૧. પરિમણ્ડલવગ્ગ-અત્થયોજના

સિક્ખિતસિક્ખેન તીસુ સિક્ખાસુ ચતૂહિ મગ્ગેહિ સિક્ખિતસિક્ખેન તાદિના અટ્ઠહિ લોકધમ્મેહિ અકમ્પિયટ્ઠેન તાદિના, ઇટ્ઠાનિટ્ઠેસુ વા અવિકારટ્ઠેન તાદિના ભગવતા યાનિ સિક્ખાપદાનિ ‘‘સેખિયાની’’તિ ભાસિતાનિ, દાનિ તેસમ્પિ સિક્ખાપદાનં અયમ્પિ વણ્ણનાક્કમો ભવતીતિ યોજના.

૫૭૬. તત્થાતિ સેખિયસિક્ખાપદેસુ, અત્થો એવં વેદિતબ્બોતિ યોજના. ‘‘સમન્તતો’’તિઇમિના પરિત્યૂપસગ્ગસ્સત્થં દસ્સેતિ. ‘‘નાભિમણ્ડલં જાણુમણ્ડલ’’ન્તિ એત્થ ઉદ્ધંસદ્દો ચ અધોસદ્દો ચ અજ્ઝાહરિતબ્બોતિ આહ ‘‘ઉદ્ધ’’ન્તિઆદિ. અટ્ઠઙ્ગુલમત્તન્તિ ભાવનપુંસકં, નિવાસેતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. તતોતિ અટ્ઠઙ્ગુલમત્તતો. યથા પટિચ્છન્નં હોતિ, એવં નિવાસેન્તસ્સાતિ યોજના. તત્રિદં પમાણન્તિ તસ્સ નિવાસનસ્સ ઇદં પમાણં. તાદિસસ્સાતિ દીઘતો મુટ્ઠિપઞ્ચકસ્સ તિરિયં અડ્ઢતેય્યહત્થસ્સ નિવાસનસ્સ. જાણુમણ્ડલં પટિચ્છાદનત્થં વટ્ટતીતિ યોજના. તત્થાતિ ચીવરેસુ. ન તિટ્ઠતીતિ વિરળત્તા ન તિટ્ઠતિ. તિટ્ઠતીતિ ઘનત્તા તિટ્ઠતિ.

નિવાસેન્તસ્સ ચાતિએત્થ ચસદ્દો અવધારણત્થો, નિવાસેન્તસ્સેવાતિ અત્થો. કેવલં એવં નિવાસેન્તસ્સેવ દુક્કટં ન હોતિ, અથ ખો તથા નિવાસેન્તસ્સાપિ દુક્કટમેવાતિ યોજના. યે પન નિવાસનદોસાતિ સમ્બન્ધો. અઞ્ઞેતિ પુરતો ચ પચ્છતો ચ ઓલમ્બેત્વા નિવસનતો અઞ્ઞે. તે સબ્બેતિ સબ્બે તે નિવાસનદોસા. એત્થાતિ ઇમસ્મિં વિભઙ્ગે. તત્થેવાતિ ખન્ધકેયેવ.

અસઞ્ચિચ્ચ નિવાસેન્તસ્સ અનાપત્તીતિ સમ્બન્ધો. એસેવ નયો ‘‘અસતિયા’’તિ એત્થાપિ. અજાનન્તસ્સાતિ એત્થ અજાનનં દુવિધં નિવાસનવત્તસ્સ અજાનનં, આરૂળ્હોરૂળ્હભાવસ્સ અજાનનન્તિ. તત્થ આરૂળ્હોરૂળ્હભાવસ્સ અજાનનં સન્ધાય વુત્તં ‘‘અજાનન્તસ્સા’’તિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘અજાનન્તસ્સાતિ એત્થા’’તિઆદિ. હીતિ સચ્ચં. તસ્સાતિ નિવાસનવત્તસ્સ. અસ્સાતિ ભિક્ખુનો. તં પનાતિ આપત્તિતો અમોક્ખનં પન. તસ્માતિ યસ્મા યુજ્જતિ, તસ્મા. યોતિ ભિક્ખુ. કુરુન્દિયં વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. સુક્ખા જઙ્ઘા ઇમસ્સાતિ સુક્ખજઙ્ઘો. મહન્તં પિણ્ડિકમંસં ઇમસ્સાતિ મહાપિણ્ડિકમંસો. તસ્સાતિ ભિક્ખુસ્સ.

વણોતિ અરુ. તઞ્હિ વણતિ ગત્તવિચુણ્ણનં કરોતીતિ વણોતિ વુચ્ચતિ. વાળમિગા વા ચોરા વાતિ એત્થ વાસદ્દો અવુત્તસમ્પિણ્ડનત્થો, તેન અઞ્ઞાપિ ઉદકચિક્ખલ્લાદયો આપદા સઙ્ગય્હન્તિ.

૫૭૭. ઇધાતિ ઇમસ્મિં વિભઙ્ગે, સિક્ખાપદે વા. ઉભો કણ્ણેતિ પુરતો ચ પચ્છતો ચ નિગ્ગતે દ્વે કણ્ણે. અવિસેસેનાતિ ‘‘અન્તરઘરે’’તિ ચ ‘‘આરામે’’તિ ચ વિસેસં અકત્વા સામઞ્ઞેન. વિહારેપીતિ સઙ્ઘસન્નિપાતબુદ્ધુપટ્ઠાનથેરુપટ્ઠાનાદિકાલં સન્ધાય વુત્તં.

૫૭૮. કાયેકદેસે કાયસદ્દો વત્તતીતિ આહ ‘‘જાણુમ્પિ ઉરમ્પી’’તિ. ‘‘ન સીસં પારુતેના’’તિઇમિના ‘‘સુપ્પટિચ્છન્નેના’’તિપદસ્સ અતિબ્યાપિતદોસં પટિક્ખિપતિ. ગણ્ઠિકન્તિ પાસો. સો હિ ગન્થેતિ બન્ધતીતિ વા, ગન્થેતિ બન્ધતિ એત્થાતિ વા કત્વા ગન્થિકોતિ વુચ્ચતિ. ન્થકારસ્સ વાણ્ઠકારે કતે ગણ્ઠિકો, તં ગણ્ઠિકં પટિમુઞ્ચિત્વા. ઉભો કણ્ણેતિ ચીવરસ્સ દ્વે કોણે. ગલવાટકતોતિ એત્થ ગલોતિ કણ્ઠો. સો હિ ખજ્જભોજ્જલેય્યપેય્યસઙ્ખાતં ચતુબ્બિધં અસનં ગલતિ પન્નો હુત્વા કુચ્છિયં પતતિ ઇતોતિ ગલોતિ વુચ્ચતિ. આવાટોયેવ ખુદ્દકટ્ઠેન આવાટકો, ખુદ્દકત્થે કો. ગલે ઠિતો આવાટકો ગલવાટકો. અકારતો હિ આકારસ્સ લોપો ‘‘પપ’’ન્તિઆદીસુ (જા. ૧.૧.૨) વિય. એત્થ હિ પઆપન્તિ પદચ્છેદો, અકારતો આકારસ્સ ચ લોપો. પવદ્ધં આપં પપં, મહન્તં ઉદકન્તિ અત્થો. સીસં વિવરિત્વાતિ સમ્બન્ધો.

૫૭૯. વાસં ઉપગતોતિ વા વાસેન ઉપગતોતિ વા અત્થં પટિક્ખિપન્તો આહ ‘‘વાસત્થાય ઉપગતસ્સા’’તિ.

૫૮૦. હત્થપાદે અકીળન્તો સુસંવુતો નામાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘હત્થં વા પાદં વા અકીળાપેન્તો’’તિ.

૫૮૨. ઓક્ખિત્તચક્ખૂતિ એત્થ ઓસદ્દો હેટ્ઠાપરિયાયોતિ આહ ‘‘હેટ્ઠા ખિત્તચક્ખૂ’’તિ. ‘‘હુત્વા’’તિઇમિના કિરિયાવિસેસનભાવં દસ્સેતિ. યુગયુત્તકોતિ યુગે યુત્તકો. દમિયિત્થાતિ દન્તો. આભુસો જાનાતિ કારણાકારણન્તિ આજાનેય્યો. એત્તકન્તિ ચતુહત્થપમાણં. યો ગચ્છતિ, અસ્સ ભિક્ખુનો દુક્કટા આપત્તિ હોતીતિ યોજના. ‘‘પરિસ્સયભાવ’’ન્તિ ચ ‘‘પરિસ્સયાભાવ’’ન્તિ ચ દ્વે પાઠા યુજ્જન્તિયેવ.

૫૮૪. ઇત્થમ્ભૂતલક્ખણેતિ ઇમં પકારં ઇત્થં ચીવરુક્ખિપનં, ભવતિ ગચ્છતીતિ ભૂતો, ભિક્ખુ. લક્ખીયતિ અનેનાતિ લક્ખણં, ચીવરં. ઇત્થં ભૂતો ઇત્થમ્ભૂતો, તસ્સ લક્ખણં ઇત્થમ્ભૂતલક્ખણં, તસ્મિં. કરણવચનં દટ્ઠબ્બન્તિ યોજના. ઇત્થમ્ભૂતલક્ખણં નામ કિરિયાવિસેસનસ્સ સભાવોતિ આહ ‘‘એકતો વા…પે… હુત્વાતિ અત્થો’’તિ. અન્તોઇન્દખીલતોતિ ગામસ્સ અન્તોઇન્દખીલતોતિ. પઠમો વગ્ગો.