૭. સપ્પાણકવગ્ગો

૧. સઞ્ચિચ્ચપાણસિક્ખાપદ-અત્થયોજના

૩૮૨. સપ્પાણકવગ્ગસ્સ પઠમે ઉસું અસતિ ખિપતિ અનેનાતિ ઇસ્સાસોતિ કતે ધનુયેવ મુખ્યતો ઇસ્સાસો નામ, ધનુગ્ગહા- ચરિયો પન ઉપચારેન. ઉસું અસતિ ખિપતીતિ ઇસ્સાસોતિ કતે ધનુગ્ગહાચરિયો ઇસ્સાસો નામ, ઇધ પન ઉપચારત્થો વા કત્તુત્થો વા ગહેતબ્બોતિ આહ ‘‘ધનુગ્ગહાચરિયો હોતી’’તિ. પબ્બજિતકાલે ઇસ્સાસસ્સ અયુત્તત્તા વુત્તં ‘‘ગિહિકાલે’’તિ. વોરોપિતાતિ એત્થ વિ અવ પુબ્બસ્સ રુહધાતુસ્સ અધિપ્પાયત્થં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘વિયોજિતા’’તિ.

યસ્મા ગચ્છતીતિ સમ્બન્ધો. એતન્તિ ‘‘જીવિતા વોરોપિતા’’તિવચનં. કસ્મા વોહારમત્તમેવ હોતિ, નનુ યતો કુતોચિ યસ્મિં કિસ્મિંચિ વિયોજિતે દ્વે વત્થૂનિ વિય વિસું તિટ્ઠન્તિ પાણતો જીવિતે વિયોજિતે પાણજીવિતાપીતિ આહ ‘‘ન હેત્થા’’તિઆદિ. હીતિ સચ્ચં. એત્થાતિ ‘‘જીવિતા વોરોપિતા’’તિવચને દસ્સેતુન્તિ સમ્બન્ધો. કિઞ્ચિ જીવિતં નામાતિ યોજના. અયં પનેત્થ અત્થસમ્બન્ધો – સીસાલઙ્કારે સીસતો વિયોજિતે સીસં અલઙ્કારતો વિસું તિટ્ઠતિ યથા, એવં જીવિતે પાણતો વિયોજિતે જીવિતં પાણતો વિસું ન તિટ્ઠતિ નામાતિ. અઞ્ઞદત્થૂતિ એકંસેન. ‘‘પાણ’’ન્તિ સામઞ્ઞતો વુત્તોપિ મનુસ્સપાણસ્સ પારાજિકટ્ઠાને ગહિતત્તા ઇધ પારિસેસઞાયેન તિરચ્છાનપાણોવ ગહેતબ્બોતિ આહ ‘‘તિરચ્છાનગતોયેવ પાણો’’તિ. તન્તિ પાણં. મહન્તે પન પાણેતિ સમ્બન્ધો.

૩૮૫. સોધેન્તો અપનેતીતિ યોજના. મઙ્ગુલોતિ મનુસ્સરત્તપો એકો કિમિવિસેસો. સો હિ રત્તપિવનત્થાય મઙ્ગતિ ઇતો ચિતો ચ ઇમં ચિમઞ્ચ ઠાનં ગચ્છતીતિ ‘‘મઙ્ગુલો’’તિ વુચ્ચતિ. પદક્ખરાનઞ્હિ અવિપરિતત્થં, સોતૂનઞ્ચ સજ્ઝાયોપદેસલભનત્થં કત્થચિ ઠાને વચનત્થો વુત્તોતિ દટ્ઠબ્બં. તસ્સ બીજમેવ ખુદ્દકટ્ઠેન મઙ્ગુલબીજકં, તસ્મિં. તન્તિ મઙ્ગુલબીજકં. ભિન્દન્તો હુત્વાતિ યોજનાતિ. પઠમં.

૨. સપ્પાણકસિક્ખાપદં

૩૮૭. દુતિયે સહ પાણેહીતિ સપ્પાણકં ઉદકન્તિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘યે પાણકા’’તિઆદિ. હીતિ સચ્ચં. પત્તપૂરમ્પિ ઉદકન્તિ સમ્બન્ધો. તાદિસેનાતિ સપ્પાણકેન. ધોવતોપિ પાચિત્તિયન્તિ યોજના. ઉદકસોણ્ડિન્તિ સિલામયં ઉદકસોણ્ડિં. પોક્ખરણિન્તિ સિલામયં પોક્ખરણિં. ઉટ્ઠાપયતોપિ પાચિત્તિયન્તિ સમ્બન્ધો. તતોતિ સોણ્ડિપોક્ખરણીહિ. ઉદકસ્સાતિ ઉદકેન, પૂરે ઘટે આસિઞ્ચિત્વાતિ સમ્બન્ધો. તત્થાતિ ઉદકે. ઉદકેતિ ઉદકસણ્ઠાનકપદેસે આસિઞ્ચિતઉદકે. પતિસ્સતીતિ સોણ્ડિપોક્ખરણીહિ ગહિતઉદકં પતિસ્સતીતિ. દુતિયં.

૩. ઉક્કોટનસિક્ખાપદં

૩૯૨. તતિયે ‘‘ઉચ્ચાલેન્તી’’તિઇમિના ઉક્કોટેન્તીતિ એત્થ ઉપુબ્બસ્સ કુટધાતુસ્સ ઉચ્ચાલનત્થં દસ્સેતિ ધાતૂન, મનેકત્થત્તા. યં યં પતિટ્ઠિતં યથાપતિટ્ઠિતં, તસ્સ ભાવો યથાપતિટ્ઠિતભાવો, તેન.

૩૯૩. યો ધમ્મોતિ યો સમથધમ્મો. ધમ્મેનાતિ એત્થ એનસદ્દેન ‘‘યથાધમ્મ’’ન્તિ એત્થ અંઇતિકારિયસ્સ કારિં દસ્સેતિ. ઇમિના ‘‘યથાધમ્મ’’ન્તિ પદસ્સ ‘‘નિહતાધિકરણ’’ન્તિ એત્થ નિહતસદ્દેન સમ્બન્ધિતબ્બભાવં દસ્સેતિ. ‘‘સત્થારા’’તિપદં ‘‘વુત્તં’’ ઇતિપદે કત્તા. નત્થિ હતં હનનં ઇમસ્સાતિ નિહતન્તિ વુત્તે અત્થતો વૂપસમનમેવાતિ આહ ‘‘વૂપસમિત’’ન્તિ.

૩૯૫. યં વા તં વા કમ્મં ધમ્મકમ્મં નામ ન હોતિ, અથ ખો અધિકરણવૂપસમકમ્મમેવ ધમ્મકમ્મં નામાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘યેન કમ્મેના’’તિઆદિ. અયમ્પીતિ અયમ્પિ ભિક્ખુ. સેસપદાનિપીતિ ‘‘ધમ્મકમ્મે વેમતિકો’’તિઆદીનિ સેસપદાનિપિ. એત્થાતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદે. વિત્થારો પન વુત્તોતિ સમ્બન્ધો. તત્થેવાતિ પરિવારે એવ. ઇધાતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદે, વિભઙ્ગે વાતિ. તતિયં.

૪. દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદં

૩૯૯. ચતુત્થે અત્થુદ્ધારવસેન દસ્સિતાનિ દુટ્ઠુલ્લસદ્દત્થભાવેન સદિસત્તાતિ અધિપ્પાયો. ‘‘ધુર’’ન્તિ એત્થ લક્ખણવન્તત્તા ભુમ્મત્થે ઉપયોગવચનન્તિ આહ ‘‘ધુરે’’તિ. ધુરે નિક્ખિત્તમત્તે સતીતિ યોજના.

એવં ધુરં નિક્ખિપિત્વાતિ ‘‘અઞ્ઞસ્સ નારોચેસ્સામી’’તિ એવં ધુરં નિક્ખિપિત્વા. અઞ્ઞસ્સાતિ વત્થુ, પુગ્ગલતો અઞ્ઞસ્સ દુતિયસ્સ. સોપીતિ દુતિયોપિ. અઞ્ઞસ્સાતિ તતિયસ્સ. યાવ કોટિ ન છિજ્જતિ, તાવ આપજ્જતિયેવાતિ યોજના. તસ્સેવાતિ આપત્તિં આપન્નપુગ્ગલસ્સ. વત્થુપુગ્ગલોયેવાતિ આપત્તિં આપન્નપુગ્ગલોયેવ. અયન્તિ પઠમભિક્ખુ. અઞ્ઞસ્સાતિ દુતિયસ્સ. સોતિ દુતિયો આરોચેતીતિ સમ્બન્ધો. યેનાતિ પઠમભિક્ખુના. અસ્સાતિ દુતિયસ્સ. તસ્સેવાતિ પઠમભિક્ખુસ્સેવ. વત્થુપુગ્ગલં ઉપનિધાય ‘‘તતિયેન પુગ્ગલેન દુતિયસ્સા’’તિ વુત્તં.

૪૦૦. પઞ્ચાપત્તિક્ખન્ધેતિ થુલ્લચ્ચયાદિકે પઞ્ચ આપત્તિક્ખન્ધે. અજ્ઝાચારો નામાતિ અધિભવિત્વા વીતિક્કમિત્વા આચરિતબ્બત્તા અજ્ઝાચારો નામાતિ. ચતુત્થં.

૫. ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદં

૪૦૨. પઞ્ચમે અઙ્ગુલિયોતિ કરસાખાયો. તા હિ અઙ્ગન્તિ હત્થતો પઞ્ચધા ભિજ્જિત્વા ઉગ્ગચ્છન્તીતિ અઙ્ગુલિયોતિ વુચ્ચન્તિ. લિખન્તસ્સ ઉપાલિસ્સાતિ સમ્બન્ધો. તેનાતિ બહુચિન્તેતબ્બકારણેન. અસ્સાતિ ઉપાલિસ્સ. ઉરોતિ હદયં. તઞ્હિ ઉસતિ ચિત્તતાપો દહતિ એત્થાતિ ઉરોતિ વુચ્ચતિ. રૂપસુત્તન્તિ હેરઞ્ઞિકાનં રૂપસુત્તં, યથા હત્થાચરિયાનં હત્થિસુત્તન્તિ. અક્ખીનીતિ ચક્ખૂનિ. તાનિ હિ અક્ખન્તિ વિસયેસુ બ્યાપીભવન્તિ, રૂપં વા પસ્સતિ ઇમેહીતિ અક્ખીનીતિ વુચ્ચન્તિ. મકસેન સૂચિમુખાનં ગહિતત્તા ડંસેન પિઙ્ગલમક્ખિકાયોવ ગહેતબ્બાતિ આહ ‘‘ડંસાતિ પિઙ્ગલમક્ખિકાયો’’તિ. પિઙ્ગલમક્ખિકાયો હિ ડંસનટ્ઠેન ખાદનટ્ઠેન ડંસાતિ વુચ્ચન્તિ. દુક્કરો ખમો એતાસન્તિ દુક્ખાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘દુક્ખમાન’’ન્તિ. વેદનાનન્તિ સમ્બન્ધો. અસાતસ્સ કારણં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘અમધુરાન’’ન્તિ. ઇમિના અમધુરત્તા ન સાદિતબ્બાતિ અસાતાતિ અત્થં દસ્સેતિ. પાણસદ્દજીવિતસદ્દાનં પરિયાયભાવં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘જીવિતહરાન’’ન્તિ. પાણં હરન્તિ અપનેન્તીતિ પાણહરા, તાસં વેદનાનન્તિ સમ્બન્ધો.

૪૦૪. વિજાયનકાલતો પટ્ઠાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સો ન ગહેતબ્બો, ગબ્ભગહણકાલતો પન પટ્ઠાયાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘પટિસન્ધિગ્ગહણતો પટ્ઠાયા’’તિ. ગબ્ભે સયિતકાલેન સદ્ધિં વીસતિમં વસ્સં પરિપુણ્ણમસ્સાતિ ગબ્ભવીસો પુગ્ગલો. હીતિ સચ્ચં. યથાહાતિ યેનાકારેન સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ, તેનાકારેન ભગવા આહાતિ યોજના. અથ વા યથા કિં વચનં ભગવા આહાતિ યોજના.

ગબ્ભવીસો હુત્વા ઉપસમ્પન્નોતિ સમ્બન્ધો. અમ્હીતિ અસ્મિ. નુસદ્દો પરિવિતક્કત્થે નિપાતો. યન્તિ યાદિસં પઠમં ચિત્તન્તિ સમ્બન્ધો. ઇમિના પટિસન્ધિચિત્તં દસ્સેતિ. ‘‘પઠમં વિઞ્ઞાણ’’ન્તિ તસ્સેવ વેવચનં. તન્તિ પઠમં ચિત્તં પઠમં વિઞ્ઞાણં. અસ્સાતિ સત્તસ્સ. સાવ જાતીતિ સા એવ પટિસન્ધિ, ગબ્ભો નામ હોતીતિ સમ્બન્ધો.

તત્થાતિ પાળિયં, વિનિચ્છયો એવં વેદિતબ્બોતિ યોજના. યોતિ પુગ્ગલો. મહાપવારણાયાતિ અસ્સયુજપુણ્ણમિયં. સા હિ પૂજિતપવારણત્તા મહાપવારણાતિ વુચ્ચતિ. તતોતિ પવારણાય જાતકાલતો. તન્તિ મહાપવારણં. પાટિપદે ચાતિ એત્થ ચસદ્દો અનિયમવિકપ્પત્થો, પવારણદિવસપાટિપદદિવસેસુ અઞ્ઞતરસ્મિં દિવસે ઉપસમ્પાદેતબ્બોતિ અત્થો. હાયનવડ્ઢનન્તિ કુચ્છિમ્હિ વસિતમાસેસુ અધિકેસુ હાયનઞ્ચ ઊનેસુ વડ્ઢુનઞ્ચ વેદિતબ્બં.

પોરાણકત્થેરા પન ઉપસમ્પાદેન્તીતિ સમ્બન્ધો. એકૂનવીસતિવસ્સન્તિ અનન્તરે વુત્તં એકૂનવીસતિવસ્સં. નિક્ખમનીયોતિ સાવણમાસો. સો હિ અન્તોવીથિતો બાહિરવીથિં નિક્ખમતિ સૂરિયો અસ્મિન્તિ ‘‘નિક્ખમનીયો’’તિ વુચ્ચતિ. પાટિપદદિવસેતિ પચ્છિમિકાય વસ્સૂપગમનદિવસે. તં ઉપસમ્પાદનં. કસ્માતિ પુચ્છા. એત્થ ઠત્વા પરિહારો વુચ્ચતે મયાતિ યોજના. વીસતિયા વસ્સેસૂતિ ઉપસમ્પન્નપુગ્ગલસ્સ વીસતિયા વસ્સેસુ. તિંસરત્તિદિવસ્સ એકમાસત્તા ‘‘ચત્તારો માસા પરિહાયન્તી’’તિ વુત્તં. ઉક્કડ્ઢન્તીતિ એકસ્સ અધિકમાસસ્સ નાસનત્થાય વસ્સં ઉપરિ કડ્ઢન્તિ. તતોતિ છમાસતો અપનેત્વાતિ સમ્બન્ધો. એત્થાતિ ‘‘એકૂનવીસતિવસ્સ’’ન્તિઆદિવચને. પન-સદ્દો હિસદ્દત્થો, સચ્ચન્તિ અત્થો. યોતિ પુગ્ગલો. તસ્માતિ યસ્મા ગબ્ભમાસાનમ્પિ ગણનૂપગત્તા ગહેત્વા ઉપસમ્પાદેન્તિ, તસ્મા છ માસે વસિત્વાતિ સમ્બન્ધો. અટ્ઠ માસે વસિત્વા જાતોપિ ન જીવતીતિ સુત્તન્તઅટ્ઠકથાસુ (દી. નિ. અટ્ઠ. ૨.૨૪-૨૫; મ. નિ. અટ્ઠ. ૩.૨૦૫) વુત્તં.

૪૦૬. દસવસ્સચ્ચયેનાતિ ઉપસમ્પદતો દસવસ્સાતિક્કમેન. ઉપસમ્પાદેતીતિ ઉપજ્ઝાયો વા કમ્મવાચાચરિયો વા હુત્વા ઉપસમ્પાદેતિ. તન્તિ ઉપજ્ઝાચરિયભૂતં અનુપસમ્પન્નપુગ્ગલં. કમ્મવાચાચરિયો હુત્વા ઉપસમ્પાદેન્તો તં મુઞ્ચિત્વા સચે અઞ્ઞોપિ કમ્મવાચાચરિયો અત્થિ, સૂપસમ્પન્નો. સોવ સચે કમ્મવાચં સાવેતિ, નુપસમ્પન્નો. ઞત્વા પન પુન અનુપસમ્પાદેન્તે સગ્ગન્તરાયોપિ મગ્ગન્તરાયોપિ હોતિયેવાતિ દટ્ઠબ્બન્તિ. પઞ્ચમં.

૬. થેય્યસત્થસિક્ખાપદં

૪૦૭. છટ્ઠે ‘‘પટિયાલોક’’ન્તિ એત્થ આલોકસદ્દેન સૂરિયો વુત્તો ઉપચારેન. સૂરિયો હિ પુરત્થિમદિસતો ઉગ્ગન્ત્વા પચ્છિમદિસં ગતો, તસ્મા સૂરિયસઙ્ખાતસ્સ આલોકસ્સ પટિમુખં ‘‘પટિયાલોક’’ન્તિ વુત્તે પચ્છિમદિસાયેવ ગહેતબ્બાતિ આહ ‘‘પચ્છિમં દિસન્તિ અત્થો’’તિ. કમ્મિકાતિ કમ્મે યુત્તા પયુત્તા.

૪૦૯. રાજાનન્તિ એત્થ રઞ્ઞો સન્તકં ‘‘રાજા’’તિ વુચ્ચતિ ઉપચારેન, અથ વા રઞ્ઞો એસો ‘‘રાજા’’તિ કત્વા રઞ્ઞો સન્તકં ‘‘રાજા’’તિ વુચ્ચતિ. થેય્યન્તિ થેનેત્વા ‘‘સક્કચ્ચ’’ન્તિઆદીસુ (પાચિ. ૬૦૬) વિય નિગ્ગહીતાગમો હોતિ. રાજાનં, રઞ્ઞો સન્તકં વા થેય્યં થેનેત્વા ગચ્છન્તીતિ અત્થો. ઇતિ ઇમમત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘રાજાનં વા થેનેત્વા’’તિઆદિ.

૪૧૧. ચતૂસુ વિસઙ્કેતેસુ દ્વીહિ અનાપત્તિ, દ્વીહિ આપત્તિયેવાતિ. છટ્ઠં.

૭. સંવિધાનસિક્ખાપદં

૪૧૨. સત્તમે ‘‘પધૂપેન્તો’’તિ એત્થ પપુબ્બ ધૂપધાતુ પરિભાસનત્થે વત્તતીતિ આહ ‘‘પરિભાસન્તો’’તિ. ત્વં સમણોપિ માતુગામેન સદ્ધિં ગચ્છસિ, તુય્હેવેસો દોસો, નેતસ્સ પુરિસસ્સાતિ અત્તાનંયેવ પરિભાસન્તોતિ અત્થો. ‘‘નિક્ખામેસી’’તિઇમિના ‘‘નિપ્પાતેસી’’તિએત્થ નિપુબ્બ પતધાતુ ગત્યત્થોતિ દસ્સેતીતિ. સત્તમં.

૮. અરિટ્ઠસિક્ખાપદં

૪૧૭. અટ્ઠમે ગન્ધેતિ ગિજ્ઝે. તે હિ ગિધન્તિ કુણપં અભિકઙ્ખન્તીતિ ‘‘ગન્ધા’’તિ વુચ્ચન્તિ. ગદ્ધેતિપિ પાઠો, સોપિ યુજ્જતિ યથા ‘‘યુગનન્ધો, યુગનદ્ધો’’તિ ચ ‘‘પટિબન્ધો પટિબદ્ધો’’તિ ચ. બાધયિંસૂતિ હનિંસુ. અસ્સાતિ અરિટ્ઠસ્સ.

તદ્ધિતેન વુત્તસ્સ અત્થસ્સ દસ્સેતુમાહ ‘‘તે’’તિઆદિ. તેતિ અન્તરાયિકા. તત્થાતિ પઞ્ચવિધેસુ અન્તરાયિકેસુ. ‘‘તથા’’તિપદેન ‘‘કમ્મન્તરાયિકં નામા’’તિ પદં અતિદિસતિ. તં પનાતિ ભિક્ખુનિદૂસકકમ્મં પન. મોક્ખસ્સેવાતિ મગ્ગનિબ્બાનસ્સેવ. મગ્ગો હિ કિલેસેહિ મુચ્ચતીતિ અત્થેન મોક્ખો નામ. ઝાનમ્પેત્થ સઙ્ગહિતં નીવરણેહિ વિમુચ્ચનત્તા. નિબ્બાનં વિમુચ્ચીતિ અત્થેન મોક્ખો નામ. ફલમ્પેત્થ સઙ્ગહિતં વિમુચ્ચિતત્તા. નિયતમિચ્છાદિટ્ઠિધમ્માતિ નિયતભાવં પત્તા, નિયતવસેન વા પવત્તા મિચ્છાદિટ્ઠિસઙ્ખાતા ધમ્મા. તે પન નત્થિકઅહેતુક અકિરિયવસેન તિવિધા. પણ્ડકાદિગહણસ્સ નિદસ્સનમત્તત્તા ‘પટિસન્ધિધમ્મા’’તિપદેન અહેતુકદ્વિહેતુકપટિસન્ધિધમ્મા ગહેતબ્બા સબ્બેસમ્પિ વિપાકન્તરાયિકભાવતો. તેપિ મોક્ખસ્સેવ અન્તરાયં કરોન્તિ, ન સગ્ગસ્સ. તે પનાતિ અરિયૂપવાદા પન. તાવદેવ ઉપવાદન્તરાયિકા નામાતિ યોજના. તાપીતિ સઞ્ચિચ્ચ આપન્ના આપત્તિયોપિ. પારાજિકાપત્તિં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ભિક્ખુભાવં વા પટિજાનાતી’’તિ. સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ન વુટ્ઠાતિ વા’’તિ. લહુકાપત્તિં સન્ધાય વુત્તં ‘‘ન દેસેતિ વા’’તિ.

તત્રાતિ પઞ્ચવિધેસુ અન્તરાયિકેસુ. અયં ભિક્ખૂતિ અરિટ્ઠો ગન્ધબાધિપુબ્બો ભિક્ખુ. સેસન્તરાયિકેતિ આણાવીતિક્કમન્તરાયિકતો સેસે ચતુબ્બિધે અન્તરાયિકે. ઇમે આગારિકાતિ અગારે વસનસીલા ઇમે મનુસ્સા. ભિક્ખૂપિ પસ્સન્તિ ફુસન્તિ પરિભુઞ્જન્તીતિ સમ્બન્ધો. કસ્મા ન વટ્ટન્તિ, વટ્ટન્તિયેવાતિ અધિપ્પાયો. રસેન રસં સંસન્દિત્વાતિ ઉપાદિણ્ણકરસેન અનુપાદિણ્ણકરસં, અનુપાદિણ્ણકરસેન વા ઉપાદિણ્ણકરસં સમાનેત્વા. યોનિસો પચ્ચવેક્ખણસ્સ અભાવતો સંવિજ્જતિ છન્દરાગો એત્થાતિ સચ્છન્દરાગો, સોયેવ પરિભોગો સચ્છન્દરાગપરિભોગો, તં. એકં કત્વાતિ સમાનં કત્વા. ઘટેન્તો વિય પાપકં દિટ્ઠિગતં ઉપ્પાદેત્વાતિ યોજના. કિંસદ્દો ગરહત્થો, કસ્મા ભગવતા પઠમપારાજિકં પઞ્ઞત્તં, ન પઞ્ઞાપેતબ્બન્તિ અત્થો. મહાસમુદ્દં બન્ધન્તો યથા અકત્તબ્બં કરોતિ, તથા પઠમપારાજિકં પઞ્ઞપેન્તો ભગવા અપઞ્ઞત્તં પઞ્ઞપેતીતિ અધિપ્પાયો. એત્થાતિ પઠમપારાજિકે. આસન્તિ ભબ્બાસં. આણાચક્કેતિ આણાસઙ્ખાતે ચક્કે.

અટ્ઠિયેવ અટ્ઠિકં કુચ્છિતત્થેન, કુચ્છિતત્થે હિ કો. અટ્ઠિકમેવ ખલો નીચટ્ઠેન લામકટ્ઠેનાતિ અટ્ઠિકઙ્ખલો નિગ્ગહીતાગમં કત્વા. તેન ઉપમા સદિસાતિ અટ્ઠિકઙ્ખલૂપમા. ‘‘અટ્ઠી’’તિ ચ ‘‘કઙ્ખલ’’ન્તિ ચ પદં ગહેત્વા વણ્ણેન્તિ આચરિયા (સારત્થ. ટી. પાચિત્તિય ૩.૪૧૭; વિ. વિ. ટી. પાચિત્તિય ૨.૪૧૭; મ. નિ. અટ્ઠ. ૨.૪૨; મ. નિ. ટી. ૩.૪૨). અઙ્ગારકાસૂપમાતિ અઙ્ગારરાસિસદિસા, અઙ્ગારેહિ વા પરિપુણ્ણા આવાટસદિસા. અસિસૂનૂપમાતિ એત્થ અસીતિ ખગ્ગો. સો હિ અસતે ખિપતે અનેનાતિ ‘‘અસી’’તિ વુચ્ચતિ. સૂનાતિ અધિકોટ્ટનં. તઞ્હિ સુનતિ સઞ્ચુણ્ણભાવં ગચ્છતિ એત્થાતિ ‘‘સૂના’’તિ વુચ્ચતિ. અસિના સૂનાતિ અસિસૂના, તાય ઉપમા સદિસાતિ અસિસૂનૂપમા. સત્તિસૂલૂપમાતિ સત્તિયા ચ સૂલેન ચ સદિસા. એત્થાતિ ઇમિસ્સં અટ્ઠકથાયં. મજ્ઝિમટ્ઠકથાયં અલગદ્દૂપમસુત્તે (મ. નિ. અટ્ઠ. ૧.૨૩૪ આદયો) ગહેતબ્બો. એવંસદ્દખોસદ્દાનમન્તરે વિયસદ્દસ્સ બ્યાદેસભાવં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘એવં વિય ખો’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. ઉક્ખિત્તસમ્ભોગસિક્ખાપદં

૪૨૪. નવમે અનુધમ્મસ્સ સરૂપં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘અનુલોમવત્તં દિસ્વા કતા ઓસારણા’’તિ. ઇમિના અનુલોમવત્તં દિસ્વા કતો ઓસારણસઙ્ખાતો ધમ્મો અનુધમ્મોતિ દસ્સેતિ. ઓસારણાતિ પવેસના. તેનેવાતિ ઉક્ખિત્તકસ્સ અકટાનુધમ્મત્તા એવ. અસ્સાતિ ‘‘અકટાનુધમ્મેના’’તિ પદસ્સ.

દદતો વા ગણ્હતો વાતિ વાસદ્દો અનિયમવિકપ્પત્થોતિ. નવમં.

૧૦. કણ્ટકસિક્ખાપદં

૪૨૮. દસમે અરિટ્ઠસ્સ ઉપ્પન્નં વિય એતસ્સાપિ ઉપ્પન્નન્તિ યોજના. ઉમ્મજ્જન્તસ્સાતિ મનસિકરોન્તસ્સ. સંવાસસ્સ નાસના સંવાસનાસના. લિઙ્ગસ્સ નાસના લિઙ્ગનાસના. દણ્ડકમ્મેન નાસના દણ્ડકમ્મનાસના. તત્થાતિ તિવિધાસુ નાસનાસુ. દૂસકો…પે… નાસેથાતિ એત્થ અયં નાસના લિઙ્ગનાસના નામાતિ યોજના. અયન્તિ દણ્ડકમ્મનાસના. ઇધાતિ ઇમસ્મિં સિક્ખાપદે, ‘‘નાસેતૂ’’તિ પદે વા. તત્થાતિ પુરિમવચનાપેક્ખં, ‘‘એવઞ્ચ પન ભિક્ખવે’’તિ આદિવચનેતિ અત્થો. પિરેતિ આમન્તનપદં પરસદ્દેન સમાનત્થન્તિ આહ ‘‘પરા’’તિ. ‘‘અમ્હાકં અનજ્ઝત્તિકભૂત’’ઇતિ વા ‘‘અમ્હાકં પચ્ચનીકભૂત’’ ઇતિ વા અત્થો દટ્ઠબ્બો. ‘‘અમામક’’ઇતિપદેન ‘‘પર’’ઇતિપદસ્સ અધિપ્પાયત્થં દસ્સેતિ. અમ્હે નમમાયક, અમ્હેહિ વા નમમાયિતબ્બ ઇતિ અત્થો. ‘‘અમ્હામક’’ઇતિપિ હકારયુત્તો પાઠો. અમ્હેહિ આમકઇતિ અત્થો. યત્થાતિ યસ્મિં ઠાને. તેતિ ઉપયોગત્થે સામિવચનં, તન્તિ અત્થો. તવ રૂપસદ્દે વાતિ સમ્બન્ધો. ન પસ્સામાતિ ન પસ્સામ, ન સુણામ.

૪૨૯. તેનાતિ સામણેરેન. ‘‘કારાપેય્યા’’તિ પદે કારિતકમ્મન્તિ. દસમં.

સપ્પાણકવગ્ગો સત્તમો.