૨. સઙ્ઘાદિસેસકણ્ડં

૧. પઠમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદ-અત્થયોજના

પારાજિકાનન્તરસ્સાતિ પારાજિકાનં અનન્તરે ઠપિતસ્સ, સઙ્ગીતસ્સ વા, સઙ્ઘાદિસેસકણ્ડસ્સાતિ સમ્બન્ધો. અયં ઈદિસા અનુત્તાનત્થવણ્ણના અનુત્તાનાનં પદાનં અત્થસ્સ વણ્ણના દાનિ ઇમસ્મિંકાલે ભવિસ્સતીતિ યોજના.

૬૭૮. પઠમે ઉદકં વસિતં અચ્છાદનં અનેન કતન્તિ ઉદોસિતોતિ વચનત્થેન ભણ્ડસાલા ઉદોસિતં નામાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘ઉદોસિતન્તિ ભણ્ડસાલા’’તિ. એત્થ હિ ઉદસદ્દો ઉદકપરિયાયો. સંયોગો ન યુત્તોયેવ. ભણ્ડસાલાતિ યાનાદીનં ભણ્ડાનં ઠપનસાલા. અચ્ચાવદથાતિ એત્થ અતીત્યૂપસગ્ગો અતિક્કમનત્થો, આત્યૂપસગ્ગો ધાત્વત્થાનુવત્તકોતિ આહ ‘‘અતિક્કમિત્વા વદથા’’તિ.

૬૭૯. ઉસ્સયવસેન વદનં ઉસ્સયવાદો, સોયેવ ઉસ્સયવાદિકાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘ઉસ્સયવાદિકા’’તિઆદિ. ‘‘માનુસ્સયવસેન કોધુસ્સયવસેના’’તિ ઇમિના ઉસ્સયભેદં દસ્સેતિ. સાતિ ઉસ્સયવાદિકા. અત્થતોતિ સરૂપતો. એત્થાતિ પદભાજને. અડ્ડનં અભિયુઞ્જનં અડ્ડોતિ કત્વા દ્વિન્નં જનાનં અડ્ડો વોહારિકાનં વિનિચ્છયકારણં હોતિ, તસ્મા વુત્તં ‘‘અડ્ડોતિ વોહારિકવિનિચ્છયો વુચ્ચતી’’તિ, મુદ્ધજતતિયક્ખરોયેવ. યન્તિ અડ્ડં. યત્થાતિ યસ્મિં કિસ્મિંચિ ઠાને. દ્વિન્નં અડ્ડકારકાનં વોહારં જાનન્તીતિ વોહારિકા, અક્ખદસ્સા, તેસં. દ્વીસુ જનેસૂતિ અડ્ડકારકેસુ જનેસુ દ્વીસુ. યો કોચીતિ અડ્ડકારકો વા અઞ્ઞો વા યો કોચિ.

એત્થાતિ ‘‘એકસ્સ આરોચેતી’’તિઆદિવચને. યત્થ કત્થચીતિ યંકિઞ્ચિ ઠાનં આગતેપીતિ સમ્બન્ધો. અથાતિ પચ્છા. સાતિ ભિક્ખુની. સોતિ ઉપાસકો.

‘‘કપ્પિયકારકેના’’તિપદં ‘‘કથાપેતી’’તિપદે કારિતકમ્મં. તત્થાતિ કપ્પિયકારકઇતરેસુ. વોહારિકેહિ કતેતિ સમ્બન્ધો. ગતિગતન્તિ ચિરકાલપત્તં. સુતપુબ્બન્તિ પુબ્બે સુતં. અથાતિ સુતપુબ્બત્તા એવ. તેતિ વોહારિકા, દેન્તીતિ સમ્બન્ધો.

પઠમન્તિ સમનુભાસનતો પુબ્બં. આપત્તીતિ આપજ્જનં. એતસ્સાતિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. અયં હીતિ અયં એવ, વક્ખમાનો એવાતિ અત્થો. એત્થાતિ પદભાજને. સહ વત્થુજ્ઝાચારાતિ વત્થુજ્ઝાચારેન સહ, વાક્યમેવ, ન સમાસો. વત્થુજ્ઝાચારાતિ કરણત્થે નિસ્સક્કવચનં દટ્ઠબ્બં. તેન વુત્તં ‘‘સહ વત્થુજ્ઝાચારેના’’તિ. ભિક્ખુનિન્તિ આપત્તિમાપન્નં ભિક્ખુનિં. સઙ્ઘતોતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘમ્હા. અનીયસદ્દો હેતુકત્તાભિધાયકોતિ આહ ‘‘નિસ્સારેતીતિ નિસ્સારણીયો’’તિ. ભિક્ખુનિસઙ્ઘતો નિસ્સરતિ, નિસ્સારિયતિ વા અનેનાતિ નિસ્સારણીયોતિ કરણત્થોપિ યુત્તોયેવ. તત્થાતિ પદભાજને. યન્તિ સઙ્ઘાદિસેસં. સોતિ સઙ્ઘાદિસેસો. પદભાજનસ્સ અત્થો કારણોપચારેન દટ્ઠબ્બો. હીતિ સચ્ચં. કેનચીતિ પુગ્ગલેન, ન નિસ્સારીયતીતિ સમ્બન્ધો. તેન ધમ્મેન કરણભૂતેન, હેતુભૂતેન વા. સોતિ ધમ્મો.

અડ્ડકારકમનુસ્સેહિ વુચ્ચમાનાતિ યોજના. સયન્તિ સામં. તતોતિ ગમનતો, પરન્તિ સમ્બન્ધો. ભિક્ખુનિયા વા કતં આરોચેતૂતિ યોજના.

ધમ્મિકન્તિ ધમ્મેન સભાવેન યુત્તં. યથાતિ યેનાકારેન. તન્તિ આકારં. તત્થાતિ ‘‘અનોદિસ્સ આચિક્ખતી’’તિ વચને.

ધુત્તાદયોતિ આદિસદ્દેન ચોરાદયો સઙ્ગણ્હાતિ. સાતિ આચિક્ખના. તન્તિ આચિક્ખનં. તેસન્તિ ગામદારકાદીનં. દણ્ડન્તિ ધનદણ્ડં. ગીવા હોતીતિ ઇણં હોતિ. અધિપ્પાયે સતિપીતિ યોજના. તસ્સાતિ અનાચારં ચરન્તસ્સ.

કેવલં હીતિ કેવલમેવ. તન્તિ રક્ખં. કારકેતિ અનાચારસ્સ કારકે. તેસ+?ન્તિ કારકાનં.

તેસન્તિ હરન્તાનં. ‘‘અનત્થકામતાયા’’તિ ઇમિના ભયાદિના વુત્તે નત્થિ દોસોતિ દસ્સેતિ. હીતિ લદ્ધદોસજોતકો. અત્તનો વચનકરં…પે… વત્તું વટ્ટતીતિ અત્તનો વચનં આદિયિસ્સતીતિ વુત્તે વચનં અનાદિયિત્વા દણ્ડે ગહિતેપિ નત્થિ દોસો દણ્ડગહણસ્સ પટિક્ખિત્તત્તા. દાસદાસીવાપિઆદીનન્તિ આદિસદ્દેન ખેત્તાદયો સઙ્ગય્હન્તિ.

વુત્તનયેનેવાતિ અતીતં આરબ્ભ આચિક્ખને વુત્તનયેન એવ. ‘‘આયતિં અકરણત્થાયા’’તિ ઇમિના અનાગતં આરબ્ભ ઓદિસ્સ આચિક્ખનં દસ્સેતિ. ‘‘કેન એવં કત’’ન્તિ પુચ્છાય અતીતે કતપુબ્બં પુચ્છતિ. સાપીતિ પિસદ્દો વુત્તસમ્પિણ્ડનત્થો. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વા.

વોહારિકા દણ્ડેન્તીતિ સમ્બન્ધો. દણ્ડેન્તીતિ વધદણ્ડેન ચ ધનદણ્ડેન ચ આણં કરોન્તિ.

યો ચાયન્તિ યો ચ અયં. ભિક્ખુનીનં યો અયં નયો વુત્તો, એસેવ નયો ભિક્ખૂનમ્પિ નયોતિ યોજના. ‘‘એસેવ નયો’’તિ વુત્તવચનમેવ વિત્થારેન્તો આહ ‘‘ભિક્ખુનોપિ હી’’તિઆદિ. ‘‘તથા’’તિઇમિના ‘‘ઓદિસ્સા’’તિપદં અતિદિસતિ. તે ચાતિ તે ચ વોહારિકા. હીતિ સચ્ચં, યસ્મા વાતિ. પઠમં.

૨. દુતિયસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૮૨. દુતિયે વરિતબ્બં ઇચ્છિતબ્બન્તિ વરં, તમેવ ભણ્ડન્તિ વરભણ્ડન્તિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘મહગ્ઘભણ્ડ’’ન્તિ. ‘‘મુત્તા’’તિઆદિના તસ્સ સરૂપં દસ્સેતિ.

૬૮૩. આપુબ્બો લોકસદ્દો અભિમુખં લોકનત્થો હોતિ, ઉપુબ્બો ઉદ્ધં લોકનત્થો, ઓપુબ્બો અધો લોકનત્થો, વિપુબ્બો ઇતો ચિતો ચ વીતિહરણલોકનત્થો, અપપુબ્બો આપુચ્છનત્થો. ઇધ પન અપપુબ્બત્તા આપુચ્છનત્થોતિ આહ ‘‘અનાપુચ્છિત્વા’’તિ. મલ્લગણ ભટિપુત્ત ગણાદિકન્તિઆદીસુ મલ્લગણો નામ નારાયનભત્તિકો ગણો. ભટિપુત્તગણો નામ કુમારભત્તિકો ગણો. આદિસદ્દેન અઞ્ઞમ્પિ ગામનિગમે અનુસાસિતું સમત્થં ગણં સઙ્ગણ્હાતિ. અથ વા મલ્લગણોતિ મલ્લરાજૂનં ગણો. તે હિ ગણં કત્વા કુસિનારાયં રજ્જં અનુસાસન્તિ, તે સન્ધાય વુત્તં ‘‘મલ્લગણો’’તિ. ભટિપુત્તગણોતિ લિચ્છવિગણો પરિયાયન્તરેન વુત્તો. લિચ્છવિરાજૂનઞ્હિ પુબ્બરાજાનો ભટિનામકસ્સ જટિલસ્સ પુત્તા હોન્તિ, તેસં વંસે પવત્તા એતરહિ લિચ્છવિરાજાનોપિ ભટિપુત્તાતિ વુચ્ચન્તિ. જટિલો પન બારાણસિરઞ્ઞો પુત્તે નદિસોતેન વુય્હમાને નદિતો ઉદ્ધરિત્વા અત્તનો અસ્સમે પુત્તં કત્વા ભરણત્તા પોસનત્તા ભટીતિ વુચ્ચતિ, તસ્સ પુત્તત્તા લિચ્છવિગણો ભટિપુત્તોતિ વુચ્ચતિ. તેપિ ગણં કત્વા વેસાલિયં રજ્જં અનુસાસન્તિ, તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ભટિપુત્તગણો’’તિ. ધમ્મગણો નામ સાસનધમ્મભત્તિકો ગણો. ગન્ધિકસેણીતિ ગન્ધકારાનં સમજાતિકાનં સિપ્પિકાનં ગણો. દુસ્સિકસેણીતિ દુસ્સકારાનં સમજાતિકાનં પેસકારાનં ગણો. આદિસદ્દેન તચ્છકસેણિરજકસેણિઆદયો સઙ્ગય્હન્તિ. યત્થ યત્થાતિ યસ્મિં યસ્મિં ઠાને. હીતિ સચ્ચં. તે એવાતિ ગણાદયો એવ. પુન તેતિ ગણાદયો. ઇદન્તિ ‘‘ગણં વા’’તિઆદિવચનં. એત્થાતિ રાજાદીસુ. સઙ્ઘાપુચ્છનમેવ પધાનકારણન્તિ આહ ‘‘ભિક્ખુનિસઙ્ઘો આપુચ્છિતબ્બોવા’’તિ. કપ્પગતિકન્તિ કપ્પં ગચ્છતીતિ કપ્પગતા, સા એવ કપ્પગતિકા, તં.

કેનચિ કરણીયેન ખણ્ડસીમં અગન્ત્વા કેનચિ કરણીયેન ભિક્ખુનીસુ પક્કન્તાસૂતિ યોજના. નિસ્સિતકપરિસાયાતિ અન્તેવાસિકપરિસાય. વુટ્ઠાપેન્તિયાતિ ઉપસમ્પાદેન્તિયાતિ. દુતિયં.

૩. તતિયસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૯૨. તતિયે દુતિયેન પાદેન અતિક્કન્તમત્તેતિ સમ્બન્ધો. પરિક્ખેપારહટ્ઠાનં નામ ઘરૂપચારતો પઠમલેડ્ડુપાતો. સઙ્ખેપતો વુત્તમત્થં વિત્થારતો દસ્સેન્તો આહ ‘‘અપિ ચેત્થા’’તિઆદિ. એત્થાતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદે. ઉપચારે વાતિ અપરિક્ખિત્તસ્સ ગામસ્સ પરિક્ખેપારહટ્ઠાને વા. તતોતિ ગામન્તરતો, ખણ્ડપાકારેન વા વતિછિદ્દેન વા પવિસિતુન્તિ સમ્બન્ધો.

સમ્બદ્ધા વતિ એતેસન્તિ સમ્બદ્ધવતિકા, દ્વે ગામા. વિહારન્તિ ભિક્ખુનિવિહારં. તતો પન ગામતોતિ તતો ઇતરગામતો પન, નિક્ખન્તાય ભિક્ખુનિયા ઠાતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. ઉસ્સારણા વાતિ મનુસ્સાનં ઉસ્સારણા વા.

જનાતિ ગામભોજકા જના. એકં ગામન્તિ યંકિઞ્ચિ ઇચ્છિતં એકં ગામં. તતોતિ ગામતો. ‘‘કસ્મા’’તિ ઇમાય પુચ્છાય ‘‘વિહરતો એકં ગામં ગન્તું વટ્ટતી’’તિ વચનસ્સ કારણં પુચ્છતિ. ‘‘વિહારસ્સ ચતુગામસાધારણત્તા’’તિઇમિના વિસજ્જનેન તં પુચ્છં વિસજ્જેતિ.

યત્થાતિ યસ્સં નદિયં. ઉત્તરન્તિયા એકદ્વઙ્ગુલમત્તમ્પિ અન્તરવાસકો તેમિયતિ, સા નદી નામાતિ યોજના. યથા નિવસિયમાનાય તિમણ્ડલપટિચ્છાદનં હોતિ, એવં નિવત્થાયાતિ યોજના. ભિક્ખુનિયા ઉત્તરન્તિયા અન્તરવાસકોતિ સમ્બન્ધો. યત્થ કત્થચીતિ યસ્મિં કિસ્મિંચિ ઠાને. ‘‘સેતુના ગચ્છતિ, અનાપત્તી’’તિઇમિના પદસા ઉત્તરન્તિયા એવ આપત્તીતિ દસ્સેતિ. ઉત્તરણકાલેતિ નદિતો ઉત્તરણકાલે. આકાસગમનન્તિ ઇદ્ધિયા ગમનં. આદિસદ્દેન હત્થિપિટ્ઠિઆદયો સઙ્ગણ્હાતિ. અક્કમન્તિયાતિ અતિક્કમન્તિયા. એત્થાતિ દ્વીસુ તીસુ ભિક્ખુનીસુ. ઓરિમતીરમેવાતિ અપારતીરમેવ. તમેવ તીરન્તિ ઓરિમતીરમેવ. પચ્ચુત્તરતીતિ પટિનિવત્તિત્વા ઉત્તરતિ.

કુરુમાના ભિક્ખુની કરોતીતિ યોજના. અસ્સાતિ ભિક્ખુનિયા અજાનન્તિયા એવ ચાતિ સમ્બન્ધો, અનાદરે ચેતં સામિવચનં. અથ પનાતિ અથસદ્દો યદિપરિયાયો, કિરિયાપદેન યોજેતબ્બો. અથ અચ્છતિ, અથ ન ઓતરતીતિ અત્થો. અચ્છતીતિ વસતિ. હીતિ સચ્ચં. ઇધાતિ ‘‘એકા વા રત્તિં વિપ્પવસેય્યા’’તિપદે.

એવં વુત્તલક્ખણમેવાતિ એવં અભિધમ્મપરિયાયેન વુત્તલક્ખણમેવ. તં પનેતન્તિ તં પન અરઞ્ઞં. તેનેવાતિ આપન્નહેતુના એવ. અટ્ઠકથાયન્તિ મહાઅટ્ઠકથાયં. ભિક્ખુનીસુ પવિસન્તીસૂતિ સમ્બન્ધો, નિદ્ધારણત્થે ચેતં ભુમ્મવચનં. એત્થાતિ દસ્સનૂપચારસવનૂપચારેસુ. યત્થ ઓકાસે ઠિતં દુતિયિકા પસ્સતિ, સો ઓકાસો દસ્સનૂપચારો નામાતિ યોજના. સાણિપાકારન્તરિકાપીતિ સાણિપાકારેન બ્યવહિકાપિ. યત્થ ઓકાસે ઠિતા…પે… સદ્દં સુણાતિ, સો ઓકાસો સવનૂપચારો નામાતિ યોજના. મગ્ગમૂળ્હસદ્દેનાતિ મગ્ગે મૂળ્હાનં સદ્દેન. ધમ્મસ્સવનારોચનસદ્દેનાતિ ધમ્મસ્સવનત્થાય આરોચનાનં સદ્દેન. મગ્ગમૂળ્હસદ્દેન સદ્દાયન્તિયા સદ્દં સુણાતિ વિય ચ ધમ્મસ્સવનારોચનસદ્દેન સદ્દાયન્તિયા સદ્દં સુણાતિ વિય ચ ‘‘અય્યે’’તિ સદ્દાયન્તિયા સદ્દં સુણાતીતિ યોજના. સદ્દાયન્તિયાતિ સદ્દં કરોન્તિયા. નામધાતુ હેસા. એવરૂપેતિ ‘‘મગ્ગમૂળ્હસદ્દેન વિયા’’તિઆદિના વુત્તે એવરૂપે.

તિત્થાયતનં સઙ્કન્તા વાતિ તિત્થીનં વાસટ્ઠાનં સઙ્કન્તા વા. ઇમિના ‘‘પક્ખસઙ્કન્તા’’તિ એત્થ પક્ખસદ્દસ્સ પટિપક્ખવાચકત્તા તેન સાસનપટિપક્ખા તિત્થિયા એવ ગહેતબ્બાતિ દસ્સેતિ. તિત્થિયા હિ સાસનસ્સ પટિપક્ખા હોન્તીતિ. તતિયં.

૪. ચતુત્થસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૬૯૪. ચતુત્થે પાદસ્સ ઠપનકં પીઠં પાદપીઠં. પાદસ્સ ઠપનકા કથલિકા પાદકથલિકાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘પાદપીઠં નામા’’તિઆદિ. અનઞ્ઞાયાતિ એત્થ યકારો ત્વાપચ્ચયસ્સ કારિયોતિ આહ ‘‘અજાનિત્વા’’તિ. નેત્થારવત્તેતિ ઉક્ખેપનીયકમ્મતો નિત્થરણકારણે વત્તે. ‘‘વત્તમાન’’ન્તિઇમિના ‘‘વત્તન્તિ’’ન્તિ એત્થ અન્તપચ્ચયં નયેન દસ્સેતીતિ. ચતુત્થં.

૫. પઞ્ચમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૦૧. પઞ્ચમે ‘‘એકતો અવસ્સુતે’’તિ એત્થ હેટ્ઠા વુત્તનયેન ‘‘એકતો’’તિ સામઞ્ઞતો વુત્તેપિ ભિક્ખુનિયા એવ ગહેતબ્બભાવઞ્ચ તોપચ્ચયસ્સ છટ્ઠુત્થે પવત્તભાવઞ્ચ અવસ્સુભપદે ભાવત્થઞ્ચ દસ્સેતું વુત્તં ‘‘ભિક્ખુનિયા અવસ્સુતભાવો દટ્ઠબ્બો’’તિ. એતન્તિ ‘‘ભિક્ખુનિયા અવસ્સુતભાવો’’તિ વચનં. તન્તિ અવચનં. પાળિયાતિ ઇમાય સિક્ખાપદપાળિયાતિ. પઞ્ચમં.

૬. છટ્ઠસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૦૫. છટ્ઠે યતો ત્વન્તિ એત્થ કારણત્થે તોપચ્ચયોતિ આહ ‘‘યસ્મા’’તિ. કસ્સા હોન્તીતિ ઉય્યોજિકાઉય્યોજિતાસુ કસ્સા ભિક્ખુનિયા હોન્તીતિ યોજના. ન દેતીતિ ઉય્યોજિકા ઉય્યોજિતાય ન દેતિ. ન પટિગ્ગણ્હાતીતિ ઉય્યોજિતા ઉય્યોજિકાય હત્થતો ન પટિગ્ગણ્હાતિ. પટિગ્ગહો તેન ન વિજ્જતીતિ તેનેવ કારણેન ઉય્યોજિકાય હત્થતો ઉય્યોજિતાય પટિગ્ગહો ન વિજ્જતિ. આપજ્જતિ ગરુકં, ન લહુકન્તિ એવં સન્તેપિ ઉય્યોજિકા ગરુકમેવ સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિં આપજ્જતિ, ન લહુકં. તઞ્ચાતિ તં આપજ્જનઞ્ચ. પરિભોગપચ્ચયાતિ ઉય્યોજિકાય પરિભોગસઙ્ખાતા કારણાતિ અયં ગાથાયત્થો.

ઇતરિસ્સા પનાતિ ઉય્યોજિતાય પન ભિક્ખુનિયા. પઠમસિક્ખાપદેતિ પઞ્ચમસિક્ખાપદે. પઞ્ચમસિક્ખાપદઞ્હિ ઇમિના સિક્ખાપદેન યુગળભાવેન સદિસત્તા ઇમં ઉપાદાય પઠમન્તિ વુત્તન્તિ. છટ્ઠં.

૭. સત્તમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૦૯. સત્તમે યાવતતિયકપદત્થોતિ ‘‘યાવતતિયક’’ન્તિ ઉચ્ચારિતસ્સ પદસ્સ અત્થો વેદિતબ્બોતિ સમ્બન્ધોતિ. સત્તમં.

૮. અટ્ઠમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૧૫. અટ્ઠમે કિસ્મિંચિદેવ અધિકરણેતિ નિદ્ધારણીયસ્સ નિદ્ધારણસમુદાયેન અવિનાભાવતો આહ ‘‘ચતુન્ન’’ન્તિ. કસ્મા પન નિદ્ધારણસમુદાયનિદ્ધારણીયભાવેન વુત્તં, નનુ પદભાજને ચત્તારિપિ અધિકરણાનિ વુત્તાનીતિ આહ ‘‘પદભાજને પના’’તિઆદીતિ. અટ્ઠમં.

૯. નવમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૨૩. નવમે સંસટ્ઠસદ્દો મિસ્સપરિયાયોતિ આહ ‘‘મિસ્સીભૂતા’’તિ. ‘‘અનનુલોમેના’’તિઇમિના ‘‘અનનુલોમિકેના’’તિ એત્થ ઇકસદ્દો સ્વત્થોતિ દસ્સેતિ. કોટ્ટનઞ્ચ પચનઞ્ચ ગન્ધપિસનઞ્ચ માલાગન્થનઞ્ચ. આદિસદ્દેન અઞ્ઞેપિ અનનુલોમિકે કાયિકે સઙ્ગણ્હાતિ. સાસનાહરણઞ્ચ પટિસાસનહરણઞ્ચ સઞ્ચરિત્તઞ્ચ. આદિસદ્દેન અઞ્ઞેપિ અનનુલોમિકે વાચસિકે સઙ્ગણ્હાતિ. એતાસન્તિ ભિક્ખુનીનં. સિલોકોતિ યસોતિ. નવમં.

૧૦. દસમસઙ્ઘાદિસેસસિક્ખાપદં

૭૨૭. દસમે એવાચારાતિ એત્થ નિગ્ગહિતલોપવસેન સન્ધીતિ આહ ‘‘એવંઆચારા’’તિ. ‘‘યાદિસો’’તિઆદિના એવંસદ્દસ્સ નિદસ્સનાદીસુ (અભિધાનપ્પદીપિકાયં ૧૧૮૬ ગાથાયં) એકાદસસુ અત્થેસુ ઉપમત્થં દસ્સેતિ. સબ્બત્થાતિ ‘‘એવંસદ્દા એવંસિલોકા’’તિ સબ્બેસુ પદેસુ. ઉઞ્ઞાયાતિ એત્થ ઓકારવિપરીતો ઉકારોતિ આહ ‘‘અવઞ્ઞાયા’’તિ. ‘‘નીચં કત્વા જાનનાયા’’તિ ઇમિના અવસદ્દો નીચત્થો, ઞાધાતુ અવબોધનત્થોતિ દસ્સેતિ. ‘‘પરિભવઞ્ઞાયા’’તિ વત્તબ્બે ઉત્તરપદલોપવસેન ‘‘પરિભવેના’’તિ વુત્તન્તિ આહ ‘‘પરિભવિત્વા જાનનેના’’તિ. અક્ખન્તિયાતિ એત્થ સહનખન્તિયેવાધિપ્પેતા, નેવ અનુલોમખન્તિ, ન દિટ્ઠિનિજ્ઝાનક્ખન્તીતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘અસહનતાયા’’તિ. વેભસ્સિયાતિ એત્થ વિસેસેન ભાસેતિ ઓભાસેતીતિ વિભાસો આનુભાવો, વિભાસો ઇમસ્સ સઙ્ઘસ્સ અત્થીતિ વિભસ્સો સઙ્ઘો, બહ્વત્થે ચ અતિસયત્થે ચ સપચ્ચયો હોતિ. કસ્મા? મન્તુપચ્ચયત્થત્તા ‘‘લોમસો’’તિઆદીસુ (જા. ૧.૧૪.૫૭) વિય, બહુઆનુભાવો અતિસયઆનુભાવો સઙ્ઘોતિ વુત્તં હોતિ, સંયોગપરત્તા આકારસ્સ રસ્સો. વિભસ્સસ્સ ભાવો વેભસ્સિયં, બહુઆનુભાવો અતિસયઆનુભાવોયેવ. ઇતિ ઇમમત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘બલવભસ્સભાવેના’’તિ. તત્થ બલવઇતિ પદેન મન્તુઅત્થે પવત્તસ્સ સપ્પચ્ચયસ્સ બહ્વત્થઞ્ચ અતિસયત્થઞ્ચ દસ્સેતિ, ભાવઇતિ પદેન ણિયપચ્ચયસ્સ ભાવત્થં, એનઇતિ પદેન નિસ્સક્કવચનસ્સ કરણત્થે પવત્તભાવં દસ્સેતિ. તમેવત્થમાવિકરોન્તો આહ ‘‘અત્તનો બલવપ્પકાસનેના’’તિ. તત્થ અત્તનોતિ અત્તસઙ્ખાતસ્સ સઙ્ઘસ્સ. બલવપ્પકાસનેનાતિ બહુઆનુભાવપ્પકાસનેન, અતિસયઆનુભાવપ્પકાસનેન વા. બલવપ્પકાસનં નામ અત્થતો પરેસં સમુત્રાસનમેવાતિ આહ ‘‘સમુત્રાસનેનાતિ અત્થો’’તિ. દુબ્બલભાવેનાતિ એત્થ ભાવઇતિપદેન ણ્યપચ્ચયસ્સ ભાવત્થં, એનઇતિપદેન નિસ્સક્કવચનસ્સ કરણત્થં દસ્સેતીતિ દટ્ઠબ્બં. સબ્બત્થાતિ ‘‘ઉઞ્ઞાયા’’તિઆદીસુ સબ્બેસુ પદેસુ. ચસદ્દો લુત્તનિદ્દિટ્ઠોતિ આહ ‘‘એવં સમુચ્ચયત્થો દટ્ઠબ્બો’’તિ. વિવિચ્ચથાતિ એત્થ વીત્યૂપસગ્ગો વિનાસદ્દત્થો, વિચધાતુ સત્તત્થોતિ આહ ‘‘વિના હોથા’’તિ. દસમં.

અનન્તરા પક્ખિપિત્વાતિ સમ્બન્ધો. મહાવિભઙ્ગતો આહરિતાનિ ઇમાનિ તીણિ સિક્ખાપદાનીતિ યોજના. નવ પઠમાપત્તિકા વેદિતબ્બાતિ સમ્બન્ધો. સબ્બેપિ ધમ્માતિ યોજના. એત્થાતિ ‘‘ઉદ્દિટ્ઠા ખો’’તિઆદિપાઠે. તં પનાતિ પક્ખમાનત્તં પનાતિ.

ઇતિ સમન્તપાસાદિકાય વિનયસંવણ્ણનાય

ભિક્ખુનિવિભઙ્ગે

સત્તરસકવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.