૧. પઠમપાટિદેસનીયસિક્ખાપદ-અત્થયોજના

ખુદ્દકાનં અનન્તરા પાટિદેસનીયા યે ધમ્મા સઙ્ગીતિકારેહિ ઠપિતા, ઇદાનિ તેસં ધમ્માનં અયં વણ્ણના ભવતીતિ યોજના.

૫૫૨. પઠમપાટિદેસનીયે તાવ અત્થો એવં વેદિતબ્બોતિ યોજના. પટિઆગમનકાલેતિ પિણ્ડાય ચરણટ્ઠાનતો પક્કમિત્વા, પટિનિવત્તિત્વા વા આગમનકાલે. સબ્બેવાતિ એત્થ નિગ્ગહીતલોપવસેન સન્ધિ હોતીતિ આહ ‘‘સબ્બમેવા’’તિ. ‘‘કમ્પમાના’’તિ ઇમિના પપુબ્બવિધધાતુયા કમ્પનત્થં દસ્સેતિ. અપેહીતિ એત્થ અપપુબ્બઇધાતુ ગત્યત્થોતિ આહ ‘‘અપગચ્છા’’તિ.

૫૫૩. પટિદેસેતબ્બાકારં દસ્સેતિ અનેનાતિ પટિદેસેતબ્બાકારદસ્સનં. દ્વિન્નં સદ્દાનં પરિયાયભાવં દસ્સેતું વુત્તં ‘‘રથિકાતિ રચ્છા’’તિ. રથસ્સ હિતા રથિકા. ણ્યપચ્ચયે કતે ‘‘રચ્છા’’તિ (મોગ્ગલ્લાને ૪.૭૨ સુત્તે) વુચ્ચતિ. રચ્છન્તરેન અનિબ્બિદ્ધા રચ્છા બ્યૂહો નામાતિ આહ ‘‘અનિબ્બિજ્ઝિત્વા’’તિઆદિ. બ્યૂહેતિ સમ્પિણ્ડેતિ જને અઞ્ઞત્થ ગન્તુમપદાનવસેનાતિ બ્યૂહો. સિઙ્ઘાટકં નામ મગ્ગસન્ધીતિ આહ ‘‘મગ્ગસમોધાનટ્ઠાન’’ન્તિ. સિઙ્ઘતિ મગ્ગસમોધાનં કરોતિ એત્થાતિ સિઙ્ઘાટકં. એતેસૂતિ રથિકાદીસુ. એસેવ નયોતિ દુક્કટપાટિદેસનીયે અતિદિસતિ. હીતિ સચ્ચં. ‘‘વચનતો’’તિ પદં ‘‘વેદિતબ્બો’’તિ પદે ઞાપકહેતુ. દદમાનાય ભિક્ખુનિયા વસેનાતિ યોજના. એત્થાતિ સિક્ખાપદે. તસ્માતિ યસ્મા અપમાણં, તસ્મા.

ઇદન્તિ વચનં વુત્તન્તિ સમ્બન્ધો. સમ્ભિન્ને એકરસે કાલિકત્તયેતિ યોજના.

૫૫૬. ‘‘દાપેતી’’તિ હેતુત્થકિરિયાય કારિતકત્તુકારિતકમ્માનિ દસ્સેતું વુત્તં ‘‘અઞ્ઞાતિકાય અઞ્ઞેન કેનચી’’તિ. અઞ્ઞેનાતિ અત્તના અઞ્ઞેન. ‘‘તાય એવ વા ભિક્ખુનિયા અઞ્ઞેન વા કેનચી’’તિ પદાનિ ‘‘પટિગ્ગહાપેત્વા’’તિપદે કારિતકમ્માનીતિ. પઠમં.