતિ પરિચ્છેદો’’તિ. નત્થિ અપદાનં અવખણ્ડનં આપત્તિપરિયન્તો એતસ્સાતિ અનપદાનોતિ વચનત્થો કાતબ્બો. સાયેવ પાળિ વુત્તાતિ સમ્બન્ધો. તત્થાતિ તસ્સં પાળિયં. કિઞ્ચિ અત્થવિનિચ્છયં પાળિઅનુસારેન વિદિતું ન સક્કા ન હોતીતિ યોજના.

ઇતિ ચમ્પેય્યક્ખન્ધકવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.