૩. ચૂળમાલુક્યસુત્તવણ્ણના

૧૨૨. એવં ઠપિતાનીતિ ‘‘સસ્સતો લોકો’’તિઆદિનયપ્પવત્તાનિ દિટ્ઠિગતાનિ અનિય્યાનિકતાય ન બ્યાકાતબ્બાનિ ન કથેતબ્બાનિ, એવં ઠપનીયપક્ખે ઠપિતાનિ ચેવ નિય્યાનિકસાસને છડ્ડનીયતાય પટિક્ખિત્તાનિ ચ, અપિચેત્થ અત્થતો પટિક્ખેપો એવ બ્યાકાતબ્બતો. યથા એકો કમ્મકિલેસવસેન ઇત્થત્તં આગતો, તથા અપરોપિ અપરોપીતિ સત્તો તથાગતો વુચ્ચતીતિ આહ – ‘‘તથાગતોતિ સત્તો’’તિ. તં અબ્યાકરણં મય્હં ન રુચ્ચતીતિ યદિ સસ્સતો લોકો, સસ્સતો લોકોતિ, અસસ્સતો લોકો, અસસ્સતો લોકોતિ જાનામાતિ બ્યાકાતબ્બમેવ, યં પન ઉભયથા અબ્યાકરણં, તં મે ચિત્તં ન આરાધેતિ અજાનનહેતુકત્તા અબ્યાકરણસ્સ. તેનાહ – ‘‘અજાનતો ખો પન અપસ્સતો એતદેવ ઉજુકં, યદિદં ન જાનામિ ન પસ્સામી’’તિ. સસ્સતોતિઆદીસુ સસ્સતોતિ સબ્બકાલિકો, નિચ્ચો ધુવો અવિપરિણામધમ્મોતિ અત્થો. સો હિ દિટ્ઠિગતિકેહિ લોકીયન્તિ એત્થ પુઞ્ઞપાપતબ્બિપાકા, સયં વા તબ્બિપાકાકરાદિભાવેન અવિયુત્તેહિ લોકીયતીતિ લોકોતિ અધિપ્પેતો. એતેન ચત્તારોપિ સસ્સતવાદા દસ્સિતા હોન્તિ. અસસ્સતોતિ ન સસ્સતો, અનિચ્ચો અદ્ધુવો ભેદનધમ્મોતિ અત્થો, અસસ્સતોતિ ચ સસ્સતભાવપટિક્ખેપેન ઉચ્છેદો દીપિતોતિ સત્તપિ ઉચ્છેદવાદા દસ્સિતા હોન્તિ. અન્તવાતિ પરિવટુમો પરિચ્છિન્નપરિમાણો, અસબ્બગતોતિ અત્થો. તેન ‘‘સરીરપરિમાણો, અઙ્ગુટ્ઠપરિમાણો, યવપરિમાણો પરમાણુપરિમાણો અત્તા’’તિ (ઉદા. અટ્ઠ. ૫૪; દી. નિ. ટી. ૧.૭૬-૭૭) એવમાદિવાદા દસ્સિતા હોન્તિ.

તથાગતો પરં મરણાતિ તથાગતો જીવો અત્તા મરણતો ઇમસ્સ કાયસ્સ ભેદતો પરં ઉદ્ધં હોતિ અત્થિ સંવિજ્જતીતિ અત્થો. એતેન સસ્સતભાવમુખેન સોળસ સઞ્ઞીવાદા, અટ્ઠ અસઞ્ઞીવાદા, અટ્ઠ ચ નેવસઞ્ઞીનાસઞ્ઞીવાદા દસ્સિતા હોન્તિ. ન હોતીતિ નત્થિ ન ઉપલબ્ભતિ. એતેન ઉચ્છેદવાદો દસ્સિતો હોતિ. અપિચ હોતિ ચ ન ચ હોતીતિ અત્થિ નત્થિ ચાતિ. એતેન એકચ્ચસસ્સતવાદો દસ્સિતો. નેવ હોતિ ન ન હોતીતિ પન ઇમિના અમરાવિક્ખેપવાદો દસ્સિતોતિ વેદિતબ્બં. ભગવતા પન અનિય્યાનિકત્તા અનત્થસંહિતાનિ ઇમાનિ દસ્સનાનીતિ તાનિ ન બ્યાકતાનિ, તં અબ્યાકરણં સન્ધાયાહ અયં થેરો ‘‘તં મે ન રુચ્ચતી’’તિ. સિક્ખં પટિક્ખિપિત્વા યથાસમાદિન્નસિક્ખં પહાય.

૧૨૫. ત્વં નેવ યાચકોતિ અહં ભન્તે ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામીતિઆદિના. ન યાચિતકોતિ ત્વં માલુક્યપુત્ત મયિ બ્રહ્મચરિયં ચરાતિઆદિના.

૧૨૬. પરસેનાય ઠિતેન પુરિસેન. બહલલેપનેનાતિ બહલવિલેપનેન. મહાસુપિયાદિ સબ્બો મુદુહિદકો વેણુવિસેસો સણ્હો. મરુવાતિ મકચિ. ખીરપણ્ણિનોતિ ખીરપણ્ણિયા, યસ્સા છિન્દનમત્તે પણ્ણે ખીરં પગ્ઘરતિ. ગચ્છન્તિ ગચ્છતો જાતં સયંજાતગુમ્બતો ગહિતન્તિ અધિપ્પાયો. સિથિલહનુ નામ દત્તા કણ્ણો પતઙ્ગો. એતાય દિટ્ઠિયા સતિ ન હોતીતિ ‘‘સસ્સતો લોકો’’તિ એતાય દિટ્ઠિયા સતિ મગ્ગબ્રહ્મચરિયવાસો ન હોતિ, તં પહાય એવ પત્તબ્બતો.

૧૨૭. અત્થેવ જાતીતિઆદિના એતા દિટ્ઠિયો પચ્ચેકમ્પિ સંસારપરિબ્રૂહના કટસિવડ્ઢના નિબ્બાનવિબન્ધનાતિ દસ્સેતિ.

૧૨૮. તસ્માતિહાતિ ઇદં અટ્ઠાને ઉદ્ધટં, ઠાનેયેવ પન ‘‘વુત્તપટિપક્ખનયેન વેદિતબ્બ’’ન્તિ ઇમસ્સ પરતો કત્વા સંવણ્ણેતબ્બં. અત્તનો ફલેન અરણીયતો અનુગન્તબ્બતો કારણમ્પિ ‘‘અત્થો’’તિ વુચ્ચતીતિ આહ ‘‘કારણનિસ્સિત’’ન્તિ. તેનાહ ‘‘બ્રહ્મચરિયસ્સ આદિમત્તમ્પી’’તિ. પુબ્બપદટ્ઠાનન્તિ પઠમારમ્ભો. સેસં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

ચૂળમાલુક્યસુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.