૯. કાયગતાસતિસુત્તવણ્ણના

૧૫૩-૪. તપ્પટિસરણાનં કામાવચરસત્તાનં પટિસરણટ્ઠેન ગેહા કામગુણા, ગેહે સિતા આરબ્ભ પવત્તિયા અલ્લીનાતિ ગેહસ્સિતા. સરન્તીતિ વેગસા પવત્તન્તિ. વેગેન હિ પવત્તિ ધાવતીતિ વુચ્ચતિ. સઙ્કપ્પાતિ યે કેચિ મિચ્છાસઙ્કપ્પા, બ્યાપાદવિહિંસાસઙ્કપ્પાદયોપિ કામગુણસિતા એવાતિ. ગોચરજ્ઝત્તસ્મિંયેવાતિ પરિગ્ગહિતે કમ્મટ્ઠાને એવ વત્તન્તિ. તઞ્હિ ધમ્મવસેન ઉપટ્ઠિતાય ભાવનાય ગોચરભાવતો ‘‘ગોચરજ્ઝત્ત’’ન્તિ વુત્તં. અસ્સાસપસ્સાસકાયે ગતા પવત્તાતિ કાયગતા, તં કાયગતાસતિં. સતિસીસેન તંસહગતે ભાવનાધમ્મે વદતિ અસ્સાસપસ્સાસકાયાદિકે તંતંકોટ્ઠાસે સમથવત્થુભાવેન પરિગ્ગહેત્વા સતિયા પરિગ્ગહિતત્તા; તથાપરિગ્ગહિતે વા તે આરબ્ભ અનિચ્ચાદિમનસિકારવસેન પવત્તા કાયારમ્મણા સતી સતિભાવેન વત્વા એકજ્ઝં દસ્સેન્તો ‘‘કાયપરિગ્ગાહિક’’ન્તિઆદિમાહ.

સતિપટ્ઠાનેતિ મહાસતિપટ્ઠાનસુત્તે (દી. નિ. ૨.૩૭૮; મ. નિ. ૧.૧૧૧), ચુદ્દસવિધેન કાયાનુપસ્સના કથિતા, ચુણ્ણકજાતાનિ અટ્ઠિકાનિ પરિયોસાનં કત્વા કાયાનુપસ્સના નિદ્દિટ્ઠા, ઇધ પન કેસાદીસુ વણ્ણકસિણવસેન નિબ્બત્તિતાનં ચતુન્નં ઝાનાનં વસેન ઉપરિદેસનાય વડ્ઢિતત્તા અટ્ઠારસવિધેન કાયગતાસતિભાવના.

૧૫૬. તસ્સ ભિક્ખુનોતિ યો કાયગતાસતિભાવનાય વસીભૂતો, તસ્સ ભિક્ખુનો. સમ્પયોગવસેન વિજ્જં ભજન્તીતિ સહજાત-અઞ્ઞમઞ્ઞ-નિસ્સય-સમ્પયુત્ત-અત્થિ-અવિગતપચ્ચયવસેન વિજ્જં ભજન્તિ, તાય સહ એકીભાવમિવ ગચ્છન્તીતિ અત્થો. વિજ્જાભાગે વિજ્જાકોટ્ઠાસે વત્તન્તીતિ વિજ્જાસભાગતાય તદેકદેસે વિજ્જાકોટ્ઠાસે વત્તન્તિ. તાહિ સમ્પયુત્તધમ્મા ફસ્સાદયો. નનુ ચેત્થ વિજ્જાનં વિજ્જાભાગિયતા ન સમ્ભવતીતિ? નો ન સમ્ભવતિ. યાય હિ વિજ્જાય વિજ્જાસમ્પયુત્તાનં વિજ્જાભાગિયતા, સા તંનિમિત્તાય વિજ્જાય ઉપચરીયતીતિ. એકા વિજ્જા વિજ્જા, સેસા વિજ્જાભાગિયાતિ અટ્ઠસુ વિજ્જાસુ એકં ‘‘વિજ્જા’’તિ ગહેત્વા ઇતરા તસ્સા ભાગતાય ‘‘વિજ્જાભાગિયા’’તિ વેદિતબ્બા. સદ્ધિં પવત્તનસભાવાસુ અયમેવ વિજ્જાતિ વત્તબ્બાતિ નિયમસ્સ અભાવતો વિજ્જાભાગો વિય વિજ્જાભાગિયાપિ પવત્તતિ એવાતિ વત્તબ્બં. આપોફરણન્તિ પટિભાગનિમિત્તભૂતેન આપોકસિણેન સબ્બસો મહાસમુદ્દફરણં આપોફરણં નામ. દિબ્બચક્ખુઞાણસ્સ કિચ્ચં ફરણન્તિ કત્વા, દિબ્બચક્ખુઅત્થં વા આલોકફરણં દિબ્બચક્ખુફરણન્તિ દટ્ઠબ્બં. ઉભયસ્મિમ્પિ પક્ખે સમુદ્દઙ્ગમાનં કુન્નદીનં સમુદ્દન્તોગધત્તા તેસં ચેતસા ફુટતા વેદિતબ્બા. કુન્નદિગ્ગહણઞ્ચેત્થ કઞ્ચિમેવ કાલં સન્દિત્વા તાસં ઉદકસ્સ સમુદ્દપરિયાપન્નભાવૂપગમનત્તા, ન બહિ મહાનદિયો વિય પરિત્તકાલટ્ઠિતિકાતિ.

ઓતારન્તિ કિલેસુપ્પત્તિયા અવસરં, તં પન વિવરં છિદ્દન્તિ ચ વુત્તં. આરમ્મણન્તિ કિલેસુપ્પત્તિયા ઓલમ્બનં. યાવ પરિયોસાનાતિ મત્તિકાપુઞ્જસ્સ યાવ પરિયોસાના.

૧૫૮. અભિઞ્ઞાયાતિ ઇદ્ધિવિધાદિઅભિઞ્ઞાય. સચ્છિકાતબ્બસ્સાતિ પચ્ચક્ખતો કાતબ્બસ્સ અધિટ્ઠાનવિકુબ્બનાદિધમ્મસ્સ. અભિઞ્ઞાવ કારણન્તિ આહ – ‘‘સચ્છિકિરિયાપેક્ખાય, અભિઞ્ઞાકારણસ્સ પન સિદ્ધિયા પાકટા’’તિ. મરિયાદબદ્ધાતિ ઉદકમાતિકામુખે કતા.

યુત્તયાનં વિય કતાય ઇચ્છિતિચ્છિતે કાલે સુખેન પચ્ચવેક્ખિતબ્બત્તા. પતિટ્ઠાકતાયાતિ સમ્પત્તીનં પતિટ્ઠાભાવં પાપિતાય. અનુપ્પવત્તિતાયાતિ ભાવનાબહુલીકારેહિ અનુપ્પવત્તિતાય. પરિચયકતાયાતિ આસેવનદળ્હતાય સુચિરં પરિચયાય. સુસમ્પગ્ગહિતાયાતિ સબ્બસો ઉક્કંસં પાપિતાય. સુસમારદ્ધાયાતિ અતિવિય સમ્મદેવ નિબ્બત્તિકતાય. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

કાયગતાસતિસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.