૭. અનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણના

૨૩૦. ઉપસઙ્કમિત્વા એવમાહંસૂતિ વુત્તં ઉપસઙ્કમનકારણં દસ્સેન્તો, ‘‘તસ્સ ઉપાસકસ્સ અફાસુકકાલો અહોસી’’તિ આહ. અવિરાધિતન્તિ અવિરજ્ઝનકં. યદિ વા તે ધમ્મા નાનત્થા, યદિ વા એકત્થા, યં તત્થ અવિરજ્ઝનકં, તં તંયેવ પટિભાતૂતિ યોજના. ઝાનમેવાતિ અપ્પમાણજ્ઝાનમેવ, ‘‘ચેતોવિમુત્તી’’તિ પન વુત્તત્તા ચિત્તેકગ્ગતાયેવ એવં વુચ્ચતીતિ ઉપાસકસ્સ અધિપ્પાયો.

૨૩૧. યાવતા મજ્ઝન્હિકે કાલે છાયા ફરતિ, નિવાતે પણ્ણાનિ પતન્તિ, એત્તાવતા ‘‘રુક્ખમૂલ’’ન્તિ વુચ્ચતીતિ એવં વુત્તં એકરુક્ખમૂલપ્પમાણટ્ઠાનં. કસિણનિમિત્તેન ઓત્થરિત્વાતિ કસિણારમ્મણં ઝાનં સમાપજ્જન્તો તસ્મિં કસિણ…પે… વિહરતીતિ વુત્તો. આભોગો નત્થિ ઝાનક્ખણે. કામં સમાપત્તિક્ખણે આભોગો નત્થિ તતો પન પુબ્બે વા સિયા સો આભોગો, તમ્પિ સન્ધાય મહગ્ગતન્તિ કેચિ. ઇદાનિ તાસં ચેતોવિમુત્તીનં સતિપિ કેનચિ વિસેસેન અભેદે વિસયાદિતો લબ્ભમાનભેદં દસ્સેતું, ‘‘એત્થા’’તિઆદિ વુત્તં. નિમિત્તં ન વડ્ઢતિ વડ્ઢેતબ્બસ્સ નિમિત્તસ્સેવ અભાવતો. પથવીકસિણાદીનં વિય આકાસભાવનાય ઉગ્ઘાટનં ન જાયતિ. તાનિ ઝાનાનીતિ બ્રહ્મવિહારજ્ઝાનાનિ. ચુદ્દસવિધેન પરિદમનાભાવતો અભિઞ્ઞાનં પાદકાનિ ન હોન્તિ. નિમિત્તુગ્ઘાટસ્સેવ અભાવતો અરૂપજ્ઝાનાનં અનધિટ્ઠાનતાય નિરોધસ્સ પાદકાનિ ન હોન્તીતિ. કમ્મવટ્ટભાવેન કિલેસવટ્ટવિપાકવટ્ટાનં તિણ્ણં વટ્ટાનં પચ્ચયભાવો વટ્ટપાદકતા. ઉપપજ્જનવસેનેવ તં તં ભવં ઓક્કમતિ એતેહીતિ ભવોક્કમનાનિ. દુતિયનયસ્સ વુત્તવિપરિયાયેન અત્થો વેદિતબ્બો. ઉગ્ઘાટનસ્સ લબ્ભનતો અરૂપજ્ઝાનોપરિ સમતિક્કમો હોતીતિ અયમેવ વિસેસો. એવન્તિ યથાવુત્તેન નિમિત્તાવડ્ઢનનિમિત્તવડ્ઢનાદિપ્પકારેન. નાનત્થાતિ નાનાસભાવા. એવન્તિ અપ્પમાણમહગ્ગતસદ્દવચનીયતાય નાનાબ્યઞ્જના. કામઞ્ચેત્થ અપ્પમાણસમાપત્તિતોપિ નીહરિત્વા વક્ખમાનભવૂપપત્તિકારણં દસ્સેતું સક્કા, અટ્ઠકથાયં પન કસિણઝાનતોવ નીહરિત્વા યોજના કતાતિ તથા વુત્તં. અથ વા મહગ્ગતગહણેનેત્થ અપ્પમાણાતિ વુત્તબ્રહ્મવિહારાનમ્પિ સઙ્ગહો વેદિતબ્બો તસ્સા સમઞ્ઞાય ઉભયેસમ્પિ સાધારણભાવતો.

૨૩૨. એવં વુત્તોતિ અસતિપિ તથારૂપે આભોગે ‘‘પરિત્તાભાતિ ફરિત્વા અધિમુચ્ચિત્વા વિહરતી’’તિ વુત્તો. અપ્પમાણં કત્વા કસિણં વડ્ઢેન્તસ્સ કસિણવડ્ઢનવસેન બહુલીકારસમ્ભવતો સિયા ઝાનસ્સ બલવતરતા, તદભાવે ચ દુબ્બલતા, આચિણ્ણવસિતાય પન પચ્ચનીકધમ્માનં સમ્મા અપરિસોધને વત્તબ્બમેવ નત્થીતિ પઞ્ચહાકારેહિ ઝાનસ્સ અપ્પગુણતં દસ્સેન્તો, ‘‘સુપ્પમત્તે વા’’તિઆદિમાહ. ઝાનસ્સ અપ્પાનુભાવતાય એવ તન્નિમિત્તા પભાપિ અપ્પતરા અપરિસુદ્ધાવ હોતીતિ આહ – ‘‘વણ્ણો…પે… સંકિલિટ્ઠો ચા’’તિ. દુતિયનયો વુત્તવિપરિયાયેન વેદિતબ્બો. તત્થાપિ કસિણસ્સ પરિત્તભાવેન વણ્ણસ્સ પરિત્તતા, પરિત્તારમ્મણાય અનુરૂપતાય વા નિમિત્તં પભામણ્ડલકમ્પિ પરિત્તમેવ સિયાતિ અધિપ્પાયો. વિપુલપરિકમ્મન્તિ વિપુલભાવેન પરિકમ્મં. સેસં તતિયચતુત્થનયેસુ વત્તબ્બં પઠમદુતિયનયેસુ વુત્તસદિસમેવ.

વણ્ણનાનત્તન્તિ યદિ પીતં યદિ લોહિતં યદિ વા ઓદાતન્તિ સરીરવણ્ણનાનત્તં. આભાનાનત્તન્તિ પરિત્તવિપુલતાવસેન પભાય નાનત્તં. અચ્ચિનાનત્તન્તિ તેજોધાતુસ્સ દીઘાદિવસેન વેમત્તતા. અભિનિવિસન્તીતિ અભિરતિવસેન નિવિસન્તિ નિસીદન્તિ તિટ્ઠન્તિ. તેનાહ ‘‘વસન્તી’’તિ.

૨૩૪. આભન્તિ દિબ્બન્તીતિ આભાતિ આહ ‘‘આભાસમ્પન્ના’’તિ. તદઙ્ગેનાતિ વા તસ્સા પરિત્તતાય અપ્પમાણતાય ચ આભાકારણં, તં પન અત્થતો ભવૂપપત્તિકારણમેવાતિ આહ – ‘‘તસ્સા ભવૂપપત્તિયા અઙ્ગેના’’તિ. કાયાલસિયભાવો તન્દીઆદીનં હેતુભૂતા કાયસ્સ વિત્થાયિતતા.

૨૩૫. પારમિયોતિ મહાસાવકસંવત્તનિકા સાવકપારમિયો પૂરેન્તો. બ્રહ્મલોકેતિ બ્રહ્મત્તભાવે, બ્રહ્મલોકે વા ઉપ્પત્તિં પટિલભિ, વુત્તમ્પિ ચેતં થેરગાથાસુ. અવોકિણ્ણન્તિ અઞ્ઞેહિ અસમ્મિસ્સન્તિ અત્થો. પુબ્બે સઞ્ચરિતન્તિ અતીતભવેસુ જાતિવસેન સઞ્ચરણં મમ, સઞ્ચરિતન્તિ તં મમસ્સાતિ અત્થો. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

અનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.